Кіріспе

Уэльстік заңгер және саясаткер (1917–2008)

Леопольд Абсе (22 сәуір 1917 – 19 тамыз 2008) – британдық заңгер және саясаткер. Ол шамамен 30 жыл бойы Ұлыбританияның Лейборист партиясынан парламент депутаты болды және ер адамдар арасындағы гомосексуалдық қатынастарды қылмыстан босату және ажырасу заңдарын жеңілдету мақсатындағы жеке заң жобаларын ұсынуымен белгілі болды. Парламенттік мансабында Абсе 20 ғасырдағы кез келген парламентарийге қарағанда көптеген жеке заң жобаларын енгізді.

Саяси қатысу

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Абсе Корольдік әуе күшінде қызмет етті. 1944 жылы ол Каирде болғанда, ондағы британдық әскери қызметкерлердің бір бөлігі соғыстан кейінгі әлемде қандай қоғамды көргісі келетінін талқылаған "Күштер Парламентін" құрды. Абседің идеалистік, солшыл көзқарастары оның мәжілістеріндегі төменгі шендегілердің көпшілігімен толық үйлесімде болды, бірақ "Парламенттің" болуы жоғары шенді офицерлерді мазалады. Абсе Англия банкін ұлттықтандыруды қолдайтын ұсыныс жасағанда тұтқындалды және "Күштер Парламенті" күштеп таратылды. Соғыс аяқталғаннан кейін Абсе Кардиффте жеке практикамен айналысатын адвокат ретінде жұмыс істеді. 1951 жылы ол "Лео Абсе және Коэн" атты жеке заң фирмасын құрды, ол ақырында қаладағы ең ірі фирмаға айналды. Сондай-ақ, ол 1951 жылдан бастап екі жыл бойы Кардифф Еңбек партиясының төрағасы болып сайланды және 1953 жылы Кардифф қалалық кеңесіне сайланғанда бұл лауазымнан бас тартты. Абсе 1955 жылғы жалпы сайлауда консерваторлардың бекініп алған Кардифф Солтүстік сайлау округі үшін күресіп, жеңіліске ұшырады.

Парламентте

Гранвилл Уэст, Понтипулдың Лейбористтік партиясынан депутат және Абсе сияқты заңгер, 1958 жылы алғашқы өмірлік пэрлік атақтарының бірімен марапатталды. Сол кездегі Оңтүстік Уэльс аңғарларындағы қала үшін ерекше жағдай ретінде, Ұлттық шахтерлер одағы Уэсттің орнын басатын Лейбористтік партиядан кандидатты таңдау құқығына ие болған жоқ, себебі Понтипул теміржол индустриясының орталығы еді. Абсе кандидаттыққа қол жеткізіп, кейіннен қосымша сайлауда орынды жеңіп алды. Палатада Абсе еркіндік рухымен тез танылды. Ол Бюджет күнінде әсем киінуге тырысып, сөздерінде Фрейдтің психотерапиялық теорияларына сілтеме жасауды ұнатты. Абсе 1959 жылдың 22 қаңтарында Білім беру тақырыбындағы алғашқы сөзін айтты, онда оның сайлау округінде бір бөлмеде 50-ден астам оқушысы бар екі сыныбы бар бастауыш мектеп бар екенін атап өтті. Оның қабілеттері оны жоғары лауазымға жеткізуі мүмкін болғанымен, Абсе парламент депутаты ретінде қызмет етті. Бұл фактор, оның орындығының сенімділігімен бірге, оны көптеген басқа депутаттарды мазалаған даулы мәселелерді талқылаудан аулақ тұру шектеулерінен босатты. 1963 жылы Абсе жеке мүшелер ұсынған заң жобалары бойынша дауыс беруде үшінші орынды иеленді және ажырасу процесін жеңілдететін Неке-туралы заң жобасын ұсынды. 1960 жылдардың ортасында Абсе Ұлыбританиялық Гуманистік қауымдастығының мүшелерімен және дінге сенбеуші, ортақ этикалық көзқарастары мен саяси амбициялары бар басқа депутаттармен хат алмасып, бірге барлық партиялық парламенттік Гуманистік топты құрды. Олардың сол кездегі маңызды мәселелері гомосексуализмге қатысты заң реформасы, аборт заңын реформалау және нәсілдік және діни теңдік болды. 1957 жылы Вольфенден есебінде еркектер арасындағы өзара келісіммен жасалған жыныстық қатынасты қылмыстық жазадан босату үшін заңға өзгеріс енгізу ұсынылды, бірақ үкімет ешқандай шара қабыланбады. Абсе 1962 жылдың ақпан айында Вольфенденнің ұсыныстарын заңға айналдыру мақсатында заң жобасын қолдауды бастады. Ол бұл мәселені үнемі көтеріп отырды және 1966 жылғы жалпы сайлауда Хэмфри Беркли (Ланкастерден консервативті депутат) орнын жоғалтқаннан кейін Абсе заңды күшке енгізудің негізгі жақтаушысы болды. 1966 жылы Лейбористтік партияның үлкен жеңісімен заң жобасына қолдау көрсетілгенімен, ол әлі де осал еді, бірақ Абсе Рой Дженкинсті осы шараны қарау үшін үкімет уақытын бөлуге көндірді, нәтижесінде 1967 жылғы Жыныстық қатынас туралы заң қабылданды. 1968 жылы ол Ішкі істер министрлігінің қылмыстық-атқару жүйесі жөніндегі кеңесшілер комитетіне тағайындалды. 1971 жылы ол Уэльс Лейбористтік партиясынан депутаттар тобының төрағасы болып сайланды. 1973 жылы Абсе үкіметтен рок-музыкант Элис Купер мен оның тобының Англияда өнер көрсетуіне тыйым салуды сұрады, Купердің "концентрациялық лагерь мәдениетін таратқанын" айтты. Абсе: "Поп-музыка – бір нәрсе, ал некрофилия гимндері – мүлдем басқа нәрсе" деді. Абсе 1975 жылдан 1977 жылға дейін аборт жөніндегі арнайы комитеттің төрағасы болып сайланды. Оның есебінде аборт мерзімін 28 аптадан қысқарту сияқты абортқа шектеулер енгізу ұсынылды. Ол комитетінің ұсыныстарын қабылдау үшін Палатада күресті және 1980 жылы консервативті депутат Джон Корри ұқсас заң жобасын ұсынғанда күресін жалғастырды: Абсе 24 апталық шектеу туралы келісімге бармады. Абсе 1970 жылдардың соңында децентрализацияға қарсы болды. Ол сондай-ақ Шетланд аралдары децентрализацияланған Шотландияның бөлігі болуы керек пе деген мәселе бойынша жеке референдум өткізуді ұсынды. Абсе 1980 жылдың қаңтарында құрылған Уэльс істері жөніндегі арнайы комитеттің алғашқы төрағасы болды, бірақ 1981 жылдың қарашасында орнынан кетті. Оның децентрализацияға қарсылығының себебі, Уэльстегі кейбір адамдардың, оларды ол "фанатиктер" деп атады, оны уэльс тілін насихаттау үшін пайдаланғысы келгені еді. Абсе британдық әскерлерді Солтүстік Ирландиядан шығаруға шақырды, ядролық энергия мен қаруға қарсы болды және Маргарет Тэтчердің Аргентинадан Фолкленд аралдары үшін шартсыз капитуляция талап еткеніне сын көтерді. Ол Ұлыбританияның Еуропалық қауымдастыққа мүшелігін қолдады. Оның либералды ажырасу заңдарын қолдауы оны 1980 жылдардың басында "балаға бағытталған" ажырасу реформасын ұсынуға итермеледі; бұл заң жобасын Фулхэмдегі консервативті депутат Мартин Стивенс бастады. Абсе 1983 жылы Торфаен деп қайта аталған сайлау округінен сайланды, бірақ 1987 жылы парламенттен кетті. Лордтар палатасына кандидаттығы Маргарет Тэтчер тарапынан ветоланды.

Зейнеткерлік өмір және кейінгі еңбектері

Абсе зейнетке шыққаннан кейін жазған кітаптарының біріншісі – «Маргарет, Беатрис қызы» (1989) – Маргарет Тэтчердің «психобиографиясы» болып табылады. Кітап атауының себебі – ханым Тэтчер әкесі туралы жиі айтса да, 15 жасынан бастап анасымен сөйлеспегенін мәлімдегендігі. «Wotan, My Enemy» (1994) кітабында Абсе британдықтардың Германияға деген қарсылығының және Еуропалық Одақ идеясының себептерін психоанализ арқылы түсіндіруге тырысты. «Күлкі артындағы адам: Тони Блэр және бұрмаланған саясат» (1996) еңбегінде Абсе Тони Блэрдің кейінірек солшыл оппозициясы қолданған кейбір ерекшеліктерін атап көрсетті. «Тони Блэр: күлкісін жоғалтқан адам» (2003) атты қайта жаңартылған басылымы АҚШ-та жарық көрді. Онда Абсе Уэльс парламентінің депутаты Джордж Томасқа (1976-1983 жылдары Өкілдер палатасының спикері) шантаж жасаған адамға ақша төлегенін, Томасқа (жасырын) гомосексуалды екенін ескере отырып айтты. Соңында, «Fellatio, Masochism, Politics and Love» (1997) кітабында Абсе феллация туралы бұрынғы буын айтуға ұялған, бірақ кейінгі уақытта кездейсоқ қарым-қатынастың қажетті бөлігі саналған фактіге назар салды. Ол ер адамдардың жақсы таныс емес әйелдерге сеніп, тәуекелге баруға бейімділігін талдап, оны саяси оқиғалармен байланыстырды.

Ескерткіш

Абсе бюсті 2009 жылдың 22 қазанында Кардиффтегі Уэльстің ұлттық мұражайында ашылды. Бұл мүсінді ол негіздеген «Лео Абсе және Коэн» заң фирмасы қаржылап, Абсенің екінші туысы Люк Шепард жасады.

Танымал мәдениетте

Абсе телесериал «Ағылшын қызығы» (A Very English Scandal) ішінде актер Энтони О'Доннелл сомдады.