Жао Сюй: Үш Патшалық дәуірінің саясатшысы және әскери стратегияшысы
Jia Xu
Жао Сюй (147-223) – Қытайдың Үш Патшалық дәуіріндегі саясаткер, Cao Wei мемлекетінің шенеунігі. Дон Чжуо, Ли Цзюэ сияқты күшті тұлғалармен қызметтесті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Цао Вэй саясаткері және лауазымды тұлға (147 – 223)
Cao Wei politician and official (147 223)
Цзя Сюй (147 – 223 жылдың 11 тамызы), сыпайылық есімі Вэньхэ, Қытайдың Үш патшалық дәуірінің басында Цао Вэй мемлекетінің лауазымды адамы болды. Ол өзінің мансабын Шығыс Хан әулетінің соңғы кезеңінде кішігірім лауазымды адам ретінде бастаған. 189 жылы хандық орталық үкімет басқаруды қолға алған Доң Чжуо Цзя Сюйды өзінің күйеу баласы Ню Фу басқарған бөлімге тағайындады. 192 жылы мамыр айында, Дун Чжуо Лю Бумен өлтірілгеннен кейін, Цзя Сюй Ли Цзюе, Гуо Си және Дун Чжуоның адал адамдарына қарсы соғысып, императорлық астана Чанъаньді Лю Бу мен Ван Юн бастаған жаңа орталық үкіметтен басып алуға кеңес берді. Ли Цзюэ және басқалары Лю Буды жеңіп, Чанъаньды басып алғаннан кейін Цзя Сюй олар бастаған орталық үкіметте қызмет етті. Осы уақыт ішінде ол Ли Цзюэ тұтқында ұстаған Хан императоры император Сианьның қауіпсіздігін қамтамасыз етті. Ол сондай-ақ Ли Цзюэ мен Гуо Си арасындағы ішкі қақтығысты болдырмауға тырысты, бірақ сәттілігі шектеулі болды. Император Сян Чаннан қашып кеткеннен кейін Цзя Сюй Ли Цзюеден кетіп, қысқа уақытқа генерал Дуан Вэйге қосылып, соғыс әміршісі Чжан Сюның стратегі болды. Чжан Сюдың қол астында қызмет еткенде, ол 196 жылы император Сянды қабылдап, орталық үкіметті қолға алған Цао Цаоның басқыншылығына қарсы тұру туралы кеңес берді. 200 жылы Цао Цао мен оның қарсыласы Юань Шао арасындағы Гуанду шайқасы кезінде Цзя Сюй Чжан Сюйді Юань Шаоның одақ құру ұсынысын қабылдамай, Цао Цаоға берілуге шақырды. Чжан Сю оның кеңесіне құлақ асты. Содан кейін Цзя Сюй Цао Цаоның стратегиялық кеңесшілерінің бірі болды. Цао Цаоның қол астында қызмет еткен кезінде Цзя Сюй үш маңызды іс атқарды. Біріншіден, Гуанду шайқасында ол Цао Цаоны қорғанысқа ауысудан шабуылға баруға шақырды, бұл ақыр соңында Цао Цаоның Юань Шаоға қарсы шешуші жеңісіне әкелді. Екіншіден, 211 жылы Тонг асуы шайқасында ол Цао Цаоға солтүстік-батыс әскери әміршілері Хан Суй және Ма Чаомен татуласуға келіскенін айтып, содан кейін олардың арасында араздықты себуді ұсынды. Цао Цао оның ұсынысын қабыл алып, соғыс әміршілерінің арасындағы ішкі қақтығысты ойран етті, содан кейін оларды жеңу мүмкіндігін пайдаланды. Үшіншіден, 210-шы жылдары, Цао Цаоның ұлдары Цао Пи мен Цао Чжи аталарының мұрагері болу үшін күрескен кезде, Цзя Сюй оған кеңес беріп, Цао Цаоға үлкен ұлын өзінің мұрагері болуға таңдауы керектігін білдіріп, тура емес жолмен Цао Пиге көмектесті. 220 жылы Цао Цао қайтыс болғаннан кейін, Цао Пи Шығыстық Хан әулетін тоқтатты және император Сианьды тақтан түсіріп, өзі Цао Вэй мемлекетін құрды. Цзя Сюйге ризашылығын білдіру үшін Цао Пи оны Вэй үкіметіндегі ең жоғары үш лауазымның бірі – Ұлы комендант етіп тағайындады және оны округтік маркиз қызметіне көтерді. 220 – 223 жылдар аралығында Цзя Сюй Цао Пиге Цао Вэйдің қарсыласы Шығыс Уу мен Шу Ханға шабуыл жасамауға және ішкі дамуға назар аударуға кеңес берді. Алайда, Цао Пи оның кеңесін елемеді және Вуға шабуыл жасады, бірақ ауыр шығынға ұшырап, елеулі табысқа жетпеді. Цзя Сюй 223 жылы қайтыс болды.
Jia Xu (147 – 11 August 223), courtesy name Wenhe, was an official of the state of Cao Wei during the early Three Kingdoms period of China. He started his career in the late Eastern Han dynasty as a minor official. In 189, when the warlord Dong Zhuo took control of the Han central government, he assigned Jia Xu to the unit led by Niu Fu, his son in law. In May 192, after Dong Zhuo was assassinated by Lü Bu, Jia Xu advised Li Jue, Guo Si and Dong Zhuo's loyalists to fight back and seize control of the imperial capital, Chang'an, from a new central government headed by Lü Bu and Wang Yun. After Li Jue and the others defeated Lü Bu and occupied Chang'an, Jia Xu served under the central government led by them. During this time, he ensured the safety of the figurehead Han emperor, Emperor Xian, who was being held hostage by Li Jue. He also attempted to prevent internal conflict between Li Jue and Guo Si, but with limited success. After Emperor Xian escaped from Chang'an, Jia Xu left Li Jue and briefly joined the general Duan Wei before becoming a strategist of the warlord Zhang Xiu. While serving under Zhang Xiu, he advised his lord on how to counter invasions by the warlord Cao Cao, who had received Emperor Xian in 196 and taken control of the central government. In 200, during the Battle of Guandu between Cao Cao and his rival Yuan Shao, Jia Xu urged Zhang Xiu to reject Yuan Shao's offer to form an alliance and instead surrender to Cao Cao. Zhang Xiu heeded his advice. Jia Xu then became one of Cao Cao's strategists. During his service under Cao Cao, Jia Xu made three important contributions. First, during the Battle of Guandu, he urged Cao Cao to switch from being on the defensive to adopting an offensive stance, which ultimately led to Cao Cao's decisive victory over Yuan Shao. Second, during the Battle of Tong Pass in 211, he suggested to Cao Cao to pretend to agree to make peace with the northwestern warlords Han Sui and Ma Chao, and then sow discord between them. Cao Cao heeded his suggestion, successfully stirred up internal conflict among the warlords, and then used the opportunity to defeat them. Thirdly, in the 210s, when Cao Cao's sons Cao Pi and Cao Zhi were fighting to be their father's successor, Jia Xu indirectly helped Cao Pi by giving him advice and hinting to Cao Cao that he should choose the older son to be his heir apparent. After Cao Cao's death in 220, Cao Pi ended the Eastern Han dynasty by forcing Emperor Xian to abdicate the throne to him, and founded the state of Cao Wei with himself as the emperor. As an expression of gratitude to Jia Xu, Cao Pi appointed him as Grand Commandant – one of the top three positions in the Wei government – and promoted him to a district marquis. Between 220 and 223, Jia Xu advised Cao Pi against attacking Cao Wei's rival states, Eastern Wu and Shu Han, and focus on internal development. However, Cao Pi ignored his advice and invaded Wu, but ended up sustaining heavy losses and not making any significant gains. Jia Xu died in 223.
Ерте өмір және мансап
Цзя Сюй Гузань округінен (縣), Уувей командирлігінде (武威郡) туған, қазіргі Уувей, Ганьсу жерінде орналасқан. Жастық шағында ол көзге түспейтін, белгілі емес адам болды. Алайда, Ханян командирлігінің (漢陽郡; қазіргі Ганьсу провинциясы, Ганьгу округінің маңында) шенеунігі Ян Чжун (閻忠) Цзя Сюйдің ерекше екенін сезіп, тіпті Цзяның Батыс Хан әулетінің ерте кезеңіндегі екі белгілі стратегиялық шешен – Чжан Лян мен Чэнь Пиннің қабілеттеріне ие екенін айтты. Цзя Сюй шығыс хан үкіметіндегі қызметке «сяолян» (xiaolian) дәрежесімен ұсынылып, «лан» (郎) шеніндегі офицер болды. Бірақ ауруға шалдыққандықтан, қызметтен кетіп үйіне қайтты. Жолда, Цян округінде (縣; қазіргі Шэньси провинциясы, Лонг округі) Ди көтерілісшілерімен бірге тұтқындалды. Ол көтерілісшілерге: «Мен – Лорд Дуанның анасының немересімін. Егер мені тірі қалдырсаңыз, менің отбасым сіздерге жақсы сыйлық береді» деді. «Лорд Дуан» дегені – Дуан Цзюнь (段熲), ол Хан сарайындағы Ұлы қолбасшы (太尉) лауазымын атқарған. Дуан Цзюнь көп жылдар бойы Хан империясының батыс аймақтарын қорғаған генерал болғандықтан, бұл аймақтағы халық арасында кеңінен танымал болды. Цзя Сюй Ди көтерілісшілерінің Дуан Цзюньден қорқатынын білгендіктен, оның анасының немересімін деп жалған айтты. Оның күткеніндей, көтерілісшілер оған құрметпен қарап, босатып жіберді. Ал қалған жолаушылардың бәрі қаза тапты.
Jia Xu was from Guzang County (姑臧縣), Wuwei Commandery (武威郡), which is in present day Wuwei, Gansu. In his youth, he was unimpressive and unheard of. However, Yan Zhong (閻忠), an official from Hanyang Commandery (漢陽郡; around present day Gangu County, Gansu), felt that Jia Xu was extraordinary and even remarked that Jia had the brilliance of Zhang Liang and Chen Ping, two famous strategists of the early Western Han dynasty. Jia Xu was nominated as a xiaolian to serve in the Eastern Han government as a Gentleman Cadet (郎). However, due to illness, he quit his job and went home. On the way back, he was captured by Di rebels at Qian County (汧縣; in present day Long County, Shaanxi) along with several other travellers. He told the rebels: "I am a maternal grandson of Lord Duan. If you let me live, my family will reward you handsomely." "Lord Duan" referred to Duan Jiong (段熲), who held the position of Grand Commandant (太尉) in the Han imperial court. As Duan Jiong had served for years as a general guarding the Han Empire's western regions, he was well known among the people living in the area. Jia Xu knew that the Di rebels were afraid of Duan Jiong, so he pretended to be Duan Jiong's maternal grandson. As he expected, the rebels treated him respectfully and released him. The other travellers were all killed.
Донг Чжуоның басқаруындағы қызмет
189 жылы соғыс әміршісі Донг Чжуо императорлық астана Луоянға кірді және орталық үкіметті бақылауға алды. Цзя Сюй сол кезде Пинцзиннің (平津) командирі (都尉) және Ұлы командир кеңсесінің көмекшісі қызметін атқарды. Ол «Барбариялықтарға қарсы шабуылдаушы полковник» (討虜校尉) шеніне көтеріліп, Донг Чжуоның күйеу баласы Ню Фу басқаратын әскер бөліміне бекітілді. 192 жылы Донг Чжуо императорлық астана Чанъанда Лю Будың қолынан қаза болды. Ал 190 жылы Донг Чжуо, соғыс иелерінің коалициясы шабуыл жасаған кезде Луоянды қиратуға бұйрық беріп, императорлық астананы Чанъанға көшірген еді. «Саньгочжи» еңбегінде Цзя Сюйдің өмірбаянына түсіндірме жазған Пей Сонгцзи, Цзя Сюйді осы ұсынысты жасағаны үшін қатты сынады. Ол Донг Чжуоның өлімі оның тираниялық билігінің аяқталуын және құлдырап бара жатқан Шығыс Хан әулетінің жаңару мүмкіндігін білдіретінін айтты. Бірақ, Цзя Сюйдің ұсынысының нәтижесінде Донг Чжуоның өлімінен кейін Хан империясындағы жағдай одан бетер шатасты.
In 189, the warlord Dong Zhuo entered the imperial capital, Luoyang, and took control of the central government. Jia Xu was then serving as the Commandant (都尉) of Pingjin (平津) and an assistant official in the Grand Commandant's office. He was promoted to Colonel Who Attacks Barbarians (討虜校尉) and assigned to the unit led by Dong Zhuo's son in law, Niu Fu. In 192, Dong Zhuo was assassinated by Lü Bu in the imperial capital, Chang'an,efn|Dong Zhuo ordered the destruction of Luoyang in 190 when he came under attack by a coalition of warlords, and moved the imperial capital to Chang'an. Pei Songzhi, who annotated Jia Xu's biography in the Sanguozhi, strongly criticised Jia Xu for offering this suggestion. He argued that Dong Zhuo's death marked the end of his tyranny and a possible revival of the declining Eastern Han dynasty. However, due to Jia Xu's suggestion, the Han Empire became even more chaotic after Dong Zhuo's death.
Ли Цзюе басшылығымен қызмет ету
Кейінірек Цзя Сю сол жақ көмекшісі (左馮翊) болып қызмет еткенде, Ли Цзю және Донг Чжуоның адалдары оны маркиз етіп марапаттағысы келді, бірақ Цзя Сю: «Менің бұл кеңесім сіздердің өміріңізді сақтау үшін болды. Мен қандай еңбектің арқасында марапатқа лайықпын?» деп, маркиз атағын қабылдаудан бас тартты. Кейін, ол Жазу шеберлерінің қадағалаушысы (尚書僕射) лауазымына ұсынылғанда былай деді: «Жазу шеберлерінің қадағалаушысы – лауазымды адамдарға ұстаз сияқты. Менің беделім мықты емес, сондықтан осы лауазымға лайықты екенімді адамдарға сендіре алмаймын деп қорқамын. Егер мен жеке даңқ үшін бұл лауазымды қабылдасам, сарайдың жағдайы қандай болады?» Сондықтан ол Жазу магистрі (尚書) болып тағайындалды және үкіметте қызмет ететін үміткерлерді іріктеу міндеті жүктелді. Ли Цзю және басқалар оны жоғары бағалағанмен, оған күмәнмен қарады. Цзя Сю таңдаған үміткерлердің көпшілігі бұрынғы әкімшілікте қызмет еткен лауазымды адамдар еді. Осы таңдау әдісі үшін Цзя Сю мақтауға ие болды. Ли Цзю, Гуо Си және Фан Чоу арасында шиеленіс туындағанда, олардың қол астындағылары соғысқа шақырып, қысым көрсеткенде, Цзя Сю оларды мінез-құлқы үшін айыптады және қақтығыстан аулақ болуға көндіруге тырысты. Олар оның сөзін тыңдады. Анасы қайтыс болған соң, Цзя Сю жұмысынан кетіп, отбасын жоқтау үшін үйіне қайтты. Император соты оған Ұлы кеңесші (光祿大夫) құрметті лауазымын берді. 195 жылы Чанъаньда Ли Цзю және Гуо Си арасында қақтығыс болғанда, Ли Цзя Сюйді Әділеттілікті қорғайтын генерал (宣義將軍) қызметіне шақырды. Ли Цзю және оның адалдары Цзя Сюмен император Сяньді өздерінің лагеріне әкеліп, Гуо Сиге қарсы барымта ретінде пайдалану жоспарын талқылады, бірақ Цзя Сю: «Жоқ, императорды барымтаға алу дұрыс емес» деді. Ли Цзю оның кеңесін тыңдамай, жоспарын іске асырды. Ал Гуо Си император Сяньнің азаматтарын тұтқынға алып, өз лагеріне әкелді. Ли Цзю материалдық байлықты пайдаланып, мыңдаған Цян тайпаларын Гуо Сиге қарсы күреске қолдауға көндіруге тырысты. Ол тіпті тайпа басшыларына сарай әйелдерін кәнизақтар ретінде беруге уәде берді. Олар Чанъаньға келгенде: «Император ішінде ме? Генерал Ли бізге сарай әйелдерін кәнизақтар ретінде беруге уәде берген еді. Олар қайда?» деп сұрады. Император Сянь көмек сұрап Цзя Сюйға жүгінді. Цзя Сю тайпа басшылары үшін құпия дастархан дайындап, оларға қымбат сыйлықтар берді, соның арқасында оларды қайтаруға сәттілікке жетті. Ли Цзю тайпа басшыларының қолдауын жоғалтты. Цзя Сю Ли Цзю және Гуо Си арасындағы қақтығысты шешуде және сол кезде император Сяньнің қауіпсіздігін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарды. Кейіннен, император Сянь Чанъаньнан қашқаннан кейін, Ли Цзю оны қууға күш жіберіп, императордың адалдары бастаған күштерді жеңді. Ол Жао Вэнь (趙溫), Ван Вэй (王偉), Чжоу Чжун (周忠) және Ронг Шао (榮邵) сияқты белгілі бір лауазымды адамдарды жек көріп, оларды өлтіруді қалады. Цзя Сю оған: «Олар императордың азаматтары. Сіз оларға қалай зиян келтіре аласыз?» деп кеңес берді. Ли Цзю оларды өлтіруден бас тартты.
When Jia Xu later served as Left Adjunct (左馮翊), Li Jue and Dong Zhuo's loyalists wanted to reward him by making him a marquis, but Jia Xu said, "That suggestion I made was meant to save your lives. What merit have I achieved to deserve a reward?" He declined to accept the marquis title. Later on, when he was nominated to serve as a Supervisor of the Masters of Writing (尚書僕射), he said: "The Supervisor of the Masters of Writing is like a tutor to officials. I don't have a strong reputation so I am afraid I might not be able to convince people that I am suited for this appointment. What will become of the imperial court if I accept this appointment for my personal glory?" He was then assigned to be a Master of Writing (尚書) instead, and was tasked with selecting candidates to serve in the government. Li Jue and the others regarded him highly but were also wary of him. The candidates Jia Xu chose tend to be officials who formerly served in the previous administration. Jia Xu was praised for this mode of selecting government officials by retaining some continuity in appointments. When there were tensions between Li Jue, Guo Si and Fan Chou, with their respective subordinates urging them to go to war, Jia Xu reprimanded them for their behaviour and tried to persuade them to avoid conflict. They listened to him. When his mother died, Jia Xu resigned and went home for filial mourning. He was given the honorary position of a Household Counsellor (光祿大夫) by the imperial court. In 195, when conflict broke out between Li Jue and Guo Si in Chang'an, Li invited Jia Xu back to serve as General Who Upholds Righteousness (宣義將軍). Li Jue and his men discussed with Jia Xu their plan to bring Emperor Xian to their camp and use the emperor as a hostage to threaten Guo Si, but Jia Xu said: "No, it isn't right to hold the Emperor hostage." Li Jue refused to listen to him and went ahead. Guo Si, on the other hand, kidnapped Emperor Xian's subjects and held them hostage in his own camp. Li Jue used material wealth to tempt thousands of Qiang tribesmen to support him in his struggle against Guo Si. He even promised to give palace women as concubines to the tribal chiefs. When the tribesmen showed up at Chang'an, they asked: "Is the Emperor inside? General Li has promised to give us palace women as concubines. Where are they?" Emperor Xian turned to Jia Xu for help. Jia Xu secretly hosted a banquet for the tribal chiefs, gave them some expensive material gifts, and succeeded in making them leave. Li Jue lost the support of the tribal chiefs. Jia Xu played an important role in resolving the conflict between Li Jue and Guo Si, and in ensuring Emperor Xian's safety during the time. Later, after Emperor Xian escaped from Chang'an, Li Jue led his forces in pursuit and defeated forces led by the emperor's loyalists. He hated certain officials such as Zhao Wen (趙溫), Wang Wei (王偉), Zhou Zhong (周忠) and Rong Shao (榮邵), and wanted to execute them. Jia Xu advised him against it by saying: "They are the Emperor's subjects. How can you harm them?" Li Jue spared them.
Дуан Вэйдің басқаруындағы қысқа қызмет
Император Сян Чаньаньнан кеткеннен кейін Цзя Сю лауазымынан бас тартып, Ли Цзюеден кетіп қалды. Ол өзімен бірге округтан шыққан генерал Дуан Вэйдің Хуайин округінде (華陰縣; қазіргі Хуайин, Шэньси) орналасқанын естіп, Дуан Вэйге қосылу үшін Хуайин округіне барды. Цзя Сю Дуан Вэйдің әскерлері арасында жақсы танымал болғандықтан, Дуан Вэй оның өзінің басшылық позициясын тартып ала қояды деп қорқып, оған сырттай құрмет көрсетіп, жасырын түрде қадағалап отырды. Цзя Сю Дуан Вэйдің өзіне күдікпен қарап тұрғанын сезіп, мазасыз болды. Шамамен 196 жылы, әскербасы Чжан Сюй Наньян округінде (南陽郡; қазіргі Наньян, Хэнань) бекінген еді. Цзя Сю жасырын түрде Чжан Сюймен байланысып, оның қатарына қосылғысы келетінін жеткізді; Чжан Сюй келісіп, Цзя Сюді қарсы алу үшін адамдарын жіберді. Цзя Сю Дуан Вэйден кетер алдында біреу одан: "(Дуан) Вэй саған жомарттықпен қарады. Неліктен кетесің?" деп сұрады. Цзя Сю: "(Дуан) Вэйдің мінезі күдікті, ол маған сенімсіз. Ол маған қазір жақсылық жасаса да, соңында маған зиян келтіреді деп ойлаймын. Бірақ егер мен қазір кетсем, ол менің кеткеніме қуанады. Егер оған сыртқы одақтас табуға көмектессем, ол менің отбасыма жақсы қарайды. (Чжан) Сюйдің стратегияға білімі жетіспейді, сондықтан ол мені өз жағына тартуды қалайды. Осылайша мен өзімді және отбасымды қорғай аламын."
After Emperor Xian left Chang'an, Jia Xu gave up his official post and left Li Jue. He heard that the general Duan Wei (段煨), who was from the same commandery as him, was stationed at Huayin County (華陰縣; present day Huayin, Shaanxi), so he went to Huayin County to join Duan Wei. Jia Xu was well known among Duan Wei's men, so Duan Wei was fearful that Jia Xu would seize the position of leadership from him. He pretended to treat Jia Xu respectfully while secretly keeping a close watch on him. Jia Xu knew that Duan Wei was suspicious of him, and he felt very uneasy. Around 196, the warlord Zhang Xiu was based in Nanyang Commandery (南陽郡; around present day Nanyang, Henan). Jia Xu secretly contacted Zhang Xiu and conveyed his intention to join him; Zhang Xiu agreed and sent his men to receive Jia Xu. Before Jia Xu left Duan Wei, someone asked him, "(Duan) Wei treated you generously. Why are you leaving?" Jia Xu replied, "(Duan) Wei is suspicious by nature and he's wary of me. Even though he treats me generously now, I believe he will harm me eventually. However, if I leave now, he will be more than happy to see me gone. If I manage to help him find an external ally, he will treat my family well. (Zhang) Xiu lacks a strategist, so he definitely hopes to have me on his side. By leaving, I can protect myself and my family."
Чжан Сяудың басқаруындағы қызмет
Цзя Сюй Дуан Вэйден шығып, Наньян округіне бет бұрды, онда Чжан Сюй оны құшақ жайып қарсы алып, туған ағасы сияқты күтім жасады. Цзя Сюй болжағандай, Дуан Вэй Цзя Сюйтың ғана емес, сонымен қатар Чжан Сюйді өзіне одақтас етуге көмектескеніне риза болды. Цзя Сюй Чжан Сюйді Цзин провинциясының әкімі Лю Бяомен одақ құруға ынталандырып, өзі Лю Бяоға барып сөйлесті. Лю Бяо оны аса құрметпен күтті. Цзя Сюй былай деді: "Лю Бяо бейбіт кезеңде герцог-министрлік қызметке лайықты. Бірақ ол алғырлықтан мүгедек, күдікшіл және шешім қабылдауға батыл емес, сондықтан оның табысқа жете алмайтыны анық".
Jia Xu left Duan Wei and headed to Nanyang Commandery, where Zhang Xiu welcomed him and treated him like a family elder. As Jia Xu foresaw, Duan Wei was pleased to see that Jia Xu had not only left, but also helped him gain Zhang Xiu as an ally. Jia Xu urged Zhang Xiu to form an alliance with Liu Biao, the Governor of Jing Province, and went to speak to Liu Biao. Liu Biao treated him like an honoured guest. Jia Xu remarked: "(Liu) Biao has the ability to serve as a Ducal Minister in times of peace. However, he not only lacks foresight, but is also suspicious and indecisive, hence he won't be successful."
Сао Саоға қарсы шайқастар
198 жылы Цао Цао 197 жылы Ванчэн шайқасында жеңілгеніне қарамастан, Чжан Сюға қайта шабуыл жасады. Чжан Сю Цзя Сюге: "Мен ең жақсы әскерімді Цао Цаоға шабуылға алып барғанда, ол кері шегінген кезде, сен менің жеңілетінімді болжадың. Мен Цао Цаоға қарсы қайта шабуыл жасағанда, ол мені жеңген соң, сен менің жеңемін деп болжадың. Сенің болжамдарың дұрыс болып шықты. Бірақ неге сенің болжамдарың интуицияға қайшы келеді?" Цзя Сю: "Оны түсіну оңай. Генерал, сіз соғыста шебер болсаңыз да, Цао Цаоға теңесе алмайсыз. Цао Цао әскерін кері тартқанда, ол өзі жеке басқарып, арттық күштерін қаптамасын қамтамасыз ететінін білдім. Тіпті сіздің әскерлеріңіз жақсы даярланған болса да, Цао Цао сізден жақсы әскери қолбасшы, және оның әскерлері де сіздердікіндей жақсы даярланған. Сондықтан мен сіздің жеңілетініңізді білдім. Цао Цао сізге бірінші рет шабуыл жасағанда, ешқандай қателік жасамай, жартылай жолдан кері шегінуді шешті, мен оның базасында бір нәрсе болған болуы керек деп ойладым. Ол сіздерді қуған әскерлеріңізді жеңгеннен кейін, сақтығын азайтып, асығысқан түрде шегінетін еді. Содан кейін оның офицерлері арттық күштерге басшылық ететін болады. Олар батыл болғанымен, сізге теңесе алмайды. Сондықтан сіздің жеңіске жететініңізді білдім, тіпті сіз жақында жеңілген әскерді басқарып бара жатсаңыз да". Чжан Сю Цзя Сюдің талдауына қатты таң қалды.
In 198, the warlord Cao Cao attacked Zhang Xiu again despite having suffered an earlier defeat at the Battle of Wancheng in 197. Zhang Xiu asked Jia Xu: "When I led my best troops to attack Cao Cao while he was retreating, you predicted I would lose. When I led my troops to attack Cao Cao again just after he defeated me, you predicted I would win. Your predictions turned out to be accurate. But why is it that your predictions seem so counter intuitive?" Jia Xu replied: "It's easy to understand. General, you may be skilled in warfare, but you are still no match for Cao Cao. When Cao Cao withdrew his forces, I knew he would personally lead his rearguard to cover his retreat. Even though your troops are well trained, Cao Cao is better than you as a military leader, and his troops are as equally well trained as yours. Therefore, I knew you would lose. When Cao Cao first attacked you and decided to retreat halfway even though he didn't make any mistakes, I believed something must have happened in his base. After he defeated your pursuing forces, he would lower his guard and hastily retreat. His officers will then take command of the rearguard. They may be brave, but they are no match for you. Therefore, I knew you would win them even though you are leading a group of soldiers who have just been defeated." Zhang Xiu was very impressed with Jia Xu's analysis.
Чжан Сюдің Цао Цаоға берілуіне көндіру
199 жылы Цао Цао мен Юань Шао Гуанду шайқасында қақтығысуға дайын тұрғанда, Юань Шао Чжан Сюмен кездесу үшін елші жіберіп, Цао Цаоға қарсы одақ құруды ұсынды. Чжан Сю келісуге ниеттенді, бірақ оның қасында тұрған Цзя Сю Юань Шаоның елшісіне: "Юань Бенчуға «Жоқ, рахмет» деймін. Ол тіпті өзінің інісіне де жол аша алмайды. Империяның түкпір-түкпірінен келген таланттарды қабылдай алады деп не ойлайды?" деді. Чжан Сю таңғалып, Цзя Сюге бұрылып: "Неге осылай айттың? Енді мен не істеймін?" - деді. Цзя Сю: "Неге Цао Цаоға бағынбассың?" - деп жауап берді. Чжан Сю: "Юань Шао күшті, ал Цао Цао әлсіз. Оның үстіне, мен Цао Цаоның жауымын. Егер оған бағынсам, не болады?" - деді. Цзя Сю: "Сол себепті Цао Цаоға бағынуың дұрыс. Ол император атынан империяны билейді. Оған бағынуыңдың бірінші себебі осы. Юань Шао әскери тұрғыдан күштірек. Сенің әскерің одан кем, сондықтан оған қосылсаң да, ол сені құрметтемейді. Цао Цаоның әскері аз. Егер оған қосылсаң, ол қуанышқа бөленеді. Оған бағынуыңның екінші себебі осы. Ұлы хан болуға ниеттенген адам жеке аждаһаларын ұмытып, өзінің қасиеттерін елге танытуға дайын болады. Оған бағынуыңның үшінші себебі осы. Енді күмәнің жоқ деп үміттенемін" деді. Чжан Сю Цзя Сюдің кеңесін тыңдап, әскерін Цао Цаоға бағындырып, оған қосылды.
In 199, when Cao Cao and Yuan Shao were about to clash at the Battle of Guandu, Yuan Shao sent a messenger to meet Zhang Xiu and propose an alliance between them against Cao Cao. Zhang Xiu wanted to agree, but Jia Xu, who was beside him, said to Yuan Shao's messenger: "I say 'No, thank you.' to Yuan Benchu. He can't even accommodate his own brother. What makes him think he can accommodate talents from around the Empire?" A shocked Zhang Xiu turned to Jia Xu and asked: "Why do you have to say this? What will become of me now?" Jia Xu replied: "Why don't you submit to Cao Cao?" Zhang Xiu asked: "Yuan Shao is powerful while Cao Cao is weak. Besides, I am also Cao Cao's enemy. What will happen if I submit to him?" Jia Xu replied: "That's why it is better for you to submit to Cao Cao. He controls the Empire in the name of the Emperor. This is the first reason why you should submit to him. Yuan Shao is militarily more powerful. You have less troops than him, so even if you join him, he won't regard you highly. Cao Cao has less troops. If you join him, he'll be delighted. This is the second reason why you should submit to him. A man who aspires to become a great ruler will be more willing to put aside personal enmities and make his virtues known to people. This is the third reason why you should submit to Cao Cao. I hope you won't have any more doubts." Zhang Xiu heeded Jia Xu's advice and led his forces to surrender to and join Cao Cao.
Цао Цао тұсында қызмет ету
Цзя Сюйді көрген Цао Цао қатты қуанды. Ол Цзя Сюйдің қолын ұстап: "Сен менің сенімділігімді бүкіл империяға жариялауға көмектесетін адамсың", - деді. Цзя Сюй Мачтың (執金吾) тасымалдаушысы болып тағайындалды және Бас ауылдың маркизі (都亭侯) атағы берілді. Кейіннен ол Джи провинциясының губернаторы (牧) лауазымына көтерілді. Джи провинциясы әлі де Юань Шаоның бақылауында болғандықтан, Цзя Сюй Цао Цаоның әскери кеңесшісі болды, ол сол кезде Жұмыс министрі (司空) қызметін атқарған еді.
Cao Cao was very pleased to see Jia Xu. He held Jia Xu's hand and said: "You are the person who helps to make my trustworthiness known throughout the Empire." Jia Xu was appointed Bearer of the Mace (執金吾) and enfeoffed as a Marquis of a Chief Village (都亭侯). He was later promoted to the position of Governor (牧) of Ji Province. As Ji Province was still under Yuan Shao's control then, Jia Xu served as a military adviser to Cao Cao, who then held the appointment of Minister of Works (司空).
Гуанду шайқасында Цао Цаоға кеңес беру
Гуанду шайқасы кезінде, Юань Шаоға қарсы созылған шайқаста әскерінің қоры таусылып бара жатқанда, Цао Цао Цзя Сюдан ақыл сұрады. Цзя Сю: "Мырзам, сіз (Юань) Шаодан ақылдырақ, (Юань) Шаодан батылрақ, (Юань) Шаодан жақсырақ басшылық етесіз және (Юань) Шаодан шешімдірексіз. Сізде осы төрт артықшылық бар, бірақ алты айдан бері оны жеңе алмай отырғаныңыздың себебі – қорғанысқа тым көп назар аударғаныңыз. Мүмкіндік туғанда, міндетті түрде шешім қабылдаңыз, сонда жеңіс тез келеді", – деді. Цао Цао: "Жарайды", – деп жауап берді. Одан кейін ол әскерін бастап, 30 лиден астам қашықтықта жайылған Юань Шао лагерлеріне шабуыл жасап, оларды қиратты. Цао Цао Гуанду шайқасында Юань Шаоға қарсы маңызды жеңіске жетіп, кейіннен Сары өзеннің солтүстігіндегі Юаньның барлық қалған территорияларын бағындырды.
During the Battle of Guandu, when his supplies were running out after a prolonged stalemate against Yuan Shao, Cao Cao sought advice from Jia Xu, who said: "My lord, you're wiser than (Yuan) Shao, braver than (Yuan) Shao, better at managing people than (Yuan) Shao, and more decisive than (Yuan) Shao. You have these four strengths, but the reason why you are unable to defeat him after six months is because you have been focusing too much on defence. You should be decisive when the opportunity arises, and victory will follow soon." Cao Cao replied, "Fine." He then led his forces to attack Yuan Shao's camps, which were spread out a distance of over 30 li, and destroyed them. Cao Cao won a decisive victory over Yuan Shao at the Battle of Guandu and subsequently conquered the rest of Yuan's territories north of the Yellow River.
Сун Кванға шабуыл жасамауға кеңес беру
Түнгі Қытайды бағындырғаннан кейін Цао Цао Цзи провинциясының губернаторы болып тағайындалғанда, Цзя Сюй оның орнына сарай кеңесшісі (太中大夫) қызметіне ауыстырылды. 208 жылы,
When Cao Cao was appointed as the Governor of Ji Province after pacifying northern China, Jia Xu was reassigned to be a Palace Counsellor (太中大夫) instead. In 208,
Саньгочжиде Цзя Сюйдің өмірбаянын жазған Пей Сонгцзи, Цзя Сюйдің Цао Цаоға берген кеңесінің орынсыз болғанын айтты. Ол Цао Цаоның иелігінде Цао Цаоға қажетті тұрақтылықтың болмағанын көрсетті. Сонымен қатар, Цао Цао солтүстік-батыстағы Хан Суй және Ма Чао сияқты сардарлардың тудырған қауіптерін де шешуге тиіс болды. Пей Сонгцзи Цзинь провинциясының өте тұрақсыз екенін және Лю Бэй мен Сунь Цюаньның аймақта болуының салдарынан Цао Цаоның бақылауында ұзаққа соқпайтынын атап өтті. Ол 208 жылғы Цзянлинг шайқасында Цао Цаоның генералы Цао Жэні барлық күшін салса да, Цзянлинг округін Сунь Цюань мен Лю Бэйдің әскерлеріне жоғалтып бергенін айтты. Осылайша Пей Сонгцзи Цзя Сюйдің кеңесінің орынсыз болғандығына және Цао Цаоның Цзинь провинциясында экономикалық дамуға назар аударуы мүмкін емес деген қорытындыға келді. Ол Цао Цаоның Цзяндунға шабуыл жасауды дұрыс уақытта, яғни жақында Цзинь провинциясын бағындырғаннан кейін теңіз соғысы үшін қажетті ресурстарға ие болған кезде дұрыс шешім қабылдағанын мәлімдеді. Сондай-ақ, Цао Цаоның Қызыл жартастар шайқасындағы жеңілісінің себебі дұрыс есептемеу немесе нашар жоспарлау емес, әскерлеріне әсер еткен оба және оның теңіз флотын жойған отты күшейткен жел сияқты бақылаудан тыс жағдайлар болғанын атап өтті.
Pei Songzhi, who annotated Jia Xu's biography in the Sanguozhi, argued that Jia Xu's advice to Cao Cao was inappropriate. He pointed out that Cao Cao's territories lacked the stability necessary for Cao Cao to do as Jia Xu advised – focus on economic development in Jing Province. Moreover, Cao Cao had to deal with the external threats posed by warlords such as Han Sui and Ma Chao in the northwest. Pei Songzhi noted that Jing Province was highly unstable and would not remain under Cao Cao's control for long, because of the polarising effects of the presences of Liu Bei and Sun Quan in the region. He pointed out that during the Battle of Jiangling in 208, Cao Cao's general Cao Ren still lost Jiangling Commandery to Sun Quan and Liu Bei's forces despite his best efforts at defending it. Pei Songzhi thus concluded that it was impossible for Cao Cao to focus on economic development in Jing Province, given how unstable the region was, therefore Jia Xu's advice was inappropriate. He argued that Cao Cao made a right choice to attack Jiangdong at the right time, when he had resources for naval warfare acquired from his recent annexation of Jing Province. He also mentioned that Cao Cao's defeat at the Battle of Red Cliffs was not due to miscalculation or poor planning, but because of uncontrollable factors such as the plague which affected his troops and the winds which fanned the fire that destroyed his naval fleet.
Тонг асуы шайқасында Цао Цаоға кеңес беру
211 жылы Цао Цао Тонг асуы шайқасында Хан Суй мен Ма Чао бастаған солтүстік-батыс әскер иелерінің одағымен шайқасты. Ма Чао және басқалары екі талаппен Цао Цаомен бейбіт келісімге келуге келісті. Біріншіден, Цао Цао солтүстік-батыс жерлерін оларға беруге тиіс болды. Екіншіден, Цао Цао оларға лауазымды атақтар беруі керек еді. Цзя Сюй Цао Цаоға олардың талаптарына көнгендей болып, кейін олардың арасына қырқыс салуды ұсынды. Цао Цао Цзя Сюйдің кеңесін тыңдады. Хан Суй мен Ма Чао арасында ішкі кикіреу туғанда, Цао Цао осы мүмкіндікті пайдаланып, оларға шабуыл жасап, жеңіске жетті.
In 211, Cao Cao engaged a coalition of northwestern warlords led by Han Sui and Ma Chao at the Battle of Tong Pass. Ma Chao and others agreed to make peace with Cao Cao on two conditions. Firstly, Cao Cao had to give up the northwestern territories to them. Secondly, Cao Cao had to grant them official titles. Jia Xu suggested that Cao Cao pretend to agree to their terms, and then try to sow discord among them. Cao Cao heeded Jia Xu's advice. When internal conflict broke out between Han Sui and Ma Chao, Cao Cao took advantage of the situation to attack them and achieved victory.
Цао Пи мен Цао Чжи арасындағы билік алмасудағы рөлі
211 және 217 жылдар аралығында Цао Цаоның екі ұлы арасында әкесінің номиналды патшалық титулы – «Вей патшасы» (魏王) орнын басып алу үшін билік күресі басталды. Олардың бірі – Цао Цаоның ең үлкен тірі қалған ұлы Цао Пи, ол барлық істер үшін үй шаруашылығы генералы (五官中郎將) лауазымын атқарды. Екіншісі – «Линцзи маркизі» (臨菑侯) атағын алған және әдеби қабілетімен танымал Цао Чжи. Әрқайсысының өздерін қолдайтын топтары болды. Цао Пи Цзя Сюймен кездесу үшін елші жіберіп, оның кеңесін сұрады. Цзя Сюй: «Сіздер ізгілік пен қарапайымдық танытып, міндеттеріңізді адал орындап, әкеңізге лайықты ұл болыңыз. Соның өзі жеткілікті», – деді. Цао Пи Цзя Сюйдің кеңесін тыңдап, оның айтқанын орындады. Цао Цао екі ұлының арасынан кімді таңдау керегін білмей қиналды, сондықтан ол Цзя Сюймен ақылдасты, бірақ Цзя Сюй жауап беруден бас тартты. Цао Цао одан: «Неліктен жауап бермейсің?» – деп сұрады. Цзя Сюй: «Мен әлі бір нәрсе туралы ойланып жатырмын, сондықтан әзірге жауап бере алмаймын», – деді. Цао Цао: «Не ойлап тұрсың?» – деп сұрады. Цзя Сюй: «Мен Юань Бэньчу, Лю Цзиншэн және олардың ұлдары туралы ойлап тұрмын», – деді. Цао Цао күліп, шешімін қабылдады және Цао Пиді мұрагері етіп тағайындады. Цзя Сюй өзінің көптеген әріптестері сияқты Цао Цаоның қызметінде ұзақ болмағанын білді. Ол өзгелердің қызғанышы мен күдігіне ілігіп кетуі мүмкін екенін болжады, сондықтан жұмыстан тыс уақытта әріптестерінен қашықтап, өзін жақсы байқамады. Сондай-ақ, оның балаларының ықпалды отбасылардан шыққан адамдарға үйленбеуіне қатысты. Ол көптеген стратегиялық сарапшылар мен кеңесшілердің құрметі мен беделін иеленді.
Sometime between 211 and 217, a power struggle broke out between two of Cao Cao's sons over the succession to the "King of Wei" (魏王), the nominal vassal king title held by their father. One of them was Cao Pi, Cao Cao's oldest surviving son, who held the appointment of General of the Household for All Purposes (五官中郎將). The other was Cao Zhi, who held the title "Marquis of Linzi" (臨菑侯) and was famous for his literary talent. Each of them had a faction supporting him. Cao Pi sent a messenger to meet Jia Xu and seek his advice on how to consolidate his position. Jia Xu replied: "I hope you will behave in a virtuous and humble manner, perform your duties faithfully, and be a filial son. That is all." Cao Pi took Jia Xu's advice very seriously and did as he was told. Cao Cao faced a dilemma on choosing between his two sons so he consulted Jia Xu, who refused to give an answer. Cao Cao asked him: "Why don't you give an answer?" Jia Xu replied: "I am still thinking about something, so I can't give an answer yet." Cao Cao asked, "What are you thinking of?" Jia Xu replied, "I am thinking of Yuan Benchu, Liu Jingsheng, and their sons." Cao Cao laughed, made up his mind, and designated Cao Pi as his heir apparent. Jia Xu was aware that he had not served under Cao Cao for as long as many of his colleagues. He foresaw that he might incur the jealousy and suspicions of others, hence he maintained a very low profile and distanced himself from his colleagues outside of the workplace. He also ensured that his children did not marry people from influential families. He earned the respect and admiration of many strategists and advisers.
Цао Пидің тұсында қызмет ету
220 жылы 6 сәуірде Цао Пи әлі Вэй патшасы болғанда, Цзя Сюй Ұлы қолбасшы (太尉) қызметіне тағайындалды. 220 жылдың соңында Цао Пи император Сяньды тақтан бас тартып, оған өзіне табындыруға мәжбүр етті, осылайша Хан әулетінің билігі аяқталды. Одан кейін ол Вэй мемлекетін құрды және өзін оның бірінші императоры етіп жариялады. Цао Пи таққа отырғаннан кейін Цзя Сюй Ұлы қолбасшы лауазымында қалды; сонымен қатар, ол Бас ауылдың графынан (Chief Village) Вэйшуу округінің графы (魏壽鄉侯) дәрежесіне көтерілді, оның иелігінде 800 салық төлейтін үй шаруашылығы болды. Цзя Сюйдің жоғарылатуы Цао Пидің алғыс білдіруінің белгісі болды деп есептеледі, ол оған жылдар бұрын мұрагерлікке қол жеткізуге көмектескені үшін риза болды. Сунь Куан Цао Пидің Цзя Сюйді өзінің Ұлы қолбасшысы етіп тағайындағанын естігенде күлді.
On 6 April 220, while Cao Pi was still King of Wei, Jia Xu was appointed as Grand Commandant (太尉). In late 220, Cao Pi forced Emperor Xian to abdicate the throne to him, thus ending the Han dynasty. He then established the state of Wei with himself as its first emperor. After ascending the throne, Jia Xu remained as Grand Commandant; he was also promoted from a Marquis of a Chief Village to the Marquis of Weishou District (魏壽鄉侯), with a marquisate of 800 taxable households. Jia Xu's promotion was allegedly an expression of gratitude from Cao Pi, who wanted to thank him for helping him seize the succession years ago. Sun Quan laughed when he heard that Cao Pi had appointed Jia Xu as his Grand Commandant.
Цао Пиге Шығыс Вуға шабуыл жасамауға кеңес беру
220–223 жылдар аралығында Цао Пи Вэйдің екі қарсыласы – У және Шу мемлекеттерін шабуылдап, басып алуды жоспарлады. Ол Цзя Сюймен ақылдасып, қайсысына бірінші шабуыл жасау керектігін сұрады. Цзя Сюй: «Басқаларды жаулап алу үшін, әуелі әскери күшті нығайту қажет. Ал билік орнату үшін, азаматтық мәдениетті дамыту керек. Сіздің Маjestіңіз уақтылы түрде Тенгридің жарлығын алып, қазір Империяны басқарып отырсыз. Егер соққы беруге мүмкіндік күтіп, азаматтық мәдениетті дамыта алсаңыз, жауларыңызды жеңу қиын болмайды. У және Шу мемлекеттері кішкентай болғанымен, таулар мен өзендер сияқты табиғи географиялық кедергілермен қорғалған. Лю Бэй талантты және зор амбиция иесі; Чжугэ Лян мемлекеттік басқаруда шебер; Сунь Куан заманның ағымын сезінеді және алдауды көреді; Лу И әскери күшті дұрыс бағалай біледі. Олар географиялық тұрғыдан тиімді жерлерді бақылап, стратегиялық маңызды нүктелерде, өзендер мен көлдерде қорғаныс жүйесін құрған. Шабуыл жоспарлау оңай емес. Әскери стратегия бойынша, шайқасқа түсу алдында үстемдікке ие болу керек. Жаудың күшін бағалап, содан кейін қай генералдарды соғысқа жіберу керектігін шешу қажет. Бұл қателік жібермеу үшін жасалады. Менің байқауымша, біздің ешбір шенеунігіміз (Лю) Бэй мен (Сунь) Куанға тең келмейді. Сіз императордың беделімен соғысқа шыққаныңызға қарамастан, елеулі шығынсыз жеңіске жете алмайсыз. Бұрын Шун әскерлеріне қаруларын көрсетіп, Юмиаоларды қорқытып бағындыруға бұйрық берген. Қазіргі жағдайда, әскери істерден бұрын азаматтық істерге көңіл бөлу дұрыс деп ойлаймын». Цао Пи Цзя Сюйдің кеңесін тыңдамады. 223 жылы Вэй Цзянлинг шайқасында У мемлекетіне қарсы ауыр жеңіліске ұшырады.
Sometime between 220 and 223, Cao Pi wanted to attack and conquer Wei's two rival states, Wu and Shu. He consulted Jia Xu on which of the two he should attack first. Jia Xu replied: "Before you can conquer others, you have to build up military power first. Before you can establish a power base, you have to promote civil culture. Your Majesty has received the Mandate of Heaven in a timely fashion and now rules over the Empire. If you can promote civil culture while waiting for an opportunity to strike, it won't be difficult for you to conquer your enemies. Wu and Shu may be small and insignificant states, but they are shielded by natural geographical barriers such as mountains and rivers. Liu Bei has talent and great ambition; Zhuge Liang excels in statecraft; Sun Quan understands trends and sees through deception; Lu Yi assesses military power very well. They control geographically advantageous locations, and have set up defences at strategic points and the rivers and lakes. It is not easy to plan an attack. According to military strategy, you should gain the upper hand first before actually fighting a battle. You should assess the enemy's strength, and then decide which generals to send into battle. This is to ensure that you don't miscalculate. From my observation, none of our officials are capable of rivalling (Liu) Bei and (Sun) Quan. Even though you may fight a war with the prestige of an Emperor, you can't win without making significant losses. In the past, Shun ordered his troops to brandish their weapons to scare the Youmiao into submission. As of now, I think it is better to focus on civil affairs first before military affairs." Cao Pi refused to listen to Jia Xu. In 223, Wei sustained heavy losses at the Battle of Jiangling against Wu.
Өлім
Цзя Сюй 223 жылы 11 тамызда 77 жасында (шығыс азиялық жас санағы бойынша) қайтыс болды. Оған өлімнен кейін "Су хоу" (肅侯) атағы берілді.
Jia Xu died on 11 August 223 at the age of 77 (by East Asian age reckoning). He was given the posthumous title "Marquis Su" (肅侯).
Отбасы және ұрпақтары
Синь Тан Шуға сәйкес, Цзя Сюй Чжоу әулетінің патшалық отбасынан тегін шығарған. Оның атасы Гунмин (公明) болды, ол Шуюдың кіші ұлы (Чжоу патшасы Вудың ұлы). Гунминге Чжоу патшасы Кан Цзя графы (伯) атағын берді және оған Линфеннің төңірегіндегі жерлерді иелік ретінде сыйлады, ол "Цзя" деп аталды. Оның ұрпақтары "Цзя" атауын өздерінің тегі ретінде қабылдады. Батыс Хань әулетінде өмір сүрген көрнекті ғалым-саясатшы Цзя И Цзя Сюйдің бабасы болды. Цзя Сюйдің әкесі Цзя Гун (賈龔) Шығыс Хань әулетінде Жеңіл ат әскерінің генералы (輕騎將軍) қызметін атқарды және Цзя Сюй дүниеге келген Увэй округіне тұрағын көшірді. Цзя Сюйдің ағасы Цзя Цай (賈綵) болды. Цзя Сюйдің кем дегенде үш ұлы болды. Оның үлкен ұлы Цзя Му (賈穆) Ескорттық ат әскерінің бас командирі (駙馬都尉) болды. Цзя Сюй қайтыс болғаннан кейін Цзя Му әкесінің Вэйшуу округінің маркизі (魏壽鄉侯) атағын мұраға алды. Одан әрі, ол түрлі округтердің әкімшісі (太守) қызметін атқарды. Цзя Сюйдің кіші ұлы Цзя Фан (賈訪) Цзя Сюй Вэйшуу округінің маркизі болып тағайындалған кезде, маркиздік атақ пен 200 салық төлейтін үй шаруашылығымен бірге тағайындалды. Синь Тан Шуға сәйкес, Цзя Сюйдің Цзя Цзи (賈璣) деген ұлы болды, ол Цзя Му сияқты Ескорттық ат әскерінің бас командирі болды және екінші маркиз (關內侯) атағын алды. Цзя Цзи Цзя Сюйдің Сангуцзидегі ресми өмірбаянында есімдері жоқ. Цзя Му қайтыс болғаннан кейін, маркиздік атағы оның ұлы Цзя Моға (賈模) берілді. Шию (世語) бойынша, Цзя Мо Батыс Цзинь әулетінің Хуэй императоры тұсында Тұрақты атты қызметкер (散騎常侍) және Армияны қорғайтын генерал (護軍將軍) қызметін атқарды. Цзя Моның Цзя Инь (賈胤) және Цзя Кан (賈龕) есімді екі ұлы болды. Цзя Инь, Цзя Кан және олардың туысы Цзя Пи Цзинь үкіметінде қызмет етіп, жоғары лауазымдарды иеленді.
According to the Xin Tang Shu, Jia Xu descended from the royal family of the Zhou dynasty. His ancestor was Gongming (公明), the youngest son of Shuyu (a son of King Wu of Zhou). Gongming was enfeoffed by King Kang of Zhou as the Count of Jia (賈伯) and given the lands around Linfen as his fief, which was named "Jia". His descendants adopted "Jia" as their family name. Jia Yi, a notable scholar politician who lived in the Western Han dynasty, was an ancestor of Jia Xu. Jia Xu's father, Jia Gong (賈龔), served as a General of Light Cavalry (輕騎將軍) in the Eastern Han dynasty and moved his residence to Wuwei Commandery, where Jia Xu was born. Jia Xu had an elder brother, Jia Cai (賈綵). Jia Xu had at least three sons. His eldest son, Jia Mu (賈穆), was a Chief Commandant of Escorting Cavalry (駙馬都尉). After Jia Xu's death, Jia Mu inherited his father's marquis title, Marquis of Weishou District (魏壽鄉侯). He also served as the Administrator (太守) of various commanderies. Jia Xu's youngest son, Jia Fang (賈訪), was given a marquis title and 200 taxable households around the same time as when Jia Xu was enfeoffed as the Marquis of Weishou District. According to the Xin Tang Shu, Jia Xu had a son, Jia Ji (賈璣), who also served as a Chief Commandant of Escorting Cavalry like Jia Mu, and held the title of a Secondary Marquis (關內侯). Jia Ji is not mentioned in Jia Xu's official biography in the Sanguozhi. When Jia Mu died, his marquis title was passed on to his son, Jia Mo (賈模). According to the Shiyu (世語), Jia Mo served as a Regular Mounted Attendant (散騎常侍) and General Who Protects the Army (護軍將軍) during the reign of Emperor Hui in the Western Jin dynasty. Jia Mo had two sons, Jia Yin (賈胤) and Jia Kan (賈龕). Jia Yin, Jia Kan, and their cousin Jia Pi, served in the Jin government and held high official positions.
Жазбалар
Цзя Сюй Уцзи әскери трактатына түсініктеме берді және Ву Сун Цзи Санши'ер Лэй Цзин (吳孫子三十二壘經) деп аталатын тағы бір әскери мәтін жазды. Ол сондай-ақ Сунь Цзының «Соғыс өнері» кітабының көшірмесін жасады.
Jia Xu annotated the military treatise Wuzi and wrote another military text called Wu Sun Zi Sanshi'er Lei Jing (吳孫子三十二壘經). He also created a copy of Sun Tzu's The Art of War.
Бағалау
Чэнь Шоу, Сангуозиде Цзя Сюйдің өмірбаянын жазғанда, оны былай бағалаған: «Сун Юй мен Цзя Сюй стратегияларын өте толық әзірлеген және ешқашан жаңылыспаған. Дегенмен, бейімделу және икемділік тұрғысынан олар (Жан) Лян мен (Чен) Пингтен кейін тұрды». Сангуозиге түсіндірме жазған Пей Сонгцзи Чэнь Шоупен келіспеді. Оның пікірінше, өмірбаяндарды ұқсастықтары бойынша бір томға біріктіру керек. Ол Цзя Сюйдің өмірбаяны Цзюн Ю мен Цзюн Юдың өмірбаяндарымен емес, Чэн Ю мен Гуо Цзяның өмірбаяндарымен бірге болуы тиіс деп сақты. Пей Сонгцзидің ойынша, Цзя Сюй соңғы екеуіне қарағанда бұрынғы екеуіне көбірек ұқсас еді. Пей Сонгцзи тіпті: «Сун Юй мен Цзя Сюйдің мінез-құлқының айырмашылығы айдың да, шамның да жарығы сияқты. Екеуі де жарық береді, бірақ олардың арасында түбірлі айырмашылық бар» деді. Сондай-ақ ол Чэнь Шоуды Сун Юй мен Цзя Сюйді жеке-жеке бағалаудың орнына бір сөйлемде бағалағаны үшін сынады.
Chen Shou, who wrote Jia Xu's biography in the Sanguozhi, appraised him as follows: "Xun You and Jia Xu were very detailed in their strategising and had never miscalculated before. However, in terms of adaptability and flexibility, they were second to (Zhang) Liang and (Chen) Ping." Pei Songzhi, who annotated the Sanguozhi, disagreed with Chen Shou. He believed that biographies should be categorised in the same volume on the basis of similarities. He argued that Jia Xu's biography should be in the same volume as the biographies of Cheng Yu and Guo Jia rather than in the same volume as the biographies of Xun Yu and Xun You. In Pei Songzhi's opinion, Jia Xu was more similar to the former two than to the latter two. Pei Songzhi even remarked, "The difference between the moral characters of Xun You and Jia Xu is like the difference between moonlight and candlelight. Both give off light, but they are fundamentally different." He also criticised Chen Shou for appraising Xun You and Jia Xu in the same sentence instead of appraising them separately.
Танымал мәдениетте
Цзя Сюй алғаш рет Koei's Dynasty Warriors видео ойынының жетінші бөлімінде ойналатын кейіпкер ретінде ұсынылды.
Jia Xu was first introduced as a playable character in the seventh instalment of Koei's Dynasty Warriors video game series.