Кіріспе

Бізнес немесе іс-шарадағы менеджер, басқару лауазымы

Басқарушы (бастығы) немесе жетекші (бастығы) (бастығы, жетекші, қадағалаушы, ұйымдастырушы, бақылаушы, аймақ үйлестірушісі, желілік менеджер немесе кейде басқарушы) – төменгі деңгейдегі басқару лауазымы, ол негізінен жұмысшыларға немесе жұмыс орнына билік етуге негізделген. Басқарушы жұмыс орнындағы ең жоғары лауазымды қызметкерлердің бірі болуы мүмкін, мысалы, Ph.D. диссертациясын қадағалаушы профессор. Қадағалауды, атаулы лауазымы жоқ адамдар да жүзеге асыра алады, мысалы, ата-аналар. «Басқарушы» термині өз жұмыс сипаттамасында осы міндетті атқаратын кез келген қызметкерге қатысты қолданылуы мүмкін. Қызметкер басқарушы болып есептеледі, егер ол (Онтарионың Еңбек министрлігіне сәйкес) келесідей әрекеттерді жасауға құқылы және жауапты болса: Төменгі лауазымдағы қызметкерлерге нұсқаулар мен/немесе бұйрықтар беру. Басқа қызметкерлердің жұмысы мен іс-әрекеттеріне жауапкершілік тарту. Егер қызметкер жоғарыда аталғандарды заң жүзінде орындай алмаса, ол, мүмкін, басқарушы емес, бірақ басқа санаттағы, мысалы, жұмыс тобының жетекшісі немесе бастамашы болуы мүмкін. Басқарушы – бұл, ең алдымен, бақылаушы, оның негізгі жауапкершілігі – бағыныстылар тобының берілген өндірістік міндетті, оны орындауға тиісті уақытта және қанағаттанарлық сапа, шығындар және қауіпсіздік деңгейінде орындауын қамтамасыз ету. Басқарушы қызметкерлердің шағын тобының өнімділігі мен іс-әрекеттеріне жауапты. Басқарушыда менеджерге тән бірнеше рөлдер, жауапкершіліктер мен өкілеттіктер бар. Басқарушы мен менеджердің арасындағы екі маңызды айырмашылық: 1) басқарушы әдетте «жұмысқа алу және жұмыстан босату» өкілеттігіне ие емес және 2) басқарушы бюджеттік өкілеттікке ие емес. Басқарушылар ұйымның басқару құрамының бөлігі деп есептелмейді, олар жұмыс күшінің жоғары лауазымды мүшелері ретінде қарастырылады. Орта буын менеджерлерінен айырмашылығы, жұмыстың орындалуы үшін басқарушының болуы қажет. «Жұмысқа алу және жұмыстан босату» өкілеттігінің болмауы басқарушының өзінің тобында жұмыс істейтін қызметкерлерді жұмысқа алмауы және қызметкерді жұмыстан босатуға өкілеттігі жоқ екенін білдіреді. Басқарушы үміткерлерді сұхбатқа шақыру және бағалау процесіне қатыса алады, бірақ жұмысқа алу туралы шешімді қабылдау құқығы Адам ресурстарын басқарушының қолында болады. Басқарушы белгілі бір қызметкерді жұмыстан босатуды басқаруға ұсынуы мүмкін және ол осы ұсынымға әкелетін мінез-құлықты құжаттауы мүмкін, бірақ жұмыстан босату туралы соңғы шешім менеджердің қолында болады. Бюджеттік өкілеттіктің болмауы басқарушыға басқару әзірлеген бюджет беріледі, оның шеңберінде басқарушының жұмыс тобының қызметкерлері үшін өнімді ортаны қамтамасыз етуі күтіледі. Басқарушы белгілі бір шекте сатып алуға құқылы болады. Сонымен қатар, басқарушы жұмыс уақытын және басқа да жалақы мәселелерін бекітуге өкілеттік алады. Әдетте, саяхат сияқты бюджетке қатысты сұраныстарды бекіту үшін басқарушының ғана емес, сонымен қатар басқарудың бірнеше деңгейінің мақұлдауы қажет. Басқару құрамының мүшесі ретінде басқарушының негізгі міндеті жұмысты тікелей орындаудың орнына, оны ұйымдастыру және бақылау болып табылады.

Рөл мен жауапкершіліктер

Супервайзерлер күнделікті тікелей байланыс арқылы қызметкерлердің қажеттіліктеріне, проблемаларына жауап беруге және олардың жұмысына қанағаттануын арттыруға ерекше мүмкіндік алады. Супервайзерлер – басшылық пен жұмыскерлер арасындағы тікелей байланыс құралы болып табылады және қызметкерлерді оқытуды дамыту, қауіпсіздікке қатысты көзқарастарды қалыптастыру, қауіпсіз жұмыс тәсілдерін енгізу және қауіпті жағдайларды анықтау бойынша ең тиімді жұмыс істей алады.

Тапсырмалары

Жоғары деңгейден берілген саясатты іске асыру. Жоғары деңгей белгілеген мақсаттарды орындау үшін қысқа мерзімді шараларды жоспарлау. Жұмыс тобын ұйымдастыру. Бағынышты қызметкерлерге жұмыс тапсыру. Бағыныштыларға жобаларды жүктеу. Тапсырмалар, жұмыстар мен жобаларды басқару. Бағынышты қызметкерлерді оқыту. Ережелерді сақтауды қадағалау. Бағыныштыларды басқару және оларды ынталандыру. Топтың бірлігін нығайту. Күнделікті ағымдағы мәселелерді шешу. Бағынышты қызметкерлердің және бөлімнің жұмысын бақылау немесе бағалау, өнімділік туралы есеп беру. Бағыныштыларды тәртіптік жазаға тарту. "Істеу" жұмысы уақыттың 70% дейін алып жатады (бұл қадағалаушының қызмет түріне байланысты өзгереді, соның ішінде бөлімнің тікелей жұмысы, сондай-ақ жоспарлау, бақылау, кестелеу, ұйымдастыру, басқару және т.б.).

Оқыту

Бақылаушыларға өз міндеттерін қалай орындау керектігі туралы ресми білім көбінесе талап етілмейді, бірақ олар көбінесе жұмыс барысында оқытылады немесе компания ұйымдастырған курстарға қатысады. Көптеген жұмыс берушілер бақылаушыларға арналған нұсқаулықтарды ұсынады, оларды сақтау қажет. Бақылаушылар өз қызметкерлерінің қауіпсіз жұмыс істеуін және өздері жауапты жұмыс орындары мемлекеттік стандарттарға сәйкес келуін қамтамасыз ету үшін заңдық жауапкершіліктерінен хабардар болуы керек.

Академия

Академиялық ортада жетекші – өз жұмысымен қатар постдокторант зерттеушіге, аспирантқа немесе бакалавр студентке ғылыми жобаларын жүргізуде көмектесетін және бағыт-бағдар беретін аға ғалым немесе ғалым. Ол моральдық қолдаумен қатар ғылыми көзқарас пен кеңес береді. Бұл термин бірнеше елде аспиранттың ғылыми жетекшісін атау үшін қолданылады.

Тарих

Өнеркәсіптік және коммерциялық кәсіпорындардың көлемі ұлғайған сайын, әсіресе өнеркәсіптік революцияның технологияларын енгізгеннен кейін, бақылаушылар мен шеберлерге деген қажеттілік те артты. Мысалы, АҚШ-тың оңтүстігіндегі соғысқа дейінгі плантациялық экономикадағы иерархиялық модельдің дамуы мен тәжірибесін қарастырайық, онда бақылаушы плантатор мен жалдамалы жұмысшылар, кейіннен құлдар арасында байланыс жасады. 1894 жылы АҚШ тілінде сөйлейтіндер кейде тұрған жеріне қарай, көмекші шеберді немесе бригадирді "салам шебері" деп атауды бастады, бұл "салам адам" ұғымымен байланысты болды.