Сербияның Ұлттық кітапханасы: Тарихы мен қайта құруы
National Library of Serbia
Сербияның ұлттық кітапханасы, Белградта орналасқан. Ең ірі және ескі кітапхана, тарихы бай, қайта құрылған. Кітаптар жинағы, негізін қалаушылар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сербияның Белградындағы кітапхана
Library in Belgrade, Serbia
Сербияның Ұлттық кітапханасы – Сербияның ұлттық кітапханасы, елдің астанасы Белградта орналасқан. Бұл Сербиядағы ең ірі кітапхана және ең көне мекеме, соңғы екі ғасырда бірнеше рет толығымен қиратылған.
The National Library of Serbia is the national library of Serbia, located in the capital city of Belgrade. It is the biggest library, and oldest institution in Serbia, one that was completely destroyed many times over in the last two centuries.
Тарих
1832 жылы кітапхананы кітап мұқабасын жасаушы Глигорие Возарович өз кітапханасында ашты, ал алғашқы қоры баспагер және кітап сатушы Возарович пен басқа да серб мәдениет қайраткерлерінің сыйлықтарынан тұрды. 1832 жылдың 28 ақпанында Димитрие Давидович кітапхананы ұйымдастыру туралы хатты Милош Обреновичке жолдады. Сол жылдың қараша айында князь Милош кітапханаға басылған әрбір кітаптың бір данасын беруге бұйрық берді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде кітапхана ғимараты мен қоры бомбалаудан зардап шекті, сондықтан қалған аз ғылымдар Белградтан Ниш және Крагуевацқа қорғау үшін көшірілді. 1918 жылғы және одан кейінгі жылдардағы зақымдар, шығындар және жабдықтардың жетіспеуі қайта құруға елеулі кедергі келтірді. Соғыстан кейін, 1919 жылғы Ұлттық кітапхана заңы мен Баспасөз заңына сәйкес, кітапхана орталық мемлекеттік кітапханаға айналды және Югославия Корольдігінің барлық аймағынан міндетті түрде кітаптарды алу құқығын алды. Жован Томичтің (1903-1927) күш-жігерінің арқасында Белград кітапханасының бастапқы қорының бір бөлігі Болгарияның София қаласынан қайтарылды. 1925 жылы Ұлттық кітапхана Косанчичев Венац ауданындағы ғимаратқа көшірілді, бірақ 1941 жылдың 6-9 сәуірінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда он алты жылдан кейін бомбаға түсіп, өртеніп кетті. Нацистік Германияның Люфтваффесінің ресми түрде ашық деп жарияланған қаланы бомбалауы кітапхана ғимаратын және оның ішінде 500 000 томдық кітаптар қорын, 1424 кириллица қолжазбаларын және жарлықтарын, көне карталар жинағын, ортағасырлық қолжазбалар мен шамамен 1500 данадан тұратын гравюраларды, 4000 журнал мен 1800 газет атауларын, Сербия туралы түрік құжаттарының бай және орны толмас мұрасын, сондай-ақ Сербияның мәдени және саяси тарихының көрнекті тұлғаларының барлық хат-хабарларын және барлық қор тізімдерін мен каталогтарды толығымен жойды. Баспаға түскен барлық ұлттық мәдени мұра бір түндікте жоғалып кетті. 1944 жылы Белградтың азат етілуінен кейін, өзгерген әлеуметтік жағдайларға байланысты, жоғалған қорыны қайта құру және кітапхананың қарқынды дамуы басталды. Кітапхана қызметкерлерінің тың еңбегінен кейін, кітапхана 1947 жылы қайтадан есігін жұртшылыққа ашты. 1954 жылы Бірінші серб көтерілісінің 150 жылдығына орай Ұлттық кітапханаға жаңа ғимарат салуға рұқсат берілді, ал жаңа кітапхана ғимараты (архитекторы: Иво Куртович) 1973 жылдың 6 сәуірінде арнайы салтанатпен ашылды. Ол Врачар ауданында орналасқан, Белградтың осы бөлігінің ең биік нүктесі саналатын Киелі Сава соборымен бірге табиғи түрде көтерілген жазықтықты бөліседі. NLS интерьерін жаңарту 2007 жылы басталды және 2011 жылдың ортасында аяқталды, ол келесі бөлімдерді қамтыды: көрме алаңы бар пайдаланушыларға арналған негізгі кіреберіс зал, пайдаланушыларға арналған кіреберіс залының баспалдағы, жер қабатындағы және екінші қабаттағы әбденет бөлмелері, ас үйі бар кофе-бар, атриум, екінші қабаттағы бас зал (еден, төбелер, жарықтандыру, пайдаланушыларға арналған ақпараттық бюролар), екінші қабаттағы барлық оқу залдары, жоғары қабаттағы ресми кіреберіс, зал және баспалдақтар, төменгі қабаттағы шетелдік қонақтарға арналған пәтер, NLS және бас зал мен қабаттар деңгейіндегі пайдаланушыларға арналған балкондардың толық жарықтандырылуы. Жаңартылған пайдаланушылар аймағы 2011 жылдың қыркүйегінде көптеген жаңа және тұрақты пайдаланушыларға есігін ашты. Бүгінде Сербияның Ұлттық кітапханасы – заманауи ұлттық кітапхана. Оның мақсаттары: әлемдік ақпарат ағындарына интеграциялану, әлемдік ұлттық кітапханалар отбасында мойындалу, сондай-ақ серб қоғамының дамуына ықпал ететін ақпараттық ресурсқа айналу.
In 1832, the library was established by bookbinder Gligorije Vozarović in his bookstore, and its first collection consisted of gifts of publisher and bookseller Vozarović and other Serbian cultural figures. On 28 February 1832, Dimitrije Davidović sent a letter on the organization of the library to Miloš Obrenović. In November of the same year, Prince Miloš ordered that one copy of each printed book be made available to the library. During World War I, the Library building and collections were damaged by bombing, so the small remaining holdings were moved from Belgrade to Niš and Kragujevac for their protection. Damages, loses and lack of facilities hampered significantly reconstruction in 1918 and the ensuing years. After the War, and according to the National Library Act and the Press Law, both from 1919, the Library became the central state Library and obtained the right to acquire an obligatory copy from all over the Kingdom of Yugoslavia. With the efforts of Jovan Tomić (1903 1927), a part of the original Belgrade library collection was repatriated from Sofia, Bulgaria. In 1925 the National Library moved into a building in the district of Kosančićev Venac only to be bombed and gutted by fire sixteen years later from 6 to 9 April 1941 at the start of World War II. The bombing by Nazi Germany's Luftwaffe of a city officially proclaimed open, completely destroyed the Library building including a priceless book collection of 500.000 volumes, an invaluable collection of 1424 Cyrillic manuscripts and charters, a collection of old maps, medieval manuscripts and prints of roughly 1,500 items, collections of 4,000 journals as well as 1,800 newspaper titles, its rich and irreplaceable archives of Turkish documents about Serbia and the complete correspondence of distinguished figures of the cultural and political history of Serbia, and all holdings lists and catalogs. The entire national cultural heritage existing in print almost disappeared overnight. After the liberation of Belgrade in 1944, under the changed social conditions, there was a period of intensive reconstruction of the lost collections and rapid development of the Library. After the devoted work of the Library staff, the Library again opened its doors to the public in 1947. In 1954, on the 150th anniversary of the First Serbian Uprising, the construction of a new building for the National Library was allowed, and the new Library building (Architect: Ivo Kurtović) was opened with a special ceremony on 6 April 1973. It is located in the Vračar municipality, sharing the naturally elevated plateau with Temple of Saint Sava, as the highest peak of that part of Belgrade. The renovation of the NLS Interior has been launched in 2007 and was ended in mid 2011, covering the following segments: the main entrance hall for users with exhibition space, the stairway of the entrance hall for users, the toilets at the ground floor and on floor, coffee bar with the kitchen, atrium, main hall on the floor level (floor, ceilings, lighting, information desks for users), all reading rooms at floor level, official entrance at the level of higher ground floor, hall and stairs, the apartment for foreign guests researchers at the level of lower ground floor, the complete lighting of the NLS and the balconies for users at the level of the main hall and floors. The renovated area for the users was opened in September 2011, opening its doors to many existing and new users. Nowadays, the National Library of Serbia is a modern national library. Its goals are: incorporation into the world's information flows, recognition within the world's family of national libraries, as well as becoming an information resource and drive for the development of Serbian society.
Жинақтар
Жалпы жинаққа 1868 жылдан кейін серб және басқа да бұрынғы Югославия тілдерінде басылған кітаптар, сондай-ақ 1700 жылдан кейін шетел тілдерінде басылған кітаптар, Сербиядан, бұрынғы Югославиядан және шетелден шыққан мерзімді басылымдар, библиографиялар, энциклопедиялар, лексикондық сөздіктер, каталогтар, анықтамалықтар және электрондық түрдегі деректер кіреді, олар ашық қолжетімді анықтамалық қорда ұйымдастырылған. Арнайы жинақтарда: 18-19 ғасырларда бұрынғы Югославия тілдерінде басылған кітаптар, сондай-ақ 1700 жылға дейінгі шетелдік кітаптар, библиофильдік және миниатюралық басылымдар, әдеби және басқа қолжазбалар мен мұрағаттық құжаттар, картографиялық материалдар, басылған музыкалық материалдар мен фонограммалар, фотоқұжаттар, гравюралар мен суреттер, плакаттар мен ақпараттық материалдар, еске алу кітапханалары мен мұралар бар. Қолжазбалар жинағына кіреді: 12-18 ғасырлардағы қолмен жазылған кітаптар, көбінесе серб тілінде, сондай-ақ болгар, македон және орыс тілдерінде аз ғана саны бар, инкунабулалар және 1494-1638 жылдардағы көне серб баспа кітаптары, 16-18 ғасырлардағы көне серб ағашқа ойылған тақташалардан жасалған баспалар, Оңтүстік славян кириллицасымен жазылған қолжазбалардың микрофильмдері.
General collection includes: books printed after 1868 in Serbian and other ex Yu languages and books printed after 1700 in foreign languages, periodicals from Serbia, ex Yu and abroad, bibliographies, encyclopedias, lexicons, catalogs, dictionaries, directories in classical and electronic form, organized in an open access reference stock. Special collections contain: old and rare books containing printed books in 18th and 19th century in languages of ex Yu as well as foreign books up to 1700, bibliophile and miniature editions, literary and other manuscripts and archival documents, cartographic materials, printed music material and phonograms, photographic documents, engravings and picture material, placards and information materials, memorial libraries and legacies. Manuscript collection includes: handwritten books from 12th to 18th century, mostly Serbian and small numbers of Bulgarian, Macedonian and Russian editions, incunabula and old Serbian printed books from 1494 to 1638, prints from old Serbian carved tablets from 16th to 18th century, microfilms of South Slavonic Cyrillic manuscripts.
Цифрлық NLS
Сербия Ұлттық кітапханасының цифрлық кітапханасында шамамен 70 түрлі жинақтағы 1,2 миллион сканерленген бет бар (кирилл әрпімен жазылған қолжазбалар, ескі және сирек кітаптар, кітаптар, серб балалар цифрлық кітапханасы, газеттер мен журналдар, картографиялық материалдар, гравюралар мен көркем туындылар, фотосуреттер, плакаттар мен құжаттамалық материалдар, баспа музыка және дыбыс жазбалары, каталогтар мен библиографиялар, түрлі материалдар). NLS сонымен қатар Сербияның цифрланған мұрасын басқа елдердің мәдени мұрасымен бірге қолжетімді ету және іздеуге мүмкіндік беру мақсатымен World Digital Library сияқты бірнеше халықаралық жобаларға қатысады. NLS Europeana Collections 1914-1918 жобасының серіктесі болып табылады және осы жоба аясында Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінен құнды жинақтарды қамтитын Veliki rat (Ұлы соғыс) тақырыптық цифрлық кітапханасын жариялады.
Digital library of the National Library of Serbia contains 1.2 million scanned pages in about 70 different collections (Cyrillic manuscripts, old and rare books, books, Serbian children's digital library, newspapers and magazines, cartographic materials, engravings and art material, photographic materials, posters and documentary material, printed music and sound records, catalogs and bibliographies, miscellaneous). NLS also participates in the several international projects such as World Digital Library, with the goal of making Serbian digitised heritage accessible and searchable together with the cultural heritage of other countries. NLS is a partner of the project Europeana Collections 1914 1918 and as a part of this project has published a thematic digital library Veliki rat (Great War) with valuable collections from World War I period.