Кіріспе

Ағаш түрі

Түрлер қорабы
|кескін = Syzygium cumini Bra30.png
|статусы = LC
|статус жүйесі = IUCN3.1
|статус анықтамасы =
|туыс = Syzygium
|түрі = cumini
|авторы = (L.) Skeels.
|синонимдер = Жава арчасы – гүлді өсімдіктер тұқымдасына жататын, жемісі, ағашы және сәндік құндылығы үшін бағаланатын мәңгі жасыл тропикалық ағаш. Бұл ағаш Флоридаға әкелінген және бүкіл әлемдегі тропикалық және субтропикалық аймақтарда кеңінен өсіріледі. Syzygium cumini ағаштары наурыз-сәуір айларында гүлдей бастайды. Гүлдері хош иісті, диаметрі шамамен кішкентай болады. Жемістері мамыр немесе маусым айларында піседі және ірі жидектерге ұқсайды; Syzygium түрлерінің жемісі "дrupaceous" деп сипатталады. Жемісі сопақ, жұмыртқа тәрізді. Піспеген жемісі жасыл түсті болады. Піскен сайын түсі қызғылт, содан соң жарқыраған қызыл және ақырында қара түске өзгереді. Ағаштың бір түрі ақ түсті жеміс береді. Жемісінің дәмді, сәл қышқыл және кермек дәмдері бар, тілді қызғылт түске бояйды. Оны жеке жеуге немесе жеміс салаттарына қосуға болады. Жемісі дәстүрлі медицинада қолданылады. Шримад-Бхагаватамның түсіндірмесінде (10.30.25-аят) айтылғандай, Шрила Вишванатта Чакраварти Такураның "Шри Рупа Чинтамани" және "Ананда Кандрика" еңбектерінде Кришнаның оң аяғында джамбу жемісінің төрт символы болғаны айтылған. Махараштра штатында Syzygium cumini жапырақтары тойларда безендіру үшін қолданылады. 1977 жылғы "Джайт ре Джайт" фильміндегі "Джамбхуль пикля заадахали" әнінде бұл жеміс туралы айтылады. Нереду ағашынан (жергілікті тілде, телугу тілінде осылай аталады) соқа дөңгелектері және басқа да ауыл шаруашылығы құралдарын жасайды. Нереду ағашының ағашы есіктер мен терезелерді жасауға қолданылады. Тамил Надудағы аңыз Сангам дәуіріндегі Авайяр (сонымен қатар Аувайяр немесе Аувайар) және тамил тілінде "naval pazham" деп аталатын джамун жемісі туралы айтады. Барлық жетістіктерге қол жеткізген Авайяр тамил әдебиетінен зейнетке шығу туралы ойланып, naval pazham ағашының көлеңкесінде демалып отырғанда, тамил тілінің қасиетті құдайы саналатын Мүруганмен кездесіп, оның өткір әңгімесіне қатысты. Кейін Мүруган өзін ашты және оған әлі де көп нәрсе жасау керектігін түсіндірді.

Туған өңірлер

Әлемдік онлайн өсімдіктер тізімінде Сизигиум кумини Андаман аралдары, Бангладеш, Непал, Шығыс Гималай, Пәкістан және Шри-Ланка; Хайнань провинциясы, сондай-ақ Оңтүстік-Орталық және Оңтүстік-Шығыс Қытай; Ассам штаты, Лакадив аралдары және Үндістанның көп бөлігі; Индонезиядағы Ява, Малуку, Кіші Сунда аралдары және Сулавеси; Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Камбоджа, Лаос, Малайзия, Таиланд, Вьетнам және Мьянма; сондай-ақ Австралиядағы Квинсленд штаты өсіп жатыр деп көрсетілген.