Оңтүстік Қытайдың ежелгі тұрғындары – «Наньман» тайпалары. Миао, Чжуан, Дай және Тибет-Бирма тобының ата-бабалары, Хуася цивилизациясынан тыс өмір сүрген халықтар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Қытайдың ежелгі тұрғындары
Ancient inhabitants of Southern China
Нанман, немесе Оңтүстік Адамы (қыт. 南蛮, пиньинь: Nánmán, әліпбиі. Оңтүстік варварлар) – Қытайдың оңтүстік және оңтүстік-батысында, негізінен Янцзы өзені аңғарының айналасында өмір сүрген ежелгі жергілікті халықтар. Ежелгі қытай деректерінде «Нанман» термині қазіргі Миао, Чжуан және Дай халықтарының, сондай-ақ қытай-тибеттік топтардың – Цзинпо және И халықтарының, ата-бабаларын сипаттау үшін қолданылған. Бұл Хуася цивилизациясының оңтүстігіндегі этникалық топтарды біріктіретін жалпы атау болды. Бұл халықтарды біріктіретін бірде-бір мемлекет болған жоқ, бірақ Чжоу әулеті кезінде Чжу мемлекеті Янцзы аймағының көп бөлігін биледі және Ман мәдениетінің ықпалында болды.
The Man, commonly known as the Nanman or Southern Man (, lit. Southern Barbarians), were ancient indigenous peoples who lived in inland South and Southwest China, mainly around the Yangtze River valley. In ancient Chinese sources, the term Nanman was used to collectively describe multiple ethnic groups, probably the predecessors of the modern Miao, Zhuang, and Dai peoples, and non Chinese Sino Tibetan groups such as the Jingpo and Yi peoples. It was an umbrella term that included any groups south of the expanding Huaxia civilization, and there was never a single polity that united these people, although the state of Chu ruled over much of the Yangtze region during the Zhou dynasty and was partly influenced by the Man culture.
Этимология
Ертедегі қытай экзонимі Ма (蠻) – "құрт", "жәндік" немесе "қоңыз" деген мағынаны білдіретін 142 虫 радикалымен жазылған графикалық тұрғыда кемсітетін сөз. Сюй Шеннің (шамамен 121 ж.б.э.) "Шуовэнь Цзези" сөздігі Маны "Оңтүстік Ма – жылан текті адамдар. [Мұндағы таңба] жәндік/жылан [радикалынан құралып, дыбысталуы луань 南蠻蛇種从虫䜌聲-тан алынған" деп анықтайды. Уильям Х. Бакстер мен Лоран Сагарт (2014) Маның ежелгі қытайша атауын 蠻 *mˤro[n] деп қайта жасайды. Бакстер мен Сагарт (2014) Фуцзянь провинциясының атауы болып табылатын Минь *mrə[n] 'оңтүстік тайпалары' үшін де ұқсас ежелгі қытайша қайта жасауды ұсынады. Бүгінде, қазіргі халықтардың арасында осыған ұқсас дыбысталатын өзіндік этнонимдерге Мраṅmā, Хмонг, Миен, Бру, Мро, Мру және Маанг жатады. Ратлифф (2010) Хмонг этнонимін прото-хмонг тілінде *hmʉŋA деп қайта жасайды, ал Миен прото-миен тілінде *mjænA деп қайта жасайды (прото-хмонг-миен тіліне қараңыз).
The early Chinese exonym Man (蠻) was a graphic pejorative written with Radical 142 虫, which means "worm", "insect" or "vermin". Xu Shen's (c. 121 CE) Shuowen Jiezi dictionary defines Man as "Southern Man are a snake race. [The character is formed] from [the] insect / serpent [radical and takes its pronunciation from] luàn 南蠻蛇種从虫䜌聲." William H. Baxter and Laurent Sagart (2014) reconstruct the Old Chinese name of Mán as 蠻 *mˤro[n]. Baxter & Sagart (2014) provide a similar Old Chinese reconstruction for Min 閩 *mrə[n] 'southern tribes', which is also a name for Fujian province. Today, similar sounding self designated ethnonyms among modern day peoples include Mraṅmā, Hmong, Mien, Bru, Mro, Mru, and Maang. The ethnonym Hmong is reconstructed as *hmʉŋA in Proto Hmongic by Ratliff (2010), while Mien is reconstructed as *mjænA in Proto Mienic (see Proto Hmong–Mien language).
Тарих
Бұл халық "Ритуалдар кітабында" оңтүстікке қатысты төрт варвардың бірі ретінде сипатталған. Олар маңдайларына татуировкалар салып, табандары ішке қарай бұрылып, шикі тамақ жеген. Көктем және күз кезеңінде Чу патшасы Ву (б.з.д. 741–690 жж.) оларға қарсы көптеген жорықтар жасады, ал Чу патшасы Чжуанның тұсында (б.з.д. 613–591 жж.) олар көтеріліс шығарды. Чу патшасы Дао тұсында генерал Ву Ци де оларға қарсы жорықтар жүргізді. Цинь мемлекеті Чуды бағындырғанда, қазіргі Хубэй, Хунань және Гуйчжоу провинцияларына сәйкес келетін Цянчжун аймағында әлі де осы халықтың мекендегенін анықтады. Хан әулеті тұсында олар үш жеке топ ретінде танылды: Пангу, Линьцзюн және Бандун. Пангу иттің тотемдеріне табынып, Улин және Чанша аймақтарында өмір сүрді. Оларды "Бес өзеннің халықтары" деп те атады. Пангудың біртұтас басшысы болмаған, бірақ жеке басшылар Хан әкімшілігі тарапынан жергілікті басқарушылар ретінде мойындалған. Олар ағаш қабығынан тоқылған киім киіп, киімдеріне нүктелі суреттер салып, қысқа белдік киіп, денелерін қызыл түспен бояған. Линьцзюн халықтары Ба және Нань аймақтарында, қазіргі Чунцзин маңында батысқа қарай қоныстанған. Линьцзюн – бұл Линьцзюн мифологиясына сәйкес, өлгеннен кейін ақ жолбарысқа айналған бас әміршінің есімі. Сондықтан Линьцзюн халықтары жолбарысқа табынып, оны қастерлеген. Бандун халықтары (сөзбе-сөз "қалқан тақтасы" варварлары) Линьцзюннің батысында өмір сүрді және музыкалық өнерлерімен және соғыстағы батылдықтарымен танымал болды. Олар Цинь әулеті құлағаннан кейін Лю Бангты қолдады және Хан әскерлерінің Цянға қарсы жорықтарына қатысты. Аңыз бойынша, олар Цинь патшасы Чжаосянның тұсында (б.з.д. 306–251 жж.) ақ жолбарысты өлтіргендіктен, салықтан босатылған. Бандун халықтары 179 жылы Сары түбірегендер көтерілісінен туған ала-құла салдарынан көтеріліс жасады, бірақ 182 жылы Цао Цзянь рақымшылық жариялағаннан кейін көтеріліс тоқтатылды. 188 жылы тағы да шағын көтеріліс болды, бірақ ол ешқандай нәтиже бермеді. Бандунмен туысқан Конг халқы Аспан шебері Чжан Лудың мистикалық ілімдеріне қызығушылық танытып, солтүстікке, оның аумағының шекарасына қарай көшіп кетті. 215 жылы Чжан Луға қарсы шабуыл жасаған Цао Цао Конгдың Духу және Бандунның Фуху қалаларына қашып кетті. Алайда Духу мен Фуху күзде Цао Цаоға бағынып, одан қызмет сұрады, ал Чжан Лу қыста олармен бірге келді. Бандун және Конг тайпалары қазіргі Ганьсу провинциясына қоныстанды. 219 жылы Лю Бэйдің офицері Хуан Кван оларға шабуыл жасап, бірнеше қытай емес халықтарды солтүстікке, Цао Цаоның аумағына қарай ығыстырды. Ба аймағындағы Конг тайпасы Гуанчжун аймағындағы Ди тайпасымен араласты. Бұл халықтар Ба Ди деп аталды және кейіннен Он алты патшалықтың бірі – Чэнь Ханды (304–347 жж.) құрды.
The Man were described in the Book of Rites as one of the Four Barbarians associated with the south. They tattooed their foreheads, had inwards pointing feet, and ate raw food. Although various stereotypes and accounts are recorded in the Book of Rites, little detail is actually known about their inner social hierarchies, their social customs, and the social interdependence among the tribes at that time. During the Spring and Autumn period, King Wu of Chu (r. 741 690 BC) undertook many campaigns against the Man, who rebelled during the reign of King Zhuang of Chu (r. 613–591 BC). During the reign of King Dao of Chu, the general Wu Qi also conducted campaigns against the Man. When the state of Qin conquered Chu, they found that the commandery of Qianzhong, corresponding to modern Hubei, Hunan and Guizhou, was still inhabited by Man people. Under the Han dynasty, the Man were recognized as three distinct groups: the Pangu, Linjun, and Bandun. The Pangu worshiped dog totems and lived in the commanderies of Wuling and Changsha. They were also known as the Man of the Five Creeks. The Pangu had no unified leader but individual chiefs were acknowledged as local administrators by the Han. They wore clothes weaved from tree bark, used dotted patterns for their robes, wore short skirts, and painted their legs red. The Linjun lived further west in the commanderies of Ba and Nan, around modern Chongqing. Linjun was actually the name of a chief, who according to Linjun mythology, turned into a white tiger upon his death. Thus the Linjun worshiped the tiger. The Bandun Man (literally "board shield" barbarians) lived further west of the Linjun and were known for their music and heroic conduct in war. They supported Liu Bang after the fall of the Qin dynasty and contributed troops to Han campaigns against the Qiang people. According to legend, they killed a white tiger during the reign of King Zhaoxiang of Qin (r. 306–251 BC) and were therefore spared from taxes. The Bandun Man rebelled in 179 due to unrest caused by the Yellow Turban Rebellion, but when amnesty was issued by Cao Qian in 182, the rebellion was ended. There was another brief uprising in 188 which amounted to nothing. Related to the Bandun were the neighboring Cong (賨) people, who became interested in the mysticism of the Celestial Master Zhang Lu and moved north to the border of his territory. When Cao Cao attacked Zhang Lu in the summer of 215, he fled to Duhu of the Cong and Fuhu of the Bandun for refuge. However Duhu and Fuhu surrendered to Cao Cao in the autumn and received appointment, with Zhang Lu following in the winter. The Bandun and Cong were settled in what is now modern Gansu province. In 219 Liu Bei's officer Huang Quan attacked them and drove several non Chinese peoples north into Cao Cao's territory. The Cong from the Ba region in particular mingled with the tribal Di people in Guanzhong. These people became known as the Ba Di, and they later founded one of the Sixteen Kingdoms, the Cheng Han (304—347).