Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қоңыздар тұқымдасы
Family of beetles
Бүлдірлі қоңыздар – Meloidae тұқымдасына жататын қоңыздар, олар қорғаныш үшін күйдіретін кантаридинді бөліп шығарады. Әлем бойынша шамамен 7500 түрі белгілі. Көптеген түрлері көзге түсетін, ал кейбіреулері ескерту түсімен боялған, бұл олардың жыртқыштарға улы екенін көрсетеді.
Blister beetles are beetles of the family Meloidae, so called for their defensive secretion of a blistering agent, cantharidin. About 7,500 species are known worldwide. Many are conspicuous and some are aposematically colored, announcing their toxicity to would be predators.
Сипаттама
Блестер қоңыздары гиперметморфты, бірнеше личинкалық сатыдан өтеді, олардың біріншісі әдетте жылдам қозғалатын триунгулин болып табылады. Личинкалар жәндіктермен қоректенеді, көбінесе араларға шабуыл жасайды, бірақ кейбіреулері шегіртке жұмыртқаларын жейді. Кейде паразитоидтар деп есептелгенімен, жалпы алғанда, мелоид личинкасы дамымаған мезгілдегі қожайынды оның қоректік қорымен бірге жейді және көбінесе тек қоректік қорымен ғана тіршілік ете алады; сондықтан ол міндетті паразитоид емес, керісінше, мүмкіншілік паразитоид немесе қарапайым клептопаразит. Ересек қоңыздар кейде Амаранталылар, Астралылар, Бұршақ тұқымдастары және Лобадалылар сияқты әртүрлі тұқымдастарға жататын өсімдіктердің гүлдерімен және жапырақтарымен қоректенеді. Кантаридин – теріде көпіршіктер пайда ететін улы зат. Ол медицинада емшектерді жою үшін қолданылады және осы мақсатта Mylabris және Lytta туыстарының түрлерінен, әсіресе "испандық шырыны" деп белгілі Lytta vesicatoria түрінен жиналады.
Blister beetles are hypermetamorphic, going through several larval stages, the first of which is typically a mobile triungulin. The larvae are insectivorous, mainly attacking bees, though a few feed on grasshopper eggs. While sometimes considered parasitoids, in general, the meloid larva apparently consumes the immature host along with its provisions, and can often survive on the provisions alone; thus it is not an obligatory parasitoid, but rather a facultative parasitoid, or simply a kleptoparasite. The adults sometimes feed on flowers and leaves of plants of such diverse families as the Amaranthaceae, Asteraceae, Fabaceae, and Solanaceae. Cantharidin, a poisonous chemical that causes blistering of the skin, is secreted as a defensive agent. It is used medically to remove warts and is collected for this purpose from species of the genera Mylabris and Lytta, especially Lytta vesicatoria, better known as "Spanish fly".
Уыттылық
Кантаридин – «испандық ұшқышындағы» негізгі тітіркендіргіш зат, ол Meloidae тұқымдасына жататын кептірілген қоңыздардан жасалған халықтық ем. Ең ірі туысы – Epicauta, оның көптеген түрлері жылқыға улы. Алфальфа шөбімен бір рет тамақтанғанда бірнеше қоңыздың ісіп кетуі өлімге алып келуі мүмкін. АҚШ-тың батыс жартылай шөлейт аймақтарында заманауи жинау техникасы жиналған шөптегі кантаридин мөлшеріне әсер етуі мүмкін. Шөпті кептіру үшін сабақтарды ұсақтау, яғни шөпті кондициялау әдісі, кез келген қоңыздарды езіп, кантаридинді жемге бөліп шығарады. Бүршік қоңыздары гүлдеген кезде люцерна мен арамшөпке тартылады. Арамшөптерді азайту және гүлденуге дейін және кейін шөп жинау – тиімді басқару шаралары. Шөп кондиционері жоқ жабдықтарды пайдалану қоңыздардың өлімін азайтып, оларды шөпке орау алдында қашуға мүмкіндік береді.
Cantharidin is the principal irritant in "Spanish fly", a folk medicine prepared from dried beetles in the family Meloidae. The largest genus, Epicauta, contains many species toxic to horses. A few beetles consumed in a single feeding of alfalfa hay may be lethal. In semiarid areas of the western United States, modern harvesting techniques may contribute to cantharidin content in harvested forage. The practice of hay conditioning, crushing the stalks to promote drying, also crushes any beetles present and causes the release of cantharidin into the fodder. Blister beetles are attracted to alfalfa and weeds during bloom. Reducing weeds and timing harvests before and after bloom are sound management practices. Using equipment without hay conditioners may reduce beetle mortality and allow them to escape before baling.
Эволюциялық тарих
Тұқымның әртараптануы ерте креда кезеңінде басталған деп саналады. Топтың ең ежелгі қазбасы – шамамен 99 миллион жыл бұрынғы орта креда кезеңіне жатқан Мьянма кеудесінен табылған шизоптерид қоңызындағы (форетиктік) триангулин дернәсілі.
The family is thought to have begun diversifying during the Early Cretaceous. The oldest fossil of the group is a larva (triangulin) found phoretic on a schizopterid bug from the mid Cretaceous Burmese amber, dated to around 99 million years ago.