Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бжезинка (немісше: Биркенау) – Польшаның оңтүстігінде, Освенцим қаласынан шамамен жақын жерде орналасқан ауыл, Освенцим әкімшілік округі, Освенцим ауданы, Кіші Польша воеводствосы.
Brzezinka (, German: Birkenau) is a village in southern Poland, about from Oświęcim, in the district of Gmina Oświęcim, Oświęcim County, Lesser Poland Voivodeship.
Жалпы ақпарат
Ауыл Висла және Сола өзендерінің қосылған жеріне жақын, Висла аңғарының дәл ортасында, теңіз деңгейінен 240 метр биіктікте орналасқан. 1856 жылы алғашқы теміржол стансасы салынып жатқан кезде станса Бжезинка аумағында болды, бірақ кейіннен жақын орналасқан Ошвищим қаласының шегіне қосылды. Онда екі ірі зауыт бар: Fabryka Maszyn Górniczych "Omag", 1930 жылдары Spółka Akcyjna Zjednoczenia Fabryk Maszyn i Samochodów "Oświęcim" (Oświęcim United Machinery and Automobile Manufacturing Inc.) атымен Монте-Карло раллиінде жеңіс однырған "Oświęcim Praga" көлігін шығарды; және Polinova компаниясы (халық арасында Papownia деп белгілі).
The village is near the confluence of the rivers Vistula and Soła, at the very center of the Vistula Valley, 240 meters above sea level. By the time of the construction of the first railroad station in 1856 the station was on Brzezinka's territory, but later it was included within the town limits of nearby Oświęcim. Two major factories are found there: Fabryka Maszyn Górniczych "Omag", which in the 1930s as Spółka Akcyjna Zjednoczenia Fabryk Maszyn i Samochodów "Oświęcim" (Oświęcim United Machinery and Automobile Manufacturing Inc.) produced the "Oświęcim Praga" car which won a Monte Carlo Rally; and the Polinova Company (popularly known as Papownia).
Тарих
Ауылдың атауы қайың ағаштарынан (поляк тілінде: brzoza) шыққан. Алғаш рет 1385 жылы тарихи құжаттарда еске алынған. 1440 жылдан 1483 жылға дейін Бжезинка Ян Бжезинскиге тиесілі болды. Саяси жағынан алғанда, ауыл 1315 жылы Польшаның феодалдық тарамдануы кезінде құрылған Ошвицым герцогтығының құрамына кірді. 1327 жылы герцогтық Богемия Корольдігінің қарауына өтті. 1457 жылы Ошвицымнің Ян IV герцогтықты Польша Коронасына сатуға келісті, ал 21 ақпанда шығарылған құжатта ауыл Бжезинка деп аталды. Ошвицым герцогтығының территориясы 1564 жылы Польшаға толық қосылып, Кіші Польша провинциясындағы Краков воеводствосының құрамындағы Силезия округін құрады. 1772 жылы Польшаның бірінші бөлінісі кезінде ол Австрияға қосылды және жаңа құрылған Галиция Корольдігінің бір бөлігі болды. XIX ғасырдың соңында ауылда 1025 адам тұрды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін және Австрия-Мажарстанның ыдырауынан кейін, ел тәуелсіздікке ие болғандықтан, ауыл қайтадан Польшаның құрамына кірді. 1939 жылдың қыркүйегінде Германия мен Кеңес Одағының Польшаға бірлесіп басып кіргенінен кейін, ауыл нацистік Германия тарапынан басылып алынып, аннексияланды. Осы аннексиядан кейін, немістер ауылды өзінің Аушвиц-Биркенау (Аушвиц II) өлім лагерінің орны ретінде таңдады, ол еврейлерге қатысты «соңғы шешімнің» орталық бөлігі болды. Лагерьтің қалдықтары Аушвиц I лагерімен бірге нацизм мен Холокост құрбандарын еске алуға арналған мемлекеттік мұражай ретінде сақталған. Лагерь құрылысымен байланысты, 1941 жылы оккупанттар ауылдың барлық поляк халқын күштеп шығарып жіберді, олар бастапқыда жақын орналасқан Пшчина округіне жер аударылды, содан кейін мәжбүрлі еңбекке немесе неміс басқаратын Польшаның шығыс бөлігіндегі Бас губернаторлыққа депортацияланды. Сонымен қатар, 1943 жылы немістер ауылда Аушвиц концлагерінің қосалқы лагерін құрды, онда жүздеген ер адамдар (бастапқыда негізінен поляктар мен орыстар, кейіннен негізінен еврейлер) құлдыққа салынды және жұмыс істеуге мәжбүр болды. Соғыстан кейін ауыл Польшаға қайтарылды.
The name of the village stems from birch trees (Polish: brzoza). It was first mentioned in 1385. From 1440 to 1483 Brzezinka was owned by Jan Brzeziński. Politically the village belonged then to the Duchy of Oświęcim, formed in 1315 in the process of feudal fragmentation of Poland and was ruled by a local branch of Piast dynasty. In 1327 the duchy became a fee of the Kingdom of Bohemia. In 1457 Jan IV of Oświęcim agreed to sell the duchy to the Polish Crown, and in the accompanying document issued on 21 February the village was mentioned as Brzesinka. The territory of the Duchy of Oświęcim was eventually directly incorporated into Poland in 1564 and formed the Silesian County in the Kraków Voivodeship in the Lesser Poland Province. Upon the First Partition of Poland in 1772 it was annexed by Austria, and made part of its newly formed Kingdom of Galicia. In the late 19th century, it had a population of 1,025. After World War I and the fall of Austria Hungary it became again part of Poland, as the nation regained independence. Following the joint German Soviet invasion of Poland, which started World War II in September 1939, the village was occupied and annexed by Nazi Germany. After this annexation the village was chosen by the Germans as the site of their Auschwitz Birkenau (Auschwitz II) death camp, the centerpiece of the Final Solution to the Jewish Question, whose remains exist along with Auschwitz I as state museums to commemorate the victims of Nazism and the Holocaust. In connection with the construction of the camp, in 1941, the occupiers expelled the entire Polish population of the village, which was initially deported to the nearby Pszczyna County, and afterwards either enslaved as forced labour or deported to the General Government in the more eastern part of German occupied Poland. Additionally, in 1943, the Germans established a subcamp of the Auschwitz concentration camp in the village, in which they enslaved hundreds of men (initially mostly Poles and Russians, and later mostly Jews) as slave labour. After the war, the village was restored to Poland.