Кіріспе

The Private of the Buffs (немесе The British Soldier In China) – сэр Фрэнсис Гастингс Дойлдің 1860 жылы қытай сарбаздарымен атқыланған британдық жаяу әскері туралы балладасы.

Өмірбаян

Екінші опиум соғысы кезінде ағылшын-француз экспедициясы Қытайға қонды және Тяньцзинь шартын орындауға мәжбүрлеу үшін Пекинге қарай жорық жасады. 1860 жылдың 13 тамызында Таку бекінісіне (қытай тілінде 大沽炮台, пиньинь бойынша dàgū pàotái) шабуыл кезінде қытай әскерлері екі британдық сарбаз бен бір топ жұмысшыны тұтқынға алды. Кейбір деректерде бұл жұмысшылар Үндістаннан келген сикх сарбаздары болғандығы айтылады, ал өлеңде олар "қоңыр терілі үндістер" деп сипатталған.

Кейінгі оқиғалардың толық мәліметтері сақталмаған, бірақ The Times газетінде жарияланған хабарларға сәйкес, 3-ші (Шығыс Кент) полкінің (әдетте "Баффтар" деп аталады) қатардағы сарбазы Джон Мойс тұтқындаушыларына мойынсұнудан бас тартты. Ол "ешқандай тірі қытайдың алдында бас иіп, құрбан болмаймын" деп мәлімдеген, соның салдарынан ол дереу өлім жазасына кесілді. Өлеңде Мойс Кенттен келген жас шаруа болып суреттеледі, бірақ бұл нақты белгісіз. Дегенмен, өлең газеттердегі хабарлар негізінде жазылған, сондықтан Дойл осы қарама-қайшылықтарды білмеген болуы мүмкін.

Тарихи дереккөздер

"Таймс" газетінде жарияланғандарға қарамастан, оқиға көпшілік пікірдегідей болды ма екеніне қатысты әртүрлі болжамдар бар. Таку бекіністерін басып алу кезінде болған Гарнет Вулсли: "Бэфс полкіне қарасты солдат қаза тапты немесе, қытайлар айтқандай, "ішімдіктен өлді" деді. Вулслинің мәліметтер көзі – 44-ші (Шығыс Эссекс) жаяу әскер полкінің әскері, ол сенімді емес еді. "Оның санасы салмақты болмаған сияқты, себебі ол жалған айтумен қатар, өзі естігендей дейтін тұтқындаушыларының сөздері туралы да мағынасыз нәрселер айтатын". Британ әскерлерінің дәрігері Д. Ф. Ренни де оқиғаның болғанын жоққа шығарды. "Манчестер Таймс" газеті 1865 жылдың 2 желтоқсанында Реннидің баяндамасын жариялады, оның қорытындысы мынадай болды: "Осылайша, 44-ші полктің әріптесінің қияли қабілеттері мен "Таймс" тілшісінің сенсацияға құмарлығына алданған британдық жұртшылық, бұл бақытсыз адам Санг Ко Лин Синге бас иіп, бас тартқаны үшін жанынан айрылды деп сенді, бірақ ол осы тұлғаны тірілігінде ешқашан көрген емес."