Мысыр мен Сириядағы француз жорығындағы шайқас

Кіріспе

Француздық Египет және Сирия науқаны кезінде болған шайқас, басқа да ұқсас атаулары бар.
Пашаның мәлімдемесіне сәйкес 7000 сарбазға дейін, 18000 немесе 20000 адам, 30 зеңбірек.
| қаза тапқандар1 = 220 шайқаста қаза тапқан, 600 жараланған. Бұл осы атпен алғашқы майдандық шайқас саналады, себебі 1798 жылдың 1 тамызында Нил шайқасы өткен болатын. (Екінші майдандық шайқас 1801 жылдың 8 наурызында болды.) Француз әскерлері Сирияға жасаған жорықтан оралған соң, Сидни Смиттің британдық флоты Осман әскерлерін Мысырға жеткізіп, Мысырдағы француз үкіметін тоқтатуға тырысты. Сеид Мұстафа паша – орыстарға қарсы күрескен тәжірибелі қолбасшы. Ол француз бекіністеріне қарсы атты әскер шабуылының нәтижесіз екенін білген. Сондықтан ол екі қорғаныс шебімен жағажайын нығайтып, олардан аулақ болуға тырысты. Мұстафа осы жағажайдан Мысырға шабуыл жасауға мүмкіндік алды. Алайда Наполеон бұл тактиканың кемшілігін бірден байқады, себебі түріктер жеңіліске ұшыраған жағдайда қашуға ешқандай мүмкіндігі болмайтын еді. Француздар Османдықтардың позицияларына шабуыл жасап, бірінші қорғаныс шебін толық аяқталмай тұрып-ақ бұзып өтті. Бірақ екінші шепті жеңу қиынға соқты, сондықтан француздар біраз уақытқа кері шегінді. Осы сәтте атты әскер генералы Мурат өзінің мүмкіндігін сезіп, атты әскермен шабуылдап, түрік әскерін тез жеңді. Жеңіс туралы жаңалық Францияға Наполеон қазан айында келгенге дейін жетті, бұл оның халыққа танымал болуына септі салды, француз директориясындағы қиындықтарды ескере отырып, бұл маңызды артықшылық болды. Бұл шайқас Францияның Мысырды уақытша бақылауына алуын қамтамасыз етті.

Өмірбаян

Мысыр номиналды түрде Осман империясының бір бөлігі болғанмен, ғасырлар бойы жартылай тәуелсіз провинция ретінде басқарылды, ал Францияның оны басып алу мүмкіндігі 1774 жылдан бері талқыланып келді. 1798 жылдың басында Наполеон Бонапарт оның аннексиясын Таяу Шығыстағы британдық мүдделерді әлсіретудің кең жоспарының бір бөлігі ретінде ұсынды. Ол Мысырды Константинопольді басып алудың алғашқы қадамы ретінде пайдаланып, кейін Үндістанға басып кіруге және британдықтарға қарсы жергілікті көтерілістерге көмектесуді жоспарлады. Бұл ұсыныс мақұлданды, ал 1798 жылдың шілдесінде 40 мыңнан астам француз әскері Александрияға қонды. Британдық қолдаумен Осман империясы Францияға соғыс жариялады және 1799 жылы Мысырды қайта басып алу үшін екі армия жіберді. Олардың бірі британдық флотпен, екіншісі Сирия жағалауымен жол тартты. Наполеон бастамашылыққа ие болып, 1799 жылдың ақпанында солтүстікке қарай жорықтап, Газа қаласын, Эль-Ариш пен Яффоны басып алды, бірақ екі айдан астам уақыт Акрада тоқтады. Қорғанысты Османдық губернаторы Джеззар Паша басқарды, оған Бонапартпен әскери мектепте оқыған, бірақ қазір британдық полковник болған инженер және артиллерия шебері Антуан де Фелиппо көмектесті. Қалаға Корольдік флотпен үздіксіз жарақаттар жеткізіліп тұрды, ал өз күштері обадан құрып кеткен Наполеон Константинопольді басып алу жоспарынан бас тартып, кері шегінді. Абукир – Мысырдың жағалауынан шығып тұрған, Александриядан солтүстік-батысқа қарай шамамен 35 шақырым қашықтықта орналасқан шағын, тар жарты арал. Жарты аралдың екі жағында да шығанақтар бар. Жарты арал мен форт стратегиялық маңызға ие, өйткені олар Розеттаға (шығысқа) және Александрияға (батысқа) апаратын тас жолдардың қиылысын бақылайды. Бұрын мұндай маңызға тек Александрия ғана ие болған. Абукирдің оңтүстігіндегі көл (кейде Абукир шығанағы немесе Абукир көлі, немесе жергілікті атауы «Маадие көлі») 1770 жылы жарым аралдың оңтүстік-шығысындағы жағажай қабырғасының бұзылуынан пайда болды, нәтижесінде үлкен құрлық суға батты. Бұл Абукирге тек үш жолмен жетуге мүмкіндік берді: Даманхур мен Ніл дельтасына тікелей оңтүстікке қарай созылатын жол, батысқа қарай Александрияға, және шығысқа қарай Розеттаға апаратын тас жолдар. Орталық құрлық пен оңтүстікке қарай созылатын жолдың шығыс жағында Маадие көлі/Абукир шығанағы, ал батыс жағында ежелгі тұщы сулы Мариут көлі орналасқан. (Кейін 1801 жылы британдықтар осы бөгетті бұзып, тұзды теңіз суын Мариут көліне жіберіп, оның көлемін ұлғайтып, Александрияның ең маңызды тұщы су көзін кесіп тастады). 14 шілдеде 16 000 сарбазбен ағылшын флоты, Ресей-Түрік соғысының қатысушысы Мустафа Паша басшылығымен Абукирге қонды. Османдық әскерлер Абукир маңындағы 300 француз сарбазының лагерін басып алып, оларды тас-талқан етті, содан кейін 35 француз сарбазынан тұратын қаңқа күшін қоршап тұрған Абукир бекінісін қоршауға алды. Олар үш күннен кейін капитуляциялады. Жарты арал қолдан-қолға өтті және бастионда Османдық тулары желбіреді. Осы жетістігіне мақтан тұтқан Мустафа Паша Қайырға шабуыл жасауға асықпады. Оған қосылған Мурад бей: «Француздар сіздердің қасымызда бола алмаймыз деп қорқып, мен бақылап тұрмын, олар менің алдымда қашып жатыр», – деді. Мурад: «Паша, француздардың кері шегінуіне қуаныңыз, егер олар бұрылса, сіздер солтүстік желдің алдындағы шаңдай жоғалып кетесіздер», – деп жауап берді. Наполеон Мурад бейдің Каирдің батысындағы Натрон көлдерін өтіп, солтүстікке қарай келе жатқаны туралы хабар алғаннан кейін, оны қуу үшін Мюраты жіберді. Бірақ бей Гизаға оралып, пирамидаларға көтерілді және айнаны пайдаланып, әйеліне бірнеше сигналдар жіберді (ол сарайдың төбесінен оны бақылап отырды). Наполеон бұған алаңдамады, өйткені бейде Мамлюктердің тек қаңқа күші болды және соңғы бірнеше ай ішінде Десейктің оны Жоғарғы Мысыр арқылы ұзақ уақыт бойы қуып жүргенінен сүйекке дейін тозған еді (Мурад Мысырдан түбегейлі қуылды және өмір сүру үшін кейбір шалғай оазистерде баспана іздеуге және Жоғарғы Мысырдан оңтүстікке қарай Судан ауылдарына жем болуға мәжбүр болды). Наполеон 15 шілдеде Александрияның әскери губернаторы Мармонттан ағылшын және османдық кемелердің үлкен флотилиясы Абукирге келгенін және 10 000 сарбазды түсіргенін хабарлаған хабарлама алған кезде (ол кезде ол Каирден бірнеше шақырым солтүстік-батысқа қарай, Мурад бейді аңшылыққа қатысып отырған) уақытты ысырап етпей, бірнеше бұйрықтар берді. Ол Мюраты Мурад бейді қууды тоқтатып, Абукирден 40 шақырым оңтүстіс орналасқан Даманхурға жиналуға бұйырды. Клебер дель дивизиясымен шығыс дельтасынан Даманхурға аттанды, ал Десейк Нілмен баяу жылдамдықпен өтетіндей көп сарбазды алып, Османдық армия Қайырға шабуыл жасаса, қорғаныс үшін резервке қойылды. Наполеон Каирдегі француз әскерінің көп бөлігімен Даманхурға аттанды, қаланы жергілікті египеттік «полиция бастығы» Бартелеми ғана күзетіп, гарнизонмен қамтамасыз етті. Мармонтқа Александрияда 1200 сарбазымен қалуды бұйырды, егер түрік армиясы оған шабуыл жасаса.

Although nominally part of the Ottoman Empire, Egypt had been ruled as a semi autonomous province for centuries, and its potential occupation by France had been under discussion since 1774. In early 1798, Napoleon Bonaparte proposed its annexation as part of a wider plan to weaken British interests in the Middle East. He hoped to use Egypt as the first step in taking Constantinople, then to invade India and assist local uprisings against the British. This was duly approved, and in July 1798, a French expeditionary force of over 40,000 landed in Alexandria. With British support, the Ottomans now declared war on France, and in 1799 sent two armies to recapture Egypt. One of these was carried by the British fleet, while the other marched down the Syrian coast. Napoleon took the initiative and marched north in February 1799, taking Gaza City, El Arish, and Jaffa, but was then held up at Acre for over two months. The defence was led by Djezzar Pasha, the Ottoman governor, assisted by Antoine de Phélippeaux, an engineer and master of artillery who had studied with Bonaparte at the École militaire but was now a British Colonel. The city was continually replenished with supplies by the Royal Navy, and with his own forces decimated by the plague, Napoleon withdrew, ending plans to capture Constantinople. Aboukir is a small, thin peninsula jutting out of the Egyptian coastline, approximately ~35 kilometers north west (due west) of Alexandria on the coastline. The peninsula overlooks bays on both of its side. The peninsula and fort occupy a strategic point, as they overlook the juncture that connects the isthmus that leads to Rosetta (east) and the isthmus that leads to Alexandria (west). Previously, this was only true for Alexandria. The lake south of Aboukir (sporadically referred to as Aboukir bay or lake of Aboukir or by its local name 'Lake Ma'adieh), came to existence in 1770 when the beachwall south east of the peninsula was breached by high tides, flooding the large landmass. This made Aboukir reachable only by 3 thin avenues; the road extending directly southwards leading to Damanhur and the Nile Delta, the isthmus leading westward to Alexandria, and the isthmus leading eastward to Rosetta. The middle landmass and road leading southward had lake Ma'adieh/Aboukir bay on its eastern embankment, and the ancient freshwater Lake Mariout on its western embankment. (Later in 1801 the British would breach this embankment, causing the brackish seawater to flood into lake Mariouts, which hugely increased its size and cut Alexandria's most significant source of freshwater). On 14 July a British fleet of sixty ships landed with 16,000 men under the command of Mustapha Pasha, a veteran of the last Russo Turkish war. The Ottoman troops overran the encampment of 300 French troops near Aboukir and slaughtered them, then set siege on the fortress of Aboukir which was garrisoned by a skeletal force of 35 French troops. These troops would surrender 3 days later. The peninsula changed hands and Ottoman flags fluttered on the bastion. Proud of this success, Mustapha Pasha was in no hurry to march on Cairo. Murad Bey, who had managed to escape and join him, said, "The French dreaded that you could not support the presence, I watch, and they are fleeing before me." and Murad replied, "Pasha, be glad that it suits the French to withdraw because if they turned, you would disappear before them like dust before the north wind." Napoleon previously received reports that Murad Bey was riding due north, passing the Natron lakes west of Cairo, he ordered Murat out to pursue him. But the bey returned to Giza and climbed the Pyramids, and using a mirror, "sent several signals to his wife" (who was observing him from the roof of her palace). Napoleon was not alerted by this, as the bey had only a skeleton force of Mamluks with him, and was worn out to the bone by Desaix's protracted pursuit of him through Upper Egypt over the course of the last several months (Murad had been chased squarely out of Egypt, and had been forced to seek refuge in some remote oasis' and prey on Sudanese villages south of Upper Egypt to survive). When Napoleon received (at the time he was several miles northwest of Cairo, participating in the hunt of Murad bey) a report from Marmont, then military governor of Alexandria, on July 15, reporting that a large flotilla of English and Ottoman ships had arrived off Aboukir and disembarked 10,000 troops, Napoleon wasted no time and sent several dispatches. He ordered Murat to stop the pursuit of Murad bey and to converge to Damanhur, located 40 miles south of Aboukir. Kleber was to set out with his division from the eastern Delta for Damanhur as well, Desaix was to march down the Nile with as much of his division as possible to provide a reserve in case the Ottoman army marched on Cairo. Napoleon set out with almost all the French troops in Cairo for Damanhur as well, leaving the city to be policed and garrisoned only by his local Egyptian 'police chief', a man known as "Barthelemy". Marmont was ordered by Napoleon to remain in Alexandria with his 1,200 troops, in case the Turkish army marched upon it. Page 392

Наполеон Даманхурда 10 000 жұмыскер және 1000 атты әскер жинады. Түрік армиясы жарты аралдан шығып, Мысырдың кез келген жеріне шабуыл жасауы мүмкін деп үлкен алаңдады, сондықтан Клебер күтілмей, армиясымен бірден Абукирге бет түбірді. 24 шілдеде Абукирге келді және Османдық армия күтіп отырғанын көріп қуанды. Наполеон жоспарларын қайта қарастыруға тиіс болды, барлау деректеріне сәйкес, қарсыластың командирі ақ сақалды Мустафа Паша еді. Бұрынғы Ресей-Түрік соғысында бірнеше жеңіске жеткен көшбасшы. Бұл Мамлюктермен болған шайқастардан өзгеше шайқас болды, еуропалық армияларға қарсы тәжірибесі бар командирге қарсы шайқас. Мустафа Паша Наполеонның күшін білді: оның тамаша тактикасын, жылдамдық пен шешімділігін және оның квадратының беріктігін. Ол осы артықшылықтарды екі мықты қорғаныс шебін жарты арал бойында орналастырып, екі жағын жағалауда бекітіп жойды. Бұл оны шабуылдан қорғады және француздықтарды оның шарттарымен шабуылдауға мәжбүр етті. Наполеон Ланн, Десейк дивизияларымен және Мюраттың атты әскерімен (7700 адам және 1000 атты әскер) Абукирге жақындады, ал түріктерде 15 000-18 000 адам болды, олардың 8 000-і күресуге жарамды еді. Франсуа Фюре мен Денис Рише («Француз революциясы», Macmillan 1970, XI 14) бойынша. Мустафа Пашаның өзінің айтуынша, британдық командир Сидни Смит растағандай, бұл сан шындығында 7 000 адамды құрады. 396-бет. Екі армияның шайқасы Александрия маңында болды, бірақ жеңіске жеткен француздықтар оны «Абу Кир шайқасы» (немесе Абукир шайқасы) деп атады, 1 тамыз 1798 жылғы бұрынғы жеңілістің құрметіне.

Шайқас

Наполеон 24 шілде күні түнде әскерін орналастырды, келесі күні, 25 шілдеде, Осман әскеріне шабуыл жасауға бұйрық берді. Мұстафа-паша өз әскерін екі мықты қорғалған қатарға орналастырды, екі жағы да түбектің жағалауына бекітілді. Ланн дивизиясы сол жаққа, ал Ланн дивизиясы оң жаққа орналастырылды. Мұрат атты әскерімен алдыңғы қатарда болды. Лануске қарсы батыс жақтағы түрік бекіністері мен траншеялары әлі толыққан жоқ, ал Лануске бағынысты дивизия қатыгез шайқастан кейін түрік қатарын бұзып өтті. Ланнус Осман оң қанатының шашырағанын пайдаланып, жаудың 1-ші қорғаныс қатарының сол жағына айналып өтті. Бұл сол жақтағы қорғаныстағы түріктер арасында үлкен үрей тудырды, қайта шегінуге мүмкіндік болмағандықтан, көптегені суға секіріп, жақын маңдағы түрік және ағылшын кемелеріне жүзуге тырысты, бірақ олардың көбісі суға батып кетті. Наполеон айтуынша, француз әскері қатты қорғалған 2-ші түрік қатарына шабуыл жасады. Француз шабуылы түрік және ағылшын кемелерінен келген оқ жауынмен тойтарылды, бірақ түбектің батыс жағында ағылшын және түрік кемелерінің қолдауы жеткіліксіз болды, ал шығыс жақта француздар жасаған екі тырысыс ағылшын кемелерінің отымен кері қайтарылды. Француздар шегініп бара жатқанда, жүздеген түрік бекіністерінен шығып, шегініп келе жатқан француздарды қуды да, өлген француздардың денелерін шауып тастады. 1-ші қатарды қорғаған түріктердің жеңіліске ұшырауынан кейін Наполеон өзінің артиллериялық батареяларын 2-ші қатардың алдындағы екі төбеге орналастыруды жоспарлады, ол мықты қорғалған және шабуылға төзімді болып көрінді. Бірақ Абукирдің батыс шығанағының мүйіс сияқты созылып жатқанын көріп, артиллериясын сол жерге орналастырды. Бұл француз батареяларына Осман оң қанатын бомбалауға мүмкіндік берді. Османдықтар оң қанатын ішке қарай сәл жылдырып, қатарында кішкентай олқылық қалдырды. Осы сәтте Мұрат түрік қатарындағы олқылықты байқап, түрік бекіністерінен шығып, өлген француздарды қиялауға асыққан көптеген Осман сарбаздарын көрді де, шашырап кеткен түріктерге қарсы атты әскерін шабуылға жіберді. Үрей түріктер арасында қорғаныс қатарына дейін тарады, ал бірнеше минуттан кейін Мұрат түрік лагеріне терең еніп, Мұстафа-пашаның шатырын тапты. Паша Мұраттың алдына шығып, оған тапаншамен оқ атып, жағын жаралады. Мұрат семсерін пашаның оң қолына салып, екі саусағын кесіп тастады да, оны ұстап алуға бұйрық берді. Пашаның шатырының сыртында дауыл тоқтаған жоқ, түрік әскері толық жеңіліске ұшырады, мыңдаған сарбаздар түбектің екі жағында теңізге қашып барады. Түріктердің бірнеше мыңы солтүстікке қарай шегініп, Абукир бекінісіне сиынды, олардың арасында пашаның ұлы да болды. Бұл әскерлерге Сидни жіберген ағылшын теңіз жаяу әскерлері қосылды. Француздар фортты күндіз-түні бомбалады, ал түрік офицерлері тез арада берілуге келісті, бірақ олардың әскерлері Жаффаны қоршауда түрік тұтқындарын қырғынға ұшыратқан француздар туралы естігеннен кейін бұған қарсы шықты. Наполеон бұл кезде Александрияға кетіп, қоршауды Ланнеске тапсырды. Мұстафа-паша, француздардың тұтқыны болғандықтан, қоршаудағы түріктерге бірнеше хат жазып, оларға берілуді бұйырды, бірақ олар бас тартты және шайқастан аман қалғандар соңғы деміне дейін қорғануға ант берді. Пашаның қоршаудағы түріктерге жазған екінші хатында оларды қажетсіз қан төгілісіне себеп болып жатқан қарсылықтары үшін сөкпеді. Бертран (инженерлерді басқаратын француз полковнигі) осы атысты тоқтатуды пайдаланып, фортты барлауға барды, бірақ кейіннен атыс басталды. Түріктер форттан шығып, оның алдындағы бірнеше үйді басып алды (форттың алдында бірнеше ғимарат болды), Ланнес қарсы шабуыл жасап, оларды кері қайтаруға тырысты, бірақ Бертран оны бұған көндірді, ол бұл ғимараттар қайтадан алынса да, түріктер оларды қайтарып алуға тырысқанда француздарға көп шығын әкелетінін айтты және Ланнеске қоршау траншеяларын қазу аяқталғанша бірнеше күн күтуге кеңес берді, бұл түрік сарбаздарын форт ішінде қайтаруға мәжбүр етеді, ал қоршау француздарға ешқандай шығын келтірмейді. Түріктер өздерінің сәл сәттілігіне сүйеніп, 28 маусымда тағы бір шабуыл жасап, ауылдағы тағы да көп ғимараттарды басып алды, тіпті Шейх төбесіндегі француз позицияларына да шабуыл жасады. Ланнес бұдан былай күте алмады және түріктерді фортқа қайтару үшін шабуылға бұйрық берді. Шайқас барысында оқтан жараланып, эвакуациялауға мәжбүр болды. Осы кезде Росеттаның әскери губернаторы болған генерал Мену қоршауға басшылық етті. Түріктер тағы бір шабуыл жасап, фортқа көпір басын басып алды. Қоршау траншеясында болған Даву, түріктерге шабуыл жасап, оларды фортқа кері қуды. 30-ы күні екі ауыр артиллериялық батареясы және үш минометтік батареясы іске қосылып, фортты бомбалауды бастады, ал 30-ы күні түнде француз саперлері форттың астын қазып, контрскарпты ұйыруға кірісті. Бірақ 2 тамызда таңда түріктер форттан шығып, капитуляциялық елшісіз, жаппай шықты. Түрік әскері ашаршылықтан зардап шегіп, көптегені қоршау барысында теңіз суын ішуден сасқан және есінен айрылған. 8 күнге төзім бергеннен кейін, олар жаппай шығып, марқұмет сұрады. Олардың берілуі туралы француз капитаны Шарль Франсуа былай деп сипаттады:

Napoleon camped his army for the night of the 24th, the next morning on 25 July he ordered an attack on the Ottoman army. Mustapha Pasha arranged his army in two strongly defended lines with both flanks anchored in the shores of the peninsula. Lanusse's division was placed on the left French flank, while Lannes' division was placed on the right. Murat was in the vanguard with his cavalrymen. The Turkish fortifications and trenches on the western flank, facing Lanusse, were still unfinished, and the division under Lanusse managed to breakthrough the Turkish line after ferocious fighting. Lannuse took advantage of the rout on the Ottoman right flank to swing around and behind the left flank of the 1st enemy defensive line. This caused a widespread panic among the defending Turks on the left flank, without anywhere to retreat, many took to the water and attempted to swim to the nearest Turkish and British ships, where almost all of them drowned. According to Napoleon,

The French then proceeded to attack the 2nd Turkish line, which was strongly defended. The French attack, under bombardment from the Turkish and English ships, was repulsed, but the western side of the peninsula was poorly supported by English and Turkish ships, two impressions made by the French on the eastern side were driven back with supporting fire from the English ships. Page 365 As the French retreated, hundreds of Turks emerged from their fortifications and set in pursuit of the retreating French, beheading the corpses of dead Frenchmen. After the rout of the Turks defending the 1st line, Napoleon contemplated moving his artillery batteries to the two hills infront of the 2nd line, which was heavily defended and seemed impervious to attack. But seeing that the western bay of Aboukir extended like a cape, and moved his artillery there. This allowed the French batteries to bombard the Ottoman's right flank. The Ottomans maneuvered their right flank slightly inland, leaving a small gap in their line. At this juncture, Murat saw an opportunity with an opening in the Turkish line and numerous Ottoman soldiers emerging out of the protection of their fortifications to mutilate the French dead, and charged his cavalry at these scattered Turks. A wave of panic spread through the Turks, all the way to their defensive lines, and within minutes Murat found himself charging deep into the Turkish encampment, where he found Mustapha Pasha's tent. The Pasha emerged before Murat and fired a pistol at him, wounding him in the jaw. Murat swung his sabre at the Pasha's right hand, cutting off two of his fingers and ordered his men to seize him. Outside the Pasha's tent, the mayhem did not cease, and the Turkish army had broken into a complete rout and thousands of soldiers were fleeing to the sea on both sides of the Peninsula. A few thousand of the Turks retreated northwards and took refuge inside the fort of Aboukir, these included the Pasha's son. These troops were reinforced by a detachment of English marines, which Sidney dispatched from The French bombarded the fort day and night, and the Turkish officers soon agreed to surrender, but their troops mutinied against this, having heard of the great slaughter of Ottoman prisoners captured by the French in the siege of Jaffa. Napoleon at this stage left for Alexandria and gave charge of the siege to Lannes. Mustapha Pasha, who was now a captive of the French, wrote multiple dispatches to the beleaguered Turks, ordering them to surrender, this was refused and the survivors of the battle swore to defend the fort to their last extremity. The Pasha's 2nd letter to the besieged Turks chided them for their continued resistance, which was spilling more blood needlessly, at this juncture the besieged Turks agreed to a ceasefire. Bertrand (French colonel in charge of the engineers) used advantage of this ceasefire to reconnoiter the fort, but a firefight broke out subsequently. The Turks sallied out of the fort and captured a few houses infront of it (there were several buildings infront of the fort), Lannes wanted to counterattack and drive them back, but he was dissuaded from this by Bertrand, who wisely stated that even if these buildings were retaken, it would cost the French more troops when the Turks try to recapture them, and advised Lannes to wait a few days until the digging of siege trenches was complete, which would force the Turkish soldiers back inside the fort, and the siege would ideally cost no casualties to the French. The Turks, encouraged by their small success, made another sortie and captured more buildings in the village on June 28. And after this, even made a sortie on French positions on Sheikh hill. Lannes could not hold back anymore and ordered an attack to drive the Turks back into the fort. During the fighting, he was wounded with a musket ball, and had to be evacuated. General Menou (military governor of Rosetta at the time) then took command of the siege. The Turks then made yet another sortie, capturing a bridgehead to the fort. Davout, who was in the siege trenches, attacked the Turks and drove them out of the village back inside the fortress. At the 30th, two batteries of heavy guns and three batteries of mortars came into action and began bombarding the fort, while at the night of the 30th French sappers began mining below the fort to mine and blow up the counterscarp. But at 2 August, at dawn, the Turks crowded out of their fort, without any envoy of capitulation. The Turkish troops were starved, and many became delirious and half crazed from drinking seawater over the course of the siege. After holding out for 8 days, they simply walked out en masse and asked for mercy. Of their surrender, the French captain Charles François describes the surrender;