7 ғасырдағы Арабиядағы еврей тайпасы: Бану Курайза тарихы

Кіріспе

7 ғасырдағы арабтың еврей тайпасы – Бану Курайза (بنو قريظة; басқаша жазуда Курайза, Курайзаһ, Курайта және көнеше Корейза) – Солтүстік Арабияда, Ясриб оазисінде (қазіргі Медина) өмір сүрген еврей тайпасы. Олар Бану Кайнука және Бану Надир тайпаларымен бірге қаланың үш ірі еврей тайпасының бірі болды. Еврей тайпалары Хиджазға еврей-рим соғыстарынан кейін келіп, егіншілік енгізіп, оларды мәдени, экономикалық және саяси жағынан үстемдікке жеткізді. Алайда, 5 ғасырда Йеменнен келген Бану Аус және Бану Хазрадж тайпалары үстемдікке ие болды. 622 жылы Мұхаммед өзінің әжесі мен Аус тайпасымен келіссөздер жүргізгеннен кейін Мединаға көшіп келді. Бұрын Меккеде Мұхаммед пен Құрайш арасында оның сенімдеріне жасаған шабуылдарынан кейін шиеленіс туды. Көшіп келгеннен кейін Мұхаммед жиі Құрайштің сауда керуендеріне шабуыл жасап, олардың мүліктерін тонады, бұл екеуінің арасында қарулы қақтығыстарға әкелді. Мұхаммед Мединаның еврей халқына өзінің пайғамбар екеніне көндіруге тырысты, бірақ сәтсіз аяқталды және оның Құран жазбаларының еврей жазбаларымен үйлеспеуі үшін сынға ілікті. Бұл ислам намазының бағытын Иерусалимнен Меккедегі Қағбаға ауыстыруға, кейін Бану Кайнука мен Бану Надирдің Мединадан қуылтуына әкелді. Ясрибтегі басқа еврейлер сияқты, Курайза тайпасы да өзінің ізтамырларын Израильге дейін жегізеді және иудаизмнің қағидаларын сақтады, бірақ көптеген араб әдет-ғұрыптарын қабылдап, арабтармен араласты. Мұхаммедтің дәстүрлі өмірбаянын жазған Ибн Исхақ олардың шежіресін Харунға, одан әрі Ибраһимға дейін жегізеді, бірақ Харун мен Курайза тайпасының негізін қалаушы арасында сегіз адамды ғана көрсетеді. 15 ғасырдың мұсылман ғалымы Әл-Самхуди қалада тұратын басқа да оннан астам еврей руларын тізімдейді, олардың ең маңыздысы Бану Хадл болды, ол Бану Курайзаға жақын болды. Еврейлер Ясрибке егіншілік, құрма және астық дақылдарын енгізді. Патша оазистен өтіп бара жатқанда, тұрғындар оның ұлын өлтірді, ал Йемен билеушісі халықты жоюмен және пальмаларды кесумен қорқытты. Ибн Исхаққа сәйкес, Бану Курайзадан екі раввин оған бұл әрекеттен бас тартуға кеңес берді, себебі бұл оазис "Курайш пайғамбары болашақта көшіп келетін жер, және ол оның үйі мен демалыс орны болады" деді. Йемен патшасы қаланы жойған жоқ және яһуди дініне кірді. Ол өздерімен раввиндерді алып, Меккеде олар Қағбаны Ибраһим салған ғибадатхана деп таныды және патшаға "Мекке халқы істейтіндей істеуге кеңес берді: ғибадатхананы айналып, оған құлшылық ету және құрмет көрсету, сақалын қырқу және одан шыққанға дейін барлық кішіпейілділікпен әрекет ету". Ибн Исхақ айтуынша, Йеменге жақындаған раввиндер жергілікті халыққа оттан зардапсыз шығып, яһуди дінін қабылдау керектігін көрсетіп, керемет жасады.

7th century Jewish tribe within Arabia

The Banu Qurayza (بنو قريظة; alternate spellings include Quraiza, Qurayzah, Quraytha, and the archaic Koreiza) were a Jewish tribe which lived in northern Arabia, at the oasis of Yathrib (now known as Medina). They were one of the three major Jewish tribes of the city, along with the Banu Qaynuqa and Banu Nadir. Jewish tribes reportedly arrived in Hijaz in the wake of the Jewish–Roman wars and introduced agriculture, putting them in a culturally, economically and politically dominant position. However, in the 5th century, the Banu Aws and the Banu Khazraj, two Arab tribes that had arrived from Yemen, gained dominance. In 622, Muhammad migrated to Medina after successfully negotiating with the Khazraj—to which his great grandmother belonged—and the Aws to mediate their tribal conflicts in the city. Previously, in Mecca, tensions had arisen between Muhammad and the Quraysh following his attacks on their faith after they had previously shown little interest in his proselytizing activities. After the migration, Muhammad often raided Quraysh trade caravans and plundered their goods, leading to armed conflicts between the two. Muhammad also tried to convince the Jewish population of Medina that he was their prophet, but failed and was criticized, in part, for the inconsistency of his Quran with the Jewish scriptures. This led to the transfer of the direction of the Islamic prayer from Jerusalem to the Kaaba in Mecca, and sometime later to the expulsion of the Banu Qaynuqa and Banu Nadir from Medina by him. Just like the other Jews of Yathrib, the Qurayza claimed to be of Israelite descent and observed the commandments of Judaism, but adopted many Arab customs and intermarried with Arabs. Ibn Ishaq, the author of the traditional Muslim biography of Muhammad, traces their genealogy to Aaron and further to Abraham but gives only eight intermediaries between Aaron and the purported founder of the Qurayza tribe. The 15th century Muslim scholar Al Samhudi lists a dozen other Jewish clans living in the town of which the most important one was Banu Hadl, closely aligned with the Banu Qurayza. The Jews introduced agriculture to Yathrib, growing date palms and cereals, and the residents of Yathrib. When the king was passing by the oasis, the residents killed his son, and the Yemenite ruler threatened to exterminate the people and cut down the palms. According to Ibn Ishaq, he was stopped from doing so by two rabbis from the Banu Qurayza, who implored the king to spare the oasis because it was the place "to which a prophet of the Quraysh would migrate in time to come, and it would be his home and resting place". The Yemenite king thus did not destroy the town and converted to Judaism. He took the rabbis with him, and in Mecca they reportedly recognized the Kaaba as a temple built by Abraham and advised the king "to do what the people of Mecca did: to circumambulate the temple, to venerate and honor it, to shave his head and to behave with all humility until he had left its precincts." On approaching Yemen, tells Ibn Ishaq, the rabbis demonstrated to the local people a miracle by coming out of a fire unscathed and the Yemenites accepted Judaism.

Аус пен Хазрадждің келуі

Бұл жағдай екі араб тайпасы – Бану Аус пен Бану Хазрадж Йеменнен Ясрибке келгеннен кейін өзгерді. Бастапқыда бұл тайпалар яһудилердің тәуелділері болды, бірақ біздің заманымыздың V ғасырының соңында олар көтеріліп, тәуелсіздікке қол жеткізді. Аус тайпасының екі одақтасы – Бану Курайза мен Бану Надир арасындағы үнемі қақтығыстар туралы хабарлар бар, бірақ дереккөздер бұл екі тайпаны «ағайын» деп атайды. Аус пен Хазрадж және олардың еврей одақтастары барлығы төрт соғыста қатысты. Ватт Құрайза мен Надирдің Конституцияның бұрынғы нұсқасында есімдерінің тізілген болуы мүмкін дейді, онда тараптар бір-біріне қарсы жауды қолдамауға міндеттелген. Ал Норман Стиллман мұсылман тарихшыларының бұл келісімді Құрайзаға қатысты кейінгі қарым-қатынасты ақтау үшін ойлап тапқандығын айтады. Ватт сондай-ақ мұндай арнайы келісімнің болмағанын жоққа шығарады, бірақ яһудилердің жоғарыда аталған жалпы келісімге және екі араб тайпасымен жасаған одақтарына байланысты Мұхаммедке қарсы жауды қолдамауға міндетті екенін атап өтеді, бұл Құрайзаның әлеуметтік жағдайының нашарлауына әкелді. Құрайза Мұхаммедті төреші ретінде шақырды, ол уахи берді және Надир мен Құрайзаны «құнға құн» принципі бойынша бірдей қарау керектігін, ал Құрайзаның бағалауын толық қан ақысына дейін көтеру керектігін жариялады. Мұсылман және яһуди тайпаларының саны артып келе жатқанда Мұхаммед өзінің туған Меккедегі Құрайш тайпасымен соғысқа түсті. 624 жылы Бадр шайқасында Меккеліктерге жеңіске жеткеннен кейін Бану Қайнуқа Мұхаммедтің саяси беделіне қауіп төндірді және мұсылман әйеліне шабуыл жасады, нәтижесінде олар Медина Конституциясының бейбітшілік шартын бұзғаны үшін Мединадан қуылды. Құрайза бүкіл Қайнуқа ісі кезінде бейтарап қалды, себебі Қайнуқа тарихи түрде Хазраджбен одақтас болған, ал Құрайза Аус тайпасының одақтасы болған. Біршама уақыттан кейін Мұхаммед Бану Надирмен қақтығысқа түсті. Ол Бану Надирдің басшыларының бірі, ақын Каб ибн әл-Ашрафты өлтірді және Ухуд шайқасынан кейін тайпаны опасыздық және оның өміріне қарсы сөз байласуда айыптап, оларды қаладан қуды. Р. Б. Сержанттың айтуынша, Құрайза бұл қақтығыста жоғарыда айтылған қан ақысы мәселесіне байланысты бейтарап қалды. Олар Меккеліктерге белсенді түрде қолдау көрсеткен еді, Мұсылманның бекінісі Мединаға шабуыл жасап, оны қоршауға алды. Құрайзаның Мұхаммедпен жасалған келісімі оларды Мединаны қорғауға көмектесуге міндеттеген бе, әлде тек бейтараптығын сақтауға ғана міндеттегені белгісіз. Дэвид Норклифтің сөзіне сүйенсек, Құрайза шайқасқа қатыспады, себебі Мұхаммедтің уағыздауында яһудилерге қарсы шабуылдардан ренжіді, бірақ қала қорғаушыларына құрал-жабдықтарды берді. Әл-Вақидидің мәліметінше, Бану Курайза Мединаны қорғауға көмектесті, қорғаныс траншеясын қазу үшін соқа, пика және себеттермен қамтамасыз етті. Бірақ кейін Хайбардан келген яһуди оларды Мұхаммедтің жеңіліп қалуы мүмкін екеніне көндірген кезде олардың көзқарасы өзгерді. Олар Мұхаммедке қарсы ашықтан-ашық ешқандай әрекет жасамаса да, Ватт, Ибн Катир және әл-Вақиди Хуайидің Каб пен Мұхаммед арасындағы келісімді жыртып тастағанын хабарлайды. Бұл келісімнен бір жақты бас тарту туралы хабарлар тарады және Мұхаммедтің елшілері Сад ибн Муад және Сад ибн Убада, Аус және Хазрадж тайпаларының басшылары растады. Сад ибн Муад Құрайзаға қарсы қауіп-қатерлер жібергені айтылады, бірақ оны әріптесі тоқтатты. Бұл қоршаушыларға қалаға кіруге мүмкіндік бермек және қорғаушылардың стратегиясының құлдырауына әкелмек, нәтижесінде Бану Курайза қоршау армиясына өте сенімсіз болды. Құрайзалар қоршау күштері кері шегінгенше, оларды қолдауға ешқандай әрекет жасамады. Келесі күні таңертең Бану Курайзалар беріліп, мұсылмандар олардың бекінісін және қоймаларын басып алды. Ибн Исхақтың мәліметінше, 400 мен 900 аралығындағы адамдар ислам дінін қабылдаған бұрынғы раввин Абдулла ибн Салламның қарамағына берілді.

The situation changed after two Arab tribes named Banu Aws and Banu Khazraj arrived to Yathrib from Yemen. At first, these tribes were clients of the Jews, but toward the end of the 5th century CE, they revolted and became independent. There are reports of the constant conflict between Banu Qurayza and Banu Nadir, the two allies of Aws, yet the sources often refer to these two tribes as "brothers". Aws and Khazraj and their Jewish allies fought a total of four wars. Watt holds that the Qurayza and Nadir were probably mentioned in an earlier version of the Constitution requiring the parties not to support an enemy against each other. On the other hand, Norman Stillman argues that the Muslim historians had invented this agreement in order to justify the subsequent treatment of the Qurayza. Watt also rejects the existence of such a special agreement but notes that the Jews were bound by the aforementioned general agreement and by their alliance to the two Arab tribes not to support an enemy against Muhammad. placing the Qurayza in a socially inferior position. The Qurayza called on Muhammad as arbitrator, who delivered the surah and judged that the Nadir and Qurayza should be treated alike in the application of lex talionis and raised the assessment of the Qurayza to the full amount of blood money. Tensions quickly mounted between the growing numbers of Muslims and Jewish tribes, while Muhammad found himself at war with his native Meccan tribe of the Quraysh. In 624, after his victory over the Meccans in the Battle of Badr, Banu Qaynuqa threatened Muhammad's political position and assaulted a Muslim woman which led to their expulsion from Medina for breaking the peace treaty of Constitution of Medina. The Qurayza remained passive during the whole Qaynuqa affair, apparently because the Qaynuqa were historically allied with the Khazraj, while the Qurayza were the allies of the Aws. Soon afterwards, Muhammad came into conflict with the Banu Nadir. He had one of the Banu Nadir's chiefs, the poet Ka'b ibn al Ashraf, assassinated and after the Battle of Uhud accused the tribe of treachery and plotting against his life and expelled them from the city. The Qurayza remained passive during this conflict, according to R. B. Serjeant because of the blood money issue related above. who had been very active in supporting the Meccans marched against Medina the Muslim stronghold and laid siege to it. It is unclear whether their treaty with Muhammad obliged the Qurayza to help him defend Medina, or merely to remain neutral, The Qurayza did not participate in the fighting according to David Norcliffe, because they were offended by attacks against Jews in Muhammad's preaching but lent tools to the town's defenders. According to Al Waqidi, the Banu Qurayza helped the defense effort of Medina by supplying spades, picks, and baskets for the excavation of the defensive trench the defenders of Medina had dug in preparation. but later changed their attitude when a Jew from Khaybar persuaded them that Muhammad was sure to be overwhelmed and though they did not commit any act overtly hostile to Muhammad, according to Watt, Ibn Kathir and al Waqidi report that Huyayy tore into pieces the agreement between Ka'b and Muhammad. Rumors of this one sided renunciation of the pact spread and were confirmed by Muhammad's emissaries, Sa'd ibn Mua'dh and Sa'd ibn Ubadah, leading men of the Aws and Khazraj respectively. Sa'd ibn Mua'dh reportedly issued threats against the Qurayza but was restrained by his colleague. As this would have allowed the besiegers to access the city and thus meant the collapse of the defenders' strategy, and resulting in the Banu Qurayza becoming extremely distrustful of the besieging army. The Qurayza did not take any actions to support them until the besieging forces retreated. The next morning, the Banu Qurayza surrendered and the Muslims seized their stronghold and their stores. The men Ibn Ishaq numbers between 400 and 900 were placed under Abdullah ibn Sallam, a former rabbi who had converted to Islam.

Бану Курайзаның қазасы

Құрайзаның жойылуының мән-жайларын Ибн Исхақ және басқа да мұсылман тарихшылары оның есебіне сүйенген. Уатт, Питерс және Стиллманның айтуынша, Құрайза Мұхаммедтің үкіміне бойсұнды. Хашми, Бьюкенен және Мурдың айтуынша, тайпа өздері таңдаған мұсылман төрешісінің шартымен бағынуға келісті. Хадуридің айтуынша (Әбу Нимер де келтірген), "екі тарап та араздықтарын өздері таңдаған адамға беруге келісті", бұл арабтың төрелік дәстүріне сәйкес келеді. Барлық деректер бойынша, тағайындалған төреші – Сад ибн Муадх, аус тайпасының жетекшісі. Ол, қазан шайқасы кезінде Мұхаммедтің Құрайзаға жіберген елшілерінің бірі болған (жоғарыда қараңыз). Уатттың айтуынша, Сад өлімге жақын болғандықтан және оның өмірден кейінгі жағдайына алаңдағандықтан, аустардың өтініштерін қабылдамады. Ол, "Құдайға және мұсылман қауымына деген міндетін" тайпалық адалдықтан жоғары қойды. Стиллманның пікірінше, Мұхаммед Садты таңдауының себебі – өзі үкім шығармау болды, себебі ол Бану Қайнуқа және Бану Надирмен жасаған келісімдерден кейін үлгі орнатқан еді: "Сад бұл нені білдіретінін түсінді және ересек еркектерді өлімге, ал әйелдер мен балаларды құлдыққа айыптады". Стиллман, Әбу Лубабаның әрекетінен Мұхаммед Құрайзаның тағдырын олар берілгенге дейін шешкенін болжайды. Көптеген деректерде Мұхаммедтің серіктері, әсіресе Әли мен Зубайр ибн әл-Ауам, жазалаушылар ретінде көрсетілген, сондай-ақ аустың әр руы Құрайза еркектерінің тобын өлтіруге міндеттелген. Ибн Асакир өзінің "Дамаск тарихында" Бану Килаб руының, Бану Құрайзаның араб қызметкерлерінің, еврей тайпасымен бірге өлтірілгенін жазған. Құрайзаның бекіністерінде болған Хадл руының үш жігіті берілуге дейін қашып шығып, ислам дінін қабылдады. Олардың бірінің ұлы, Мұхаммед ибн Каб әл-Құрайзи, ғалым ретінде танылды. Тағы бір-екі адам да қашып кетті. Тайпаның құлдыққа түскен әйелдері мен балаларын қоса алғанда, шайқастан түскен олжалар, қоршауға қатысқан ислам жауынгерлері мен Меккеден көшіп келгендер арасында бөлісті (олар бұрын Мединада туған мұсылмандардың көмегіне тәуелді болған). Мұхаммед олжаның бестен бір бөлігін жинап, оны мұқтаж мұсылмандарға қайта бөліп берді, бұл әдеттегідей болды. Мұхаммед өзінің үлесінен Райхананы таңдап, олжасының бір бөлігі ретінде өзімен бірге алды. Кейіннен ол мұсылман болды. Мұсылман заңгерлері Құрайзаның Мұхаммедпен жасаған келісімін бұзғандықтан, Мұхаммедтің келісімнен бас тартып, Құрайзаны жаппай өлтіруге құқылы екенін дәлелдеу үшін Сүрені пайдаланды. VIII ғасырдың басында Аш Шафии сияқты көптеген мұсылман заңгерлері, сатқындық үшін ұжымдық жазаны қолдауға негіз ретінде Құрайзаның жойылуы туралы мәліметтерді пайдаланды. Алайда, Мұхаммедтің Бану Надир және Бану Құрайзаға қатысты іс-әрекеттері мұсылман мемлекеттерінің еврей халқына қатысты қарым-қатынасы үшін үлгі ретінде қабылданбады. 1861 жылы Уильям Мьюр Мұхаммедтің өмірбаянында, қырғынды саяси қажеттілікпен ақтауға болмайтынын және оның "пайғамбардың атына қара дақ түсіретінін" айтты. Леоне Каетани бұл үкімді Мұхаммедтің өзі айтқанын және оның қырғынға жауапты екенін мәлімдеді. Франческо Габриели: "Біз тек осы Құдайды немесе кем дегенде Оның осы аспектісін біздің емес екендігін жаза аламыз" деді. Парет пен Уатт Бану Құрайзаның діні үшін емес, "Медина қауымына қарсы опасыздық әрекеттері" үшін өлтірілгенін айтады. Оқиғаларды тарихи контекстке қоюға тырысып, Уатт "сол дәуірдің қатал саяси жағдайларын" атап көрсетті. Осыған ұқсас пікірлерді Хиршберг пен Барон да білдірді. Кейбір авторлар Сад ибн Муадтың үкімі Тора заңдарына сәйкес болғанын айтады. Мұхаммед Хамидулла одан да әрі барып, Сад "оларға өздерінің Киелі кітап заңдарын және өздерінің іс-әрекеттерін қолданды" деді. Бірақ, Садтың үкімін Тораға негіздегенін нақты айтатын замандас дереккөздер жоқ. Сонымен қатар, Тораның тиісті тармақтарында сатқындық немесе сенімнен бас тарту туралы ештеңе айтылмаған, ал сол кездегі және бүгінгі күні түсінілетін еврей заңдары бұл Тора тармақтарын тек Ешуа басшылығымен Қанаханды жаулап алу кезіндегі жағдайға ғана қатыстырады, басқа тарихи кезеңдерге емес.

The circumstances of the Qurayza's demise have been related by Ibn Ishaq and other Muslim historians who relied upon his account. According to Watt, Peters and Stillman, the Qurayza surrendered to Muhammad's judgement

According to Hashmi, Buchanan and Moore, the tribe agreed to surrender on the condition of a Muslim arbitrator of their choosing. According to Khadduri (also cited by Abu Nimer), "both parties agreed to submit their dispute to a person chosen by them" in accordance with the Arabian tradition of arbitration. In all accounts, the appointed arbitrator was Sa'd ibn Mua'dh, a leading man among the Aws. During the Battle of the Trench, he had been one of Muhammad's emissaries to the Qurayza (see above)

Sa'd dismissed the pleas of the Aws, according to Watt because being close to death and concerned with his afterlife, he put what he considered "his duty to God and the Muslim community" before tribal allegiance. According to Stillman, Muhammad chose Sa'd so as not to pronounce the judgment himself, after the precedents he had set with the Banu Qaynuqa and the Banu Nadir: "Sa'd took the hint and condemned the adult males to death and the hapless women and children to slavery." Furthermore, Stillman infers from Abu Lubaba's gesture that Muhammad had decided the fate of the Qurayza even before their surrender. Several accounts note Muhammad's companions as executioners, Ali and Zubayr ibn al Awwam in particular, and that each clan of the Aws was also charged with killing a group of Qurayza men. Ibn Asakir writes in his History of Damascus that the Banu Kilab, a clan of Arab clients of the Banu Qurayza, were killed alongside the Jewish tribe. Three boys of the clan of Hadl, who had been with Qurayza in the strongholds, slipped out before the surrender and converted to Islam. The son of one of them, Muhammad ibn Ka'b al Qurazi, gained distinction as a scholar. One or two other men also escaped. The spoils of battle, including the enslaved women and children of the tribe, were divided up among the Islamic warriors that had participated in the siege and among the emigrees from Mecca (who had hitherto depended on the help of the Muslims native to Medina. Mohammad collected one fifth of the booty, which was then redistributed to the Muslims in need, as was customary. As part of his share of the spoils, Muhammad selected one of the women, Rayhana, for himself and took her as part of his booty. She is said to have later become a Muslim. Muslim jurists have looked upon Surah as a justification of the treatment of the Banu Qurayza, arguing that the Qurayza broke their pact with Muhammad, and thus Muhammad was justified in repudiating his side of the pact and killing the Qurayza en masse. In the 8th and early 9th century many Muslim jurists, such as Ash Shafii, based their judgments and decrees supporting collective punishment for treachery on the accounts of the demise of the Qurayza, with which they were well acquainted. However, the proceedings of Muhammad with regard to the Banu Nadir and the Banu Qurayza were not taken as a model for the relationship of Muslim states toward its Jewish subjects. In his 1861 biography of Muhammad, William Muir argued that the massacre cannot be justified by political necessity and "casts an odious blot upon the prophet's name". Leone Caetani argued that the judgement was in fact dictated by Muhammad, making him responsible for the massacre. Francesco Gabrieli commented that "we can only record the fact that this God or at least this aspect of Him, is not ours". Paret and Watt say that the Banu Qurayza were killed not because of their faith but for "treasonable activities against the Medinan community". Aiming at placing the events in their historical context, Watt points to the "harsh political circumstances of that era" Similar statements are made by Stillman, and Rodinson. Similar statements are made by Hirschberg and Baron. Some authors assert that the judgement of Sa'd ibn Mua'dh was conducted according to laws of Torah. Muhammad Hamidullah goes further and says that Sa'd "applied to them their own Biblical law [ ] and their own practice." No contemporaneous source says explicitly that Sa'd based his judgment on the Torah. Moreover, the respective verses of the Torah make no mention of treason or breach of faith, and the Jewish law as it existed at the time and as it is still understood today applies these Torah verses only to the situation of the conquest of Canaan under Joshua, and not to any other period of history.

Мұра

Бану Курайзаның өлтірілуі қазіргі заманда яһудилердің мұсылмандарға жасаған мәңгілік сатқындығы туралы идеяны қолдау үшін (мысалы, 1972 жылы Мысыр президенті Анвар Садаттың немесе 2001 жылы Пәкістан президенті Первез Мушаррафтың сөздерінде) немесе мұсылмандардың яһудилерге жасаған мәңгілік қатыгездігі мен мұсылмандардың жалпы агрессивті табиғаты туралы пікірді қозғау үшін пайдаланылды. Бану Курайзаның тағдыры Шаул Черниховскийдің иврит тіліндегі «Ха ахарон ли Венеи Курайта» («Бану Курайзаның соңғысы») атты өлеңінің тақырыбы болды.

Жалпы сілтемелер

Ислам энциклопедиясы. Ред. - П. Беерман және басқалар, Лейден: Брилл, 1960–2005. Еврей энциклопедиясы (CD ROM Edition 1.0 нұсқасы). Ред. - Сесил Рот. Кетер баспасы, 1997. Исламның қысқаша энциклопедиясы. Ред. - Гамильтон А. Р. Гибб, Йоханнес Хендрик Крамерс. Лейден: Брилл, 1953. Ислам сөздігі. Ред. - А. Дж. Венсинк, Дж. Х. Крамерс. Лейден: Брилл, 1941. Мұхаммед: ең ерте деректерге негізделген өмірі. Доктор Мартин Лингс, Ислам мәтіндері қоғамы, 1983.

Яһуди тайпалары

Арафат, Уәлид Н., "Бану Курайза және Медина яһудилері туралы жаңа мәліметтер", JRAS 1976, 100-107 бб. Ахмад, Баракат, Мұхаммед және яһудилер, қайта қарау, Нью-Дели. Ислам зерттеулері институты үшін "Викас" баспасы, 1979 ж. Барон, Сало Витмайер. Яһудилердің әлеуметтік және діни тарихы. III том: Рим және Парсы мұрагерлері. Колумбия университетінің баспасы, 1957 ж. Файрстоун, Реувен, "Медина алаңдарындағы еврейлік қоғамдық сатира бағдарламасының сәтсіздігі", "Иудаизм" журналы (1997 жылғы күз). Хиршберг, Хайим Зеев, "Исраил Ба'Арав". Тель-Авив: "Моссад Биалик", 1946 ж. Кистер, Мейр Дж., "Бану Курайзаның қырғыны. Дәстүрді қайта қарау", "Иерусалимдегі араб және ислам зерттеулері" 8 (1986). Лекер, Майкл, "Иудей Бану Курайзасымен бірге атқыланған Бану Килаб арабтары туралы", "Иерусалимдегі араб және ислам зерттеулері" 19 (1995), 69 б. Ньюби, Гордон Дарнелл, Арабия яһудилерінің тарихы: ежелгі заманнан ислам астындағы құлдырауына дейін (Салыстырмалы діндерді зерттеу). Оңтүстік Каролина университетінің баспасы, 1988 ж. Льюис, Бернард, Исламдағы яһудилер. Принстон университетінің баспасы, 2004 ж. Льюис, Бернард, Исламның саяси тілі, Чикаго университетінің баспасы, 1991 ж. Мұнир, Мұхаммед, [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2431824 "Бану Курайза тарихына қатысты ойлар: Ибн Исхақтың есебіне қайта баға беру", "Исламабад құқықтық шолуы", 1-том, 2-сан. (2016 жылғы сәуір-маусым), 7-28 бб. Немой, Леон, "Баракат Ахмадтың "Мұхаммед және яһудилер" кітабы", "The Jewish Quarterly Review", Жаңа серия, 72-том, 4-сан. (1982 жылғы сәуір), 325 б. Рубин, Ури, "Каб бин әл-Ашрафтың өлтірілуі", "Oriens" 32 (1990), 65-71 бб. Сержант, Р. Б., "Сунна джамиа, Ясриб яһудилерімен жасалған келісімдер және Ясрибтің "Тахримі": Мәдина конституциясы деп аталатын құжаттардың талдауы мен аудармасы", Лондон университетінің Шығыс және Африка зерттеулері мектебінің бюллетені, 41 (1978), 1-42 бб. Стиллман, Норман, Араб елдерінің яһудилері: тарих және дереккөздер жинағы. Филадельфия: Америка яһуди баспа қоғамы, 1979 ж.

Arafat, Walid N., "New Light on the Story of Banu Qurayza and the Jews of Medina", in: JRAS 1976, p. 100 107. Ahmad, Barakat, Muhammad and the Jews, a Re examination, New Delhi. Vikas Publishing House for Indian Institute of Islamic studies. 1979
Baron, Salo Wittmeyer. A Social and Religious History of the Jews. Volume III: Heirs of Rome and Persia. Columbia University Press, 1957. Firestone, Reuven, "The failure of a Jewish program of public satire in the squares of Medina", in: Judaism (Fall 1997). Hirschberg, Hayyim Ze'ev, Yisrael Ba'Arav. Tel Aviv: Mossad Bialik, 1946. Kister, Meir J., "The Massacre of the Banu Quraiza. A re examination of a tradition", in: Jerusalem Studies in Arabic and Islam 8 (1986). Lecker, Michael, "On Arabs of the Banū Kilāb executed together with the Jewish Banū Qurayza", in: Jerusalem Studies in Arabic and Islam 19 (1995), p. 69. Newby, Gordon Darnell, A History of the Jews of Arabia: From Ancient Times to Their Eclipse Under Islam (Studies in Comparative Religion). University of South Carolina Press, 1988. Lewis, Bernard, The Jews of Islam. Princeton University Press, 2004. Lewis, Bernard, The Political Language of Islam, University of Chicago Press, 1991. Munir, Muhammad, [https://papers. ssrn. com/sol3/papers. cfm?abstract id=2431824 "Some Reflections on the Story of Banu Qurayzah: A Re evaluation of Ibn Ishaq's Account", Islamabad Law Review, Vol. 1, No. 2. (April–June 2016), p. 7 28. Nemoy, Leon, "Barakat Ahmad's 'Muhammad and the Jews'", in: The Jewish Quarterly Review, New Series, vol. 72, No. 4. (April 1982), p. 325. Rubin, Uri, "The Assassination of Kaʿb b. al Ashraf", Oriens 32 (1990), p. 65 71. Serjeant, R. B., "The "Sunnah Jami'ah, Pacts with the Yathrib Jews, and the "Tahrim" of Yathrib: Analysis and Translation of the Documents Comprised in the So Called Constitution of Medina", in: Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London 41 (1978), p. 1 42. Stillman, Norman, The Jews of Arab Lands: A History and Source Book. Philadelphia: Jewish Publication Society of America (1979).

Мұхаммед, ислам және Арабия

Абу Нимер, Мохаммед, "Исламдағы зорлық-зомбылықсыздық пен бейбітшілік құрудың негізі", Journal of Law and Religion Volume 15, No. 1/2 (2000–2001), 217–265 беттер. Әдил, Хаджах Амина, Мұхаммед: Исламның пайғамбары. Американың Ислам Жоғарғы Кеңесі, 2002 жыл. Ананкиан, М. Х., "Тахриф немесе мұсылмандардың Киелі кітапты өзгертуі", "Мусульмандық әлем" журналы, 14-том, 1-сан (1924 жылдың қаңтары), 63–64 беттер. Аюб, Махмуд, "Құран мен хадистегі Димма", Араб зерттеулері тоқсандығы, 5 (1983), 179-бет. Браун, Дэниел В., Исламға кіріспе. Блэкуэлл баспасы, 2003 жыл. Файрстоун, Реувен, Жіхад: Исламдағы қасиетті соғыстың бастауы. Оксфорд университетінің баспасы, 1999 жыл. Гийом, Альфред, Мұхаммедтің өмірі: Ибн Исхақтың "Сират Расулуллаһ" кітабының аудармасы. Оксфорд университетінің баспасы, 1955 жыл. Хашми, Сохайл Х., Букенен, Аллен Э. және Мур, Маргарет, Мемлекеттер, ұлттар және шекаралар: Шекара жасау этикасы. Кембридж университетінің баспасы, 2003 жыл. Хотинг, Джеральд Р. және Шариф, Абдул Кадер А., Құранға қатысты әртүрлі көзқарас. Рутледж, 1993 жыл. Хек, Джин В., "Дәмдеуішсіз Арабия: Баламалы гипотеза", Америка шығыстану қоғамының журналы, 123 (2003), 547–567 беттер. Ходжсон, Маршалл Г. С., Исламның даму жолы. Чикаго университетінің баспасы, 1974 жыл. Инамдар, Субхаш, Мұхаммед және Исламның өрлеуі: Топтық үзеңгілік құру. Психосоциалдық баспа, 2001 жыл. Хаддури, Маджид, Ислам құқығында соғыс және бейбітшілік. Джонс Хопкинс баспасы, 1955 жыл. Лингс, Мұхаммед: Оның өмірі ең ертерек деректерге негізделген, 229–233 беттер. Мери, Йозеф В., Орта ғасырлардағы ислам өркениеті: Энциклопедия. Рутледж, 2005 жыл. Мьюр, Уильям, Мұхаммедтің өмірі және ислам тарихы хижра дәуіріне дейін, 3-том. Лондон: Смит, Эльдер және компания, 1861 жыл. Номани, Шибли, Сират әл-Наби. Карачи: Пәкістан тарихи қоғамы, 1970 жыл. Норклиф, Дэвид, Ислам: Діни сенім мен тәжірибе. Сюссекс академиялық баспасы, 1999 жыл. Парет, Руди, Мұхаммед және Құран. Араб пайғамбарының тарихы мен уағыздауы. Питерс, Фрэнсис Э., Мұхаммед және исламның бастауы. Нью-Йорк штатының университетінің баспасы, 1994 жыл. Питерс, Фрэнсис Э., Ислам. Яһудилер мен христиандарға арналған нұсқаулық. Принстон университетінің баспасы, 2003 жыл. Питерсон, Дэниел С., Мұхаммед: Құдайдың пайғамбары. Гранд-Рапидс, Мичиган: Уильям Б. Эрдманс, 2007 жыл. Рамазан, Тарик, Пайғамбардың ізімен. Нью-Йорк: Оксфорд университетінің баспасы, 2007 жыл. Родинсон, Максим, Мұхаммед: Ислам пайғамбары. Таурис Парк қағаздық кітаптары, 2002 жыл. Уотт, Уильям Монтгомери, "Мұхаммед", "Кембридж ислам тарихы", 1-том. Кембридж университетінің баспасы, 1970 жыл. Уотт, Уильям Монтгомери, Мұхаммед: Пайғамбар және мемлекет қайраткері. Оксфорд университетінің баспасы, 1961 жыл. Уотт, Уильям Монтгомери, Мұхаммед Мединеде, 1956 жыл. Зейтлин, Ирвинг, "Тарихи Мұхаммед". Polity Press, 2007 жыл.

Abu Nimer, Mohammed, "A Framework for Nonviolence and Peacebuilding in Islam", in: Journal of Law and Religion Volume 15, No. 1/2 (2000 2001), p. 217 265. Adil, Hajjah Amina, Muhammad: The Messenger of Islam. Islamic Supreme Council of America, 2002. Ananikian, M. H., "Tahrif or the alteration of the bible according to the Moslems", in: The Muslim World Volume 14, Issue 1 (January 1924), p. 63 64. Ayoub, Mahmoud, "Dhimmah in Qur'an and Hadith", in: Arab Studies Quarterly 5 (1983), p. 179. Brown, Daniel W., A New Introduction to Islam. Blackwell Publishing, 2003. Firestone, Reuven, Jihad: The Origin of Holy War in Islam. Oxford University Press, 1999. Guillaume, Alfred, The Life of Muhammad: A Translation of Ibn Ishaq's Sirat Rasul Allah. Oxford University Press, 1955. Hashmi, Sohail H., Buchanan, Allen E. & Moore, Margaret, States, Nations, and Borders: The Ethics of Making Boundaries. Cambridge University Press, 2003. Hawting, Gerald R. & Shareef, Abdul Kader A., Approaches to the Qur'an. Routledge, 1993. Heck, Gene W., "Arabia Without Spices: An Alternate Hypothesis", in: Journal of the American Oriental Society 123 (2003), p. 547 567. Hodgson, Marshall G. S., The Venture of Islam. University of Chicago Press, 1974. Inamdar, Subhash, Muhammad and the Rise of Islam: The Creation of Group Identity. Psychosocial Press, 2001. Khadduri, Majid, War and Peace in the Law of Islam. Johns Hopkins Press, 1955. Lings, Muhammad: His Life Based on the Earliest Sources, p. 229 233. Meri, Josef W., Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia. Routledge, 2005. Muir, William, A Life of Mahomet and History of Islam to the Era of the Hegira, vol. 3. London: Smith, Elder & Co, 1861. Nomani, Shibli, Sirat al Nabi. Karachi: Pakistan Historical Society, 1970. Norcliffe, David, Islam: Faith and Practice. Sussex Academic Press, 1999. Paret, Rudi, Mohammed und der Koran. Geschichte und Verkündigung des arabischen Propheten. Peters, Francis E., Muhammad and the Origins of Islam. State University of New York Press, 1994. Peters, Francis E., Islam. A Guide for Jews and Christians. Princeton University Press, 2003. Peterson, Daniel C., Muhammad: the prophet of God. Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans, 2007. Ramadan, Tariq, In the Footsteps of the Prophet. New York: Oxford University Press, 2007. Rodinson, Maxime, Muhammad: Prophet of Islam, Tauris Parke Paperbacks, 2002. Watt, William Montgomery, "Muhammad", in: The Cambridge History of Islam, vol. 1. Cambridge University Press, 1970. Watt, William Montgomery, Muhammad: Prophet and Statesman. Oxford University Press, 1961. Watt, William Montgomery, Muhammad at Medina, 1956. Zeitlin, Irving, The Historical Muhammad. Polity Press 2007.