Кіріспе

Матай 3:7 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының үшінші тарауының жетінші аяты. Бұл аят Жақия Баптистиді таныстыратын бөлімде кездеседі. Осы аятта Жақия парызшылдар мен саддукейлерді сынап айтқан сөздері келтірілген.

Талдау

Бұл Жақияның (ЖД) уағыздарының бастауы. Бұл бөлім Марк кітабында жоқ, және көптеген ғалымдар Матай мен Лұқа екеуі де гипотетикалық Q дерегінен көшіргенін айтады. Матай мен Лұқа жазбаларындағы ең маңызды айырмашылық – Лұқада Жақия көпшілікке, оған көруге келгендерге сөйлейді, ал Матайда ол негізінен парызшылдар мен саддукейлерге арнап сөйлейді. Парызшылдар мен саддукейлер сол кездегі яһуди дініндегі екі күшті, өзара бәсекелес топтар еді. Жаңа өсиетте, әсіресе Матайда, парызшылдар Исаның қарсыластары ретінде және оның айқышқа тартылуына жауапты ретінде көрсетіледі. Кейбір аудармаларда бұл сөздер "шомылу үшін" келгендер туралы айтылады. Бұл тұжырымды түсіндіру қиын, бірақ мәтіннің қалған бөлігіне сүйенсек, көптеген ғалымдар олар "шомылуға" келгенін, яғни осы жаңа қозғалысты байқап, зерттеу үшін келгенін айтудың дұрыс екенін санайды, шомылу рәсімінен өту үшін емес. Александр Джонс екі топтың да Джонның жаңа, көпшілік қозғалысына қызығушылық танытуы мүмкін екенін атап өтті. Бірақ Дэвид Хиллдің пікірінше, парызшылдар мен саддукейлер ұзақ жылдар бойы аяусыз қарсыластар болғандықтан, олардың бірігіп әрекет етуі тарихи жағдайға сәйкес келмейді. Бұл екі топ Матай 16-да қайтадан бірге кездеседі. Басқа пікір бойынша, парызшылдар мен саддукейлер шомылуға келген, бұл Жақияның үгіл-насихатының кең танылуын көрсетеді. Сондай-ақ, ол олардың көпшілігі шын ниетпен тәубе еткеніне сенбегендіктен, оларға шабуыл жасайды. Бұл Матайдың парызшылдар мен саддукейлерге арналған сөздері мен Лұқаның Жақияның жалпы аудиториясына арналған сөздері арасындағы қашықтықты жақындатады. Матайтың осы шабуылды осы топтарға, ал Лұқаның жалпы көпшілікке бағыттауының себебін түсіндіру үшін бірнеше теориялар ұсынылған. Швейцердің пікірінше, Матай Лұқаға қарағанда көбірек яһуди аудиториясы үшін жазғандықтан, Матайдың авторы барлық яһудилерді ренжіткісі келмеді және сондықтан тек танымал емес элиталарға назар аударды. Матайдың авторы жазған уақытта парызшылдар жаңа христиан қозғалысына қарсы күшті оппозиция жасады, сондықтан Матайдың авторы оларға сын айтуға мүдделі болды. Басқа ғалымдардың көпшілігі бұл пікірмен келіспейді және "парызшылдар мен саддукейлер" деген сөз тіркесі Лұқадағыдай барлық яһудилерді білдіреді деп санайды. Хиллдің айтуынша, Матайдың авторы "саддукей" терминін парызшыл емес яһудилердің барлығын білдіру үшін қолданған болуы мүмкін. Франция Матай көптеген топтардың ішіндегі ең беделді екі тобын атап көрсетуі мүмкін деп санайды. Олбрайт пен Маннның айтуынша, "жыланның ұрығы" сол кезде қаскөйлікпен толған адамдарды білдіретін кең таралған сөз тіркесі болған. Кейінірек Иса осы сөздерді Матай 12:34 және 23:33-те де қолданған. Франс бұл терминнің түп тамыры Матай 3:10-дағы ағаш метафорасымен байланысты болуы мүмкін деп болжайды. Малина мен Рорбау "ұрпақ" сөзінің қолданылуы заңды одақтан тумаған баланы білдіреді дейді. Олар "жыланның балалары" аудармасы дұрыс деп санайды. Бұл Матай 3:9-дағы жағдайға да сілтеме жасайды, онда парызшылдар мен саддукейлер өз тегін атап, қорғанысқа түседі. Бұл сөздерді көптеген жазушылар, соның ішінде Шекспирдің "Тройл мен Крессида" шығармасында, Энтони Троллоптың "Барчестер Тауэрс" романында, Сомерсет Моэмнің "Каталина" повесінде және Франсуа Мориактың "Жылан торы" атты кітабында қолданған. Олбрайт пен Манн ашу сөзін ашудың синонимі ретінде түсінудің қате екенін атап өтеді. Яһуди және христиан дінінде бұл сөз барлық жақсылықты білдіретін Құдайдың соңғы әділдігін жүзеге асыруын білдіреді. Кларк бұл сөз тіркесі басқа маңызды контексттерде де қолданылғанын айтады. "Көшпенділердің ізі" кітабында, басты кейіпкерді ізденіс жолына түсіретін Евангелист атты кейіпкер "келе жатқан ашу-ындыр" туралы ескертеді. Джон мен Чарльз Уэсли де осы сөздерді Киелі кітапты зерттеуді насихаттау үшін қолданған, ол әрине, методизмнің пайда болуына әкелді.

Чиркесі аталарының түсініктемелері

Ұлы Григорий: Мұғалімдердің сөздері тыңдаушылардың қабілетіне сай болуы керек, әрбір сөз өзінің мағынасында үйлесімді болуы тиіс, бірақ жалпы рухани білімнің негіздерінен ешқашан шығуға болмайды.

Ықпал

"Жылан ұрпағы" - Филип Уайлидің 1942 жылы жарық көрген, американдық қоғамды сынаған кітабының атауы.