Кіріспе
CCH Canadian Ltd v Law Society of Upper Canada, [2004] 1 SCR 339, – Канада Жоғарғы Сотының маңызды ісі, ол Канада авторлық құқығындағы түпнұсқалықтың деңгейін және адал пайдалану шектерін анықтады. Баспагерлер тобы зерттеушілерге фотокөшірме қызметтерін ұсынғаны үшін Юридикалық қоғамды авторлық құқықты бұзды деп сотқа шақырды. Сот бірауызды түрде Юридикалық қоғамның практикасы адал пайдалану шегіне сәйкес келеді деп шешім шығарды.
Өмірбаян
1954 жылдан бері Заңгерлер қоғамы, заңмен бекітілген, коммерциялық емес ұйым, студенттерге, мүшелеріне, сот органдарына және уәкілетті зерттеушілерге Осгуд Холлдағы Ұлы кітапханасында фотокөшірме жасау қызметтерін ұсынды. Заңгерлер қоғамы сұрағандарға заң мақалаларының, заңдардың және сот шешімдерінің жеке көшірмелерін ұсынды. Сондай-ақ, Ұлы кітапханаға келгендерге кітапханадағы еңбектердің жеке көшірмелерін жасау үшін фотокөшірме машиналарын пайдалануға рұқсат берді. Заңдық дереккөздердің ең ірі үш баспагері – CCH Canadian Limited, Carswell Thomson Professional Publishing және Canada Law Book Inc. – осы қызметке байланысты 11 нақты еңбектің авторлық құқығын бұзды деген айыппен Заңгерлер қоғамын сотқа берді. Олар осы еңбектерге авторлық құқықтың бар екенін растау және Ұлы кітапханаға осы және талапкерлер жариялаған басқа да еңбектерді көбейтуге тыйым салу туралы өтініш жасады. Жауап ретінде Заңгерлер қоғамы өзі ұсынған қызметтердің кітапхананың заң материалдарына тең қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін қажет екенін мәлімдеді. Кітапханадағы көптеген материалдар қолданысқа берілмейді, бұл жақын жерде жұмыс істемейтіндерге түпнұсқа көшірмелерге қол жеткізуді қиындатады. Заңгерлер қоғамы өз қызметінің баспагерлердің авторлық құқығын бұзбайтынын, бір дананы беру арқылы немесе клиенттерге өздігінен фотокөшірме жасау машиналарын пайдалануға рұқсат беру арқылы растауды сұрады.
Three of the largest publishers of legal sources, CCH Canadian Limited, Carswell Thomson Professional Publishing and Canada Law Book Inc., sued the Law Society for copyright infringement of 11 specific works based on these activities. They requested relief in the form a declaration of subsistence of copyright in these works and a permanent injunction barring the Great Library from reproducing these works or any other works published by the plaintiffs. In response, the Law Society argued that the services it offered were necessary to provide equal access to the library's collection of legal materials. Many of the materials held at the library are non circulating, which makes access to the original copies difficult to those who do not work near by. The Law Society sought a declaration that its activities did not infringe on the publishers' copyrights, by either the provision of a single copy of a work or by allowing patrons to avail themselves of the self service photocopiers.
Авторлық құқықтың сақталуы
Бірінші мәселе бойынша Сот "түпнұсқалық шығарма" деген ұғымның мағынасын қарастырды. Бас судья МакЛачлин авторлық құқық идеяларды емес, олардың көрінісін қорғайтынын алғашқы болып атап өтті. АҚШ Жоғарғы Сотының Feist Publications Inc. v. Rural Telephone Service ісімен салыстырғанда, МакЛачлин судья О'Коннордың "жаратқыштықтың ең төменгі деңгейі" тестісін қабылдамады, бірақ оның "көзбен жасалған еңбек" тұжырымын қолдады және оны тым төмен талап деп тапты. Оның орнына МакЛачлин "түпнұсқалық жұмыс шеберлік пен ой-пікірді қолдану нәтижесі болуы керек" деген орташа ұстанымды қабылдады, онда "шеберлік" – "жұмысты жасаудағы адамның білімін, дамыған қабілетін немесе тәжірибелі дағдысын пайдалану", ал "ой-пікір" – "жұмысты жасаудағы әртүрлі мүмкін нұсқаларды салыстыру арқылы пікір қалыптастыру немесе бағалау қабілетін пайдалану" болып табылады. Сонымен қатар, "жұмысты жасау үшін қажетті шеберлік пен ой-пікірді қолдану тым қарапайым болмауы керек, оны таза механикалық жаттығу деп сипаттауға болады". Дегенмен, "жұмысты "түпнұсқа" деп санау үшін шығармашылық қажет емес". Он бір жұмыстың барлығы авторлық құқықпен қорғалған деген қорытындыға келген ол, мақалалардың тақырыптарын, қорытындыларын және тақырыптық көрсеткіштерін жасау жеткілікті шеберлік пен ой-пікірді қажет ететінін, осылайша оларды "түпнұсқа" жұмыстарға айналдыратынын атап өтті. Алайда, сот шешімдерінің өзі авторлық құқықпен қорғалмайтынын, сондай-ақ редакторлар жасаған типографиялық түзетулер авторлық құқықпен қорғалуға жеткіліксіз екенін де айтты.
Рұқсат беру
Екінші мәселе кітапхана пайдаланушыларына көшірме жасау машиналарына қол жеткізуді қамтамасыз ету арқылы кітапхана авторлық құқықты бұзуға тікелей ықтияр беріп отыр ма екендігі болды. Маклачлин бұл аргументті қабылдамады, авторлық құқықты бұзуға пайдаланылуы мүмкін машинаға қол жеткізу ұсыну, авторлық құқықты бұзуға жеткілікті "рұқсат" бермейтінін мәлімдеді. Пайдаланушылардың машиналарға қол жеткізімі бар болғандықтан, оларды заңмен сәйкес пайдаланады деп есептеледі. Дегенмен, егер "көпшілік құқықтарды бұзушылар мен авторлық құқықты бұзған тұлғалар арасында белгілі бір қатынас немесе бақылау деңгейі болғандығын" көрсететін дәлелдер ұсынылса, бұл болжамды жоққа шығаруға болады. Баспасөз өкілдері мұндай дәлел ұсынбады. Сонымен қатар, Заңгерлер қоғамы өз клиенттеріне қожайын-қызметші қарым-қатынасындай тікелей бақылау жасай алмады, демек клиенттеріне бақылау жүргізді деп айтуға болмайды.
Материалдарды сату
Авторлық құқықпен қорғалған материалдардың көшірмесін сату екінші деңгейдегі құқық бұзушылықты құру үшін, мыналар дәлелденуі керек: "1) көшірме бастапқы құқық бұзушылықтың нәтижесі болуы тиіс; 2) екінші деңгейдегі құқық бұзушы өзінің құқық бұзушылық өнімімен айналысатынын білуі немесе білуі керек; және 3) екінші деңгейдегі сату фактісі анықталған болуы керек, яғни сату орын алған болуы тиіс". Маклаклин көшірменің заңды екенін және демек, бастапқы құқық бұзушылықтың нәтижесі еместігін анықтағандықтан, материалдарды сату екінші деңгейдегі құқық бұзушылыққа алып келмейді.
Кітапханаларды босату
Ұлы кітапхана кітапхана ретінде танылуы үшін: 1) коммерциялық пайда табу мақсатында құрылмаған және жұмыс істемеуі керек; 2) коммерциялық пайда табу мақсатында құрылған немесе жұмыс істейтін ұйым басқармауы немесе бақылауында болмауы керек; және 3) жалпыхалыққа немесе зерттеушілерге қолжетімді құжаттар мен басқа материалдар жинағын иеленуі және сақтауы керек. Маклачлин кітапхананың қызметі заңды деп тапқандықтан, бұл мәселе бойынша шешім қабылдау қажеттігі тумады. Дегенмен, ол Ұлы кітапхана кітапхана босату шартына сай келетінін анықтады.
Сотқа тыйым салу туралы шешім
Ұлы кітапхана авторлық құқықтың қорғалған материалдарын бұзбағандықтан, Апелляциялық соттың қамау шарасын қабылдамауы дұрыс болды ма деген мәселе қарастырылмады.