Кіріспе
1962 жылы Говард Хоукс түсірген американдық оқиғалық романтикалық комедиялық фильмі "Хатари!" ("Суахили" тілінде "Қауіп!" деген мағынаны білдіреді). Бұл фильмде Джон Уэйн Африкадағы кәсіби аң аулаушылар тобының басшысы рөлінде ойнайды. Говард Хоукс режиссерлік еткен бұл фильм "Technicolor" технологиясымен түсірілді және солтүстік Танганьикада (қазіргі Танзания) нақты түсірілім алаңдарында сақталды. Фильмде жабайы жануарларды қуудың қызықты көріністері мен Меру тауының әсем көрінісі – ұйықтап жатқан жанартау бейнеленген. 35-ші "Оскар" марапаттау салтанатында Расселл Харлан "Хатари!" фильмі үшін "Ең үздік түсті операторлық жұмыс" номинациясына ұсынылды, бірақ бұл жүлде "Арабияның Лоренсі" фильмі үшін Фредди Янгқа берілді.
Hatari! (, Swahili for "Danger!") is a 1962 American adventure romantic comedy film starring John Wayne as the leader of a group of professional game catchers in Africa. Directed by Howard Hawks, it was shot in Technicolor and filmed on location in northern Tanganyika (in what is now Tanzania). The film includes dramatic wildlife chases and the scenic backdrop of Mount Meru, a dormant volcano. At the 35th Academy Awards, Russell Harlan was nominated for Best Color Cinematography for his work on Hatari!, but the award went to Freddie Young for his work on Lawrence of Arabia.
Сюжет
1960 жылдары Танганикада француз Брэнди де ла Кортқа тиесілі Момела аң аулау компаниясы жануарларды жануарлар бағы мен цирктерге жолдан тыс көліктер, лассолар мен торлар арқылы ұстайды. Топқа тұтқынға алу экспедицияларын басқаратын ирланд-американдық Шон Мерсер; зейнеткер неміс автожарысшысы Курт Мюллер; мексикалық бұқашар Луис Франсиско Гарсия Лопес; тума американдық мергеншіл Кішкентай Құлан (немесе "Индиан"); зоофобиялық бұрынғы Нью-Йорк таксишісі "Қалталы"; және бірнеше танзаниялықтар кіреді. Курт пен Индиан мал жинауға арналған үлкен жүк көлігіне мал айдау үшін джиппен жүреді. Агрессивті қарақұйрық мүйізтұмар Индианның аяғын қуалау кезінде жаралайды; топ оны Аруша ауруханасына жеткізеді, онда француз мергені Чарльз "Чипс" Мори оларға жақындап, Индианның жұмысын сұрайды. Курт ренжіп, оны ұрып жібереді. Чипс, Индианның қан тобына ие жалғыз адам, оны құтқару үшін қан құюға келіседі; Шон оған жұмыс ұсынады. Өздерінің лагеріне оралғанда, топ итальяндық фотограф Анна Мария "Даллас" Д'Алессандро келгенін көреді, бірақ барлығы ер адам фотографты күткен. Момелланың ең ірі тапсырыс берушісі – Базель зообағының жібергені болғандықтан, Шон оны жирафтарды аулауға қатысуға мәжбүр болады. Бастапқы қателіктеріне қарамастан, Даллас өте қуанып, Шоннан басқа барлығы оның қалуына дауыс береді. Келесі күні Чипс келіп, Куртпен мергендік сайысқа қатысады; кейін олар дос болады. Даллас пен Шон бірте-бірте бір-біріне тартылады, бірақ Шон қарсы тұрады, өйткені оның бұрынғы никесі оны тастап кеткен. Осы уақытта Курт пен Чипс Брэндиді ұстап алуға тырысады; Қалталы Далласқа оның Брэндиге құпия сезімдері бар екенін айтады. Индиан ауруханадан шығарылады; әлі де алаңдап, ол Шоннан маусым соңына дейін мүйізтұмарларды ұстауды тоқтатуға келісім алады. Көп күндік сапарда топ әйел пілді аңшы өлтірген ауылдан өтеді. Олар оның жесір баласын табады және Даллас оны Шонның наразылығына қарамастан асырайды. Даллас пілге сүт алу үшін ешкілерді алуға көмектескенде шатақ туады; сол түні Даллас Шоннан кешірім сұрап, оны өбісуге көндіреді. Содан кейін, жергілікті Аруша тайпасы Далластың пілдерді қалай бағындыратынын көріп, оны тайпаға қабылдайды. Олар оны "Мама Тембо" ("Пілдер анасы") деп атайды. Үшінші жетім піл кейін лагерьке келіп, Шонды ашуландырады. Топ зебра, орикс, газель, барыс және бизонды ұстайды. Кейіннен мал жинау көлігі дөңгелегі жарылып, гнуды қуалау кезінде аударылып құлайды; Курттың иығы шығып, Чипстің аяғы ауыр түрде соққыға ұшырайды. Сол күні Қалталы биік қоршаудан құлап түседі. Ол жараланбайды, бірақ Брэнди оған ең көп көңіл бөледі, оның кімге ғашық екенін көрсетеді. Қалталы торға байланған кішкентай ракетамен 500-ге жуық маймылды ағашқа түсіріп, барлығын, тіпті өзін де таң қалдырады. Мүйізтұмарды ұстау – орындалуға тиіс жалғыз тапсырыс; топ ашулы бұқа мүйізтұмарды табады және ол бір рет қашқанмен, оны қауіпсіз түрде ұстайды, бұл Индианды қуантады. Маусымдық жұмыс аяқталғаннан кейін, Даллас Шон оны бұрынғы никесіндегідей көреді деп қорқады; ол қоштасу хатын жазып, лагерьден қашып кетеді. Шон, топтың және үш пілдің көмегімен, оны Арушаға дейін іздейді, онда олар татуласады. Шон мен Даллас үйленеді және үйлену түнін Шонның бөлмесінде өткізуге дайындалады; алайда үш піл бөлмеге кіріп, төсекті қиратады.
Өндіріс
Хатари! Фильм екі рет мүйізбұрышты ұстауға жасалған тырастың басында және соңында көрсетілсе де, әйтпесе сценарийі өте еркін, Говард Хоукстің көптеген басқа туындылары сияқты, негізінен кейіпкерлер арасындағы қарым-қатынастармен құрылған. Хоукс түсірілімді бастағанда, ол Африкадағы жануарларды зообақтарға аулайтын адамдар туралы фильм жасағысы келгенін білген. Ол бұл кәсіпті қауіпті деп санайды, бұл бұрын экранда көрінбеген қызықты көріністерге мүмкіндік береді. Хоукстің тағы бір шабыт көзі – әйгілі жануарлар фотографы Илла болды, сондықтан ол Брэкеттке сценарийге Даллас кейіпкерін қосуды ұсынды. Хоукс: «Біз осы оқиғаның бір бөлігін нағыз кейіпкерден, неміс қызынан алдық. Ол әлемдегі ең жақсы жануарлар фотографы еді». Хоукс сұхбаттарында «The Misfits» фильмінде өзінің трюктерін орындаған қатал және дайын жабайы жылқы аулаушысы және Уэйн рөлін ойнауды жоспарлағанын, бірақ Гейблдің қазасы осыны мүмкінсіз еткенін айтты. Фильмнің көп бөлігі Шығыс Африканың далаларында джиптер мен жүк көліктерінде жануарларды қуатын актерлердің көріністеріне арналған. Фильм түсірілгеннен кейін Харди Крюгер сатып алған Нгоронгоро фермасы фильмнің түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды. Қуылған жануарлардың барлығы тірі, жабайы және үйретілмеген. Жануарларды аңшылықпен ұстау бүгінде барлық қатысушылардың (мақсатты және басқа) күшін сақтау және тиімді жануарларды тыныштандыратын заттар мен күшті оқ-дәрілердің дамуына байланысты тыйым салынған. Режиссер Говард Хоуксқа сәйкес, фильмдегі жануарларды ұстаудың барлығын актерлер орындаған – каскадерлер немесе жануарларды ұстаушылар емес (бірақ Эльза Мартинелли кейіпкері қатысқан кейбір көріністерде Милдред Люси «Рэсти» Уокли пайдаланылды). Хоукс де Варгаспен сұхбаттасқанда, өндіріс өте қауіпті болады, себебі дубль болмайды, деді және де Варгасқа деректі фильмді көрсетті. Үкіметтік лицензиясы бар жануарларды аулаушы Вилли де Биерді Хоукс техникалық кеңесші ретінде жалдады, ол және оның көмекшілері актерлермен жануарларды қалай аулау керектігін жұмыстады. Түсірілім кезінде мүйізбұрыш шынымен қашып кетті және актерлер оны қайта ұстауы керек болды, Хоукс осыны аяқталған фильмге реализмі үшін қосты. Джон Уэйннің жануарлармен күрескенде ақтарылғандықтан, түсірілімдегі аудионың көп бөлігі қайта дубляждалды. Хоукс Уэйннің кейбір қимыл-қозғалыс көріністерінде, әсіресе ол «жасырын орындықта» отырып, жасырын шұңқырлар мен кедергілерге толы жерді жүзіп бара жатқанда қорқып қалғанын мойындады. Хоуксқа сәйкес, Уэйн «әр бұрылыста машинаның аударылып кетуі мүмкін екенін сезінді, ол ашық жерде тек қауіпсіздік белбеуін ұстап тұрып, қозғалтқыштың шуы, дененің әр жаққа шағылысуы, жануарлардың топырақ пен тастарды тепкені және жүздеген тырнақтардың күркіреуі оның құлақтарындағы шуылды күшейтті». Бір кешке, Баттос пен Уэйн сыртта карта ойнап жатқанда, бұтадан оларға қарай барс шықты, бірақ Баттос жақындап келе жатқан барсты атап өткенде, Уэйн «Оның не қалайтынын көріңіз» деді. Африкадағы түсірілім актерлер үшін ғана қауіпті емес еді. Де Варгас де Биерді ағаштан оған секіріп түскен балалы барс жарып тастағанын және «қолы бинтпен жабылған, ал тамағы толығымен оралған күйде қайтып келгенін, бірақ ол тек иығын көтергенін» айтты. Жануарлар жиі «күлкі» шығарудан бас тартқандықтан (әсіресе, жас пилдер халық тұратын жерлерде керней соғудан бас тартқан), жергілікті Аруша ойын сарапшылары мен зоопарк коллекционерлері фильм үшін «жануарлардың дауысын еліктеу» үшін жалданып алынды. Мишель Жирадон актерлік құрамға қабылданған кезде ағылшынша сөйлемейтін және 1961 жылдың шілдесінде LIFE журналында жарияланған актрисаның профиліне сәйкес, ол түсірілім кезінде ағылшын тілін өздігінен үйренген. Джон Уэйн өзінің көптеген фильмдерінде істегендей, Хоукстың Red River фильміндегі басты рөлінен шыққан атақты «Red River D» белбеуін киіп жүрді. Оны фильмнің басында үндісті қарақұйрық шағып алғаннан кейін Шон Мерсердің «Аруша бақылауы» радиосын тыңдаған сахнадан және Соняның (гепард) Даллас шомылып жатқан кезде ваннаға кірген және Далласты жауып, еріген сахнадан анық көруге болады. Генри Манчинидің «Балалық пил жүрісі» атты есте қаларлық күйі алғаш рет Хатари! фильмінде пайда болды. Фильмнен тағы бір есте қаларлық музыкалық сәт – Далласдың фортепианода, ал Покетс гармоникада орындаған Стивен Фостердің «Old Folks at Home» (немесе «Swanee River») дуэті.
Новелизация
Майкл Милнер Ли Брэкеттің киносценарийін 1962 жылы Pocket Books баспасында фильммен байланысты шығарылған кітапқа бейімдеді. Романның мұқабасында киноплакаттағы қарақұйрықтың аулау машинасына шабуыл жасау көрінісі бейнеленген. Роман жануарларды аулаудың кейбір аспектілерін, әсіресе Покетстің зымырандық желі жобасын, сондай-ақ Курт, Чипс және Покетстің Брэндиді қууын толықрақ сипаттайды. Кітап фильмге қарағанда сәл өткір, бірақ оқуға оңай және фильмге адал. Романның ASIN нөмірі B000BJUQP4.