Кіріспе

Стивен Джон Сеймур Сторас (4 сәуір 1762 – 19 наурыз 1796) – классикалық дәуірдегі ағылшын композиторы, көбінесе операларымен танымал. Оның қарындасы белгілі опера әншісі Нэнси Сторас болған. Ол Лондонда, Сент-Мэрилибон приходында, ағылшын анасы мен итальян әкесінен дүниеге келді. Оның өмірі туралы тікелей жазбалар аз, көптеген мәліметтер замандастары Майкл Келли, актер Джон Баннистер және гобойші Уильям Томас Парктың естеліктері арқылы белгілі.

Алғашқы жылдары: 17621780

Оның әкесі Стефано Стораче (Торре Аннунциата, шамамен 1725 ж.т.; Лондон, шамамен 1781 ж.с.), итальяндық контрабасшы және композитор, оған скрипканы осы деңгейде үйретті, он жасында ол сол кездегі ең қиын музыканы сәтті орындай алды. Композитордың жастық шағы музыканттардың арасында өтті, себебі оның әкесі (сонымен қатар композитор және аранжировщик) Мэрилебон бақшасының музыкалық директоры болған. Англиядағы музыка білімінің сапасына сенімсіздікпен, Стефано Стораче ұлын Италияға, Неапольдегі Сант-Онофрио консерваториясына оқуға жіберді. Стивен Италияда музыкалық оқуын ұмытып, Томас Джонспен сурет салу саяхаттарына шықты. Дегенмен, өнерге деген қызығушылығы толығымен сөніп қалмаған болуы мүмкін – оның барлық операларының ноталық басылымдарындағы сахналық декорациялар деп есептелетін әсем гравюралар, оның замандас ағылшын композиторларының шығармаларынан ерекшеленеді және осы суреттер Стивеннің өзі салғаны болжанады. Кем дегенде, басқа суретшілер олардың авторлығын мойындаған жоқ. Оқу бітірісімен Стивен мен Нэнси алғаш рет Майкл Келлимен Ливорнода кездейсоқ кездесті. Келли ағылшын тілді достарымен бірге болды және Стивенмен бірге жүрген жас адамның ұл немесе қыз екендігі туралы (ағылшын тілінде) пікір білдірді. "Бұл – әйел адам!" деп наразылық білдірді Нэнси ағылшын тілінде, осылайша Сторачетермен өмір бойына созылатын достықтың бастауы болды.

Англияға оралу; Венада жұмыс: 17801787

Стивен Сторас 1780 және 1782 жылдар аралығында Англияға қайтып келді, көбінесе Неапольде қайтыс болған әкесінің ісін реттеу үшін, бұл шамамен 1780–1781 жылдары болды. Нэнси 1783 жылдың қаңтар айында анасы Элизабетпен бірге Венаға келді. Нэнси 1784 жылдың наурыз айында анасының ұйымдастыруымен ағылшын скрипкашысы және композиторы Джон Фишерге тұрмысқа шықты. Неке бірнеше ай ғана созылды. Стивеннің Вена сахнасы үшін итальян операсын жазуға алғашқы тапсырысын қалай алғаны белгісіз, бірақ бұл тапсырысты Нэнси 1784 жылдың күзінде алған болуы мүмкін, ал Стивен сол жылдың соңында Венаға келді. Стивен өзінің алғашқы операсы «Gli sposi malcontenti»-ді 1785 жылдың 1 маусымында Венада қойды. Алайда, премьерада оның әпкесінің дауысы жеткіліксіз болды. Ол прима-буффа рөлін орындап жатқанда, сахнадағы өнерін аяқтап, құлап түсті, нәтижесінде қойылым тоқтатылды. Нэнси жүкті болды және бірнеше аптадан кейін қыз бала дүниеге келді. Баласын Нэнсидің күйеуі Джон Фишерге тиесілі деп мәлімдеген Элизабет Сторас, балалар үйіне берді. Джон Фишер Нэнсиді ұрып-соққаны үшін император бірнеше ай бұрын қуылған еді. Элизабет Сторас баланың тірі немесе өлгеніне қарамастан, оларға маңызды емес екенін айтты; бала туғаннан кейін бір ай өткен соң қайтыс болды. Нэнси төрт айдан кейін сахнаға оралды, бұл оқиғаға арнайы үш композитор – Моцарт, Сальери және белгісіз «Корнетти» (бұл Стивеннің, Сальеридің немесе тіпті император Иосиф II-нің псевдонимі болуы мүмкін) жазған «Per la ricuperata salute di Ofelia» қойылымымен белгіленді. Моцарт пен Сальеридің бұл сирек кездесетін ынтымақтастығы 2016 жылы ғана табылған. Венада Сторастар Моцартты жақсы білген. Нэнси Моцарттың «Фигароның үйлену тойы» премьерасында Сусанна рөлін орындады, ал Келли Дон Курцио рөлін орындады. Стивен Вольфгангпен үнемі бильярд ойнайтын. Бір қызықты оқиға бойынша, 1785 жылы Хайдн, Диттерсдорф, Моцарт және Ванхал Сторастың струнный квартетін орындаған, Диттерсдорф бірінші скрипканы, Хайдн екінші скрипканы, Моцарт альтын скрипканы, ал Ванхал виолончельді тартып орындады. Венадағы «ағылшын ортасына» композитор Томас Эттвуд та кірді. Стивен Венада екінші операсын, Шекспирдің «Қателіктер комедиясы» пьесасына негізделген «Gli equivoci» операсын қойды.

Ағылшын опералары: 1787 1796

Сторачтардың Венадағы табыстарының шыңында қалай кеткеніне нақты түсінік жоқ. Себептері кәсіби емес, жеке болғаны айтылады. Әрине, император оны зор құрметпен еске алды, тіпті оның қабілеттерін валюта бірлігі ретінде қолданды: «Мен сізге осы үшін Сторачты бермеймін!». Нэнсидің Венада бақытсыз болған және екі баласын алып Англияға қайтуды қалаған Элизабеттен қысым көргені мүмкін. Нэнси 1787 жылдың ақпан айында Майкл Келли, ағасы және Томас Эттвудтың серіктерімен бірге Венадан кетіп қалды. Вена сахнасындағы табыстарынан көтеріңкі көңілде болған Лондонға аттанған бұл топ, Лондоннан қабылданбауын және ұзақ уақыттан кейін есімдерінің ұмытылуын күтпеген еді. Стивен, егер еске алынса, Воксхолл бақшасындағы бала кезіндегі керемет скрипкашы ретінде еске алынды, жастық шағының сұлулығын жоғалтқаннан кейін ақы төленетін жұмыс табу қиын болды, сондай-ақ ол белгілі композитор емес еді. Нэнси мен Стивеннің екеуі де сол кезде Италиялық Корольдік операсының үйі болған Король театрында жұмыс таба аламын деп ойлады. Бұл труппа итальян операсын қоюға Корольдік монополияға ие болған. Келли өзінің кәсіби тәжірибесі, Король театрының репертуарындағы рөлдерін білуі және оның аңызға айналған сүйкімділігінің арқасында бірнеше рөлдерді алуға қол жеткізді, бірақ екі Сторач та қалыптасқан итальяндық музыканттар тобынан шеттетілді. Стивен де 1789 жылға дейін Король театрында кейбір опералардың музыкалық директоры болып жұмыс істеді, содан кейін Ричард Бринсли Шеридан басқарған Театр Роялына, Дрюри-Лейнге көшті. Шериданның театрға деген жеке қызығушылығы осы кезде толығымен жойылды, ол саясатқа көбірек қызығушылық танытты. Оның театрлық қызығушылықтары негізінен қаржылық болды, ол музыкалық мазмұнынан гөрі көркемдігімен ерекшеленетін сәнді музыкалық қойылымдардың табысты форматын құрды. Король театрындағы опера монополиясынан құтылу үшін Шеридан балада опера стилінде ағылшын тілінде жазылған Сингшпиль шығармаларын, сондай-ақ континенталды Еуропада ойнаған танымал опералардың «ағылшынша» нұсқаларын ұсынды, онда ол коммерциялық мүмкіндік көріп отырды. Стивен Сторастың Дрюри Лейндегі алғашқы жұмысы Диттерсдорфтың неміс тіліндегі «Доктор және Аптекарь» пьесасының «ағылшынша» нұсқасын жасау болды. Ол 1787 жылы Сторастың нұсқасында ағылшын тілінде Doctor & Apothecary ретінде жарық көрді. «Ағылшынша» нұсқаларды жасау тек аударма мәселесі ғана емес, барлық күрделі музыкалық номерлер (әсіресе трио, квартеттер және т.б.) ағылшын актерлерімен ойнауға мүмкіндік беру үшін «қысқартылуы» керек болды, олар негізінен музыкаға қабілеті жоқ пантомима комиктері болды. Бұл кейбір номерлерді көшіруді, ағылшын тіліндегі жаңа мәтінді жасауды, бүтін номерлерді кесуді және оларды диалогпен ауыстыруды, кейде көпшілікке ұнаған жаңа күлкілі әндер мен «жедел әндерді» енгізуді білдірді. Стивен Шериданмен тез және жақсы нәтижелер беретін жас жігіт ретінде танысты. Ол сондай-ақ жақсы кассалық кеңсеге не әкелетінін және жақсы түсімдерді не әкелетінін бағалау үшін импресарионың шеберлігіне ие болды және ол Вена сахнасынан белгілі номерлерді қосып, оны қажет ететін шығармаларды «дәмімен» жасай білді. Король театрының репертуары әлі де негізінен ежелгі құдайлар немесе ежелгі монархтар туралы опера сериясы шығармаларынан құралғандығын көріп, Сторас жындылар, готикалық қорқыныш және романтиканың жаңа «романтикалық» стиліне арналған нарықтағы орынды тапты. «Тұзаққа соққан мұнара» (1789) фильмі кассада жарық көрді, ол 50 түн бойы сатылып кетті. Бұл фильмнің сәттілігінің бір бөлігі - Майкл Келлидің ер басты рөлде ойнауы. Осы уақытқа дейін театрдағы ерлер рөлдерінің биік ноталарын әншілерге қарағанда көбірек актерлер орындаған. Келлидің «Құдайға бағышталған мырзамның рухы» атты ариясы, итальяндық стильде толық дауыспен орындаған жоғары B бар, және бұл жетістікке жетіп, көптеген қойылымдарда толық орындалды. Бұл ария Сторастың қалған шығармаларынан онжылдықтар бойы сақталып қалды және бір ғасырдан кейін әуесқой тенор үшін әндер антологиясында қайта басылып шықты. Алайда, «Тұзаққа соққан мұнара» әлі де басқа композиторлардан «қарыздар» бар, олардың беделі билет сатуға көмектесетін. Шеридан бұл шығарманың сәттілігіне қарамастан, Сторастың тұрақты түрде жаңа шығармалар жазуын қаламайтынын мәлімдеді. Сторас Греттридің «Ричард, Арыстан жүрек» операсының «ағылшынша» нұсқасын жасауға кірісті, бірақ Джон Баннистер – атақты трагедия актері – басты рөлге тартылғандықтан қиындық туды, ол музыканы естімейтін. Қайта жазудың барлық күш-жігері Ричардтың оның әйгілі балладасын соңғы сарай қабырғасының сыртында естілуі үшін Blondin-ге орындауы керек болған мәселені шеше алмады. Сторастың өміріндегідей, оны достары құтқарып қалды. Майкл Келли Баннистерден кейін көрермендердің сүйікті жұлдызына айналды және 1790 жылы оған жеңіліс түні берілді. Дәстүр бойынша, ол кассада ең көп түсім әкелетін шығарманы таңдай алатын. Осы кезеңде Дрюри Лейндегі «бағдарлама» әдетте екі бөлімнен тұратын: негізгі шығарма және әдетте комедия болатын бір актілік «қосымша». Келли дәстүрді бұзып, Шериданның наразылығына қарамастан, танымал фаворит орнына Сторастың жаңа қосымшасын, «Ән жоқ, кешкі ас жоқ» атты пьесасын көрсетуге батылдық танытты. «Ән жоқ» тіпті «Тұзаққа соққан мұнарадан» да көп сатылып, келесі он жыл бойы Дрюри Лейндегі ең табысты қойылым болды. Нэнси «Тұзаққа соққан мұнарада» қонақ актриса ретінде қатысқан, ал «Ән жоқ» сәттілігі Шериданды оны «штатқа алуға» мәжбүр етті, содан кейін ол Ұлыбританияда тұрақты жұмысқа орналасты. Сторас Винсенте Мартин-и-Солердің (Мартини ретінде белгілі) «Сирек нәрсе» комедиясының «ағылшынша» нұсқасымен жұмыс істеген болуы мүмкін, бұл опера Моцарттың «Дон Жуан» операсының соңғы көрінісінде айтылған. Бірақ «Ән жоқ» жеңісінің шамасында Сторас Мартинидің II және III актілеріндегі барлық музыкасын кенеттен тастап, либретші Джеймс Коббтан толығымен жаңа либретто жасауын сұрады, бұрынғы соғыста болған Осман-Аустрия соғысының ортасындағы тағы бір «романтикалық» хитті жасады, «Белград қоршауы» (1791). Осы сәттен бастап Сторас балада опера стилін толығымен тастап, шығарманың барлығын Моцарттық «Сингшпиль» стилінде жазды. «Белград қоршауы» I актідегі Серкер, Лилла және Гитаға арналған «Сенің құмарларың осылай алдап жүр» триосы сияқты кеңейтілген ансамбль номерлерімен ерекшеленеді. Көрермендердің ең көп шапалақтағандарын біліп, Сторас әйгілі әнші Кроучқа арналған «Менің шағымым ешкімнің ырысымен қозғалмайды» атты керемет колоратура ариясын қосты, сондай-ақ Келлиге арналған соғысқа толы III актідегі «батыл түрік» ариясын және Нэнсиге арналған «Үй тыныштығы» атты III актідегі «Түн патшайымы» стиліндегі керемет колоратура ариясын қосты, француз мүйіздің фальштарымен жоғары C''-ге дейін жылдам көтерілетін екі октавалық шұғылалармен үйді дүркіретіп жіберді. Басылған ноталық партитурада әйгілі «көрініс» гравюрасы ғана емес, сонымен қатар Король театрына қарсы бағытталған мәлімдеме бар. Бұл шығарма «үш актідегі опера» деп нақты айтылған. 1792 жылы Сторас өзінің ең батыл опералық жобасын жасады, Метастазионың «Дидон тастап кетілді» операсынан алынған либретто авторы – Принц Хоар, «Карфаген патшайымы Дидо» операсын жасады. Бұл Сторас ағылшын тілінде жасаған жалғыз толық әнмен орындалған опера. Барлық h...

Өлім

Ол "Темір сандық" пьесасының репетицияларында суық тиіп, 1796 жылдың 15 немесе 16 наурызында қайтыс болды. Ол Мэрилебон шіркеуіне атақты мүсінші Томас Бэнкстің ескерткішімен бірге жерленген. Нэнси Сторас аяқталмаған жұмысты аяқтауды ұйымдастырды (Келли оған өзінің де қатысқанын айтады, бірақ ол бас кілтін оқи алмайтынын ашық мойындағандықтан, оны аяқтау үшін басқаларға ақы төлегені мүмкін. Көптеген жағдайда жұмысты оркестр жетекшісі Джон Шоу аяқтаған және оркестр жетекшісі Джон Шоу Келлинің барлық келесі жобаларындағы серігі болды). Бұл жұмыс Сторастың әйеліне арналған қайырымдылық көрсету ретінде қойылды. Махмуд сақталған, бірақ аяқталған нұсқасының уақытша болғаны анық. Сторас жекелеген шаралар үшін музыкалық қойылымдарды дайындағандығы да белгілі. 1391 жылғы "Англия флоты" сияқты қойылымдардың қандай болғанын болжау қызықты, бірақ ешқандай мәлімет сақталмаған. Ол сондай-ақ Дрюри Лейн театрының сүйікті актерлері, мысалы, музыкалық комедияшы Ричард "Дикки" Сьютт үшін "тапсырыс бойынша" шығармалар жазды, оған арнап "Менің әжем" музыкалық фарсын жазды. Өкінішке орай, "Диккидің шеруі" сияқты сандардың сахналық әсерін тек көзге елестете аламыз, ол, әрине, өте көңілді буффонадамен бірге қойылған болуы керек.

Мұра

Сторастың ағылшын опералары өз заманында танымал болғанымен, олардың сахнада сақталып қалмауының бір себебі жұмыс берушісі Шериданның қаржылық сақтығы болды. Ақшамен ақылдылығымен әйгілі Шеридан, пираттық нұсқалар орындалып, авторлық гонорары төленбес деп қорқып, Сторастың шығармаларының көшірмелерін таратуға рұқсат бермеді. Бірақ тарих көрсеткендей, Шериданның барлық тырысы сәтсіз аяқталды және ғасыр соңына қарай Сторастың шығармаларының пираттық нұсқалары Нью-Йоркте қойылды. 1800 жылы француз композиторы Мадам Ронсеси Сторастың «Жұбаныш әнін» («Пираттар» операсынан) арфаға арналған вариацияларын ұйымдастырып, жариялады. Сторастың мұқият сақталған опералық партитуралары мен партиялары Дрюри-Лейн театрындағы өрт кезінде жойылды деп есептеледі. Оның екі веналық операсы сақталған, бірақ ағылшын операларының тек біреуі толық күйінде сақталды – «Ән жоқ, кешкі ас жоқ» (Musica Britannica басылымында, Роджер Фиск редакциялаған). Басқа шығармалары тек Сторастың баспасы Лонгман мен Бродерип шығарған фортепиано мен дауысқа арналған вокалдық партитураларында ғана сақталған. (Бұл партитуралардың бірнешеуі 1970 жылдары АҚШ-та Kalmus Edition баспасымен қайта басылды, бірақ барлығы тоқтатылды және Kalmus-тан ешқандай ақпарат жоқ). Сақталған вокалдық партитуралар, әрине, тәжірибелі қолмен дайындалған және оркестрлік партияларымен кішкентай ноталармен кеңінен «белгіленген» – мүмкін, осы вокалдық партитураларды Сторас өзі немесе оның жақын көмекшілерінің бірі дайындаған болуы керек. Бүгінгі күнге дейін Сторастың операларының ешқайсысының коммерциялық жазбалары жоқ. Сторас операларының увертюраларынан басқа, тағы да аспаптық музыка жазғаны белгісіз. Сторастың музыкасының ерекшелігі – ағылшын стилі, бірақ Моцартпен ерте байланысы оркестрді басқаруда замандастарына қарағанда оған үлкен артықшылық берді, ал дауысқа арналған жазуының шеберлігі үшін ол әпкесі Энн (Нэнси) Сторастың вокальды өнеріне қарыз болды.