Кіріспе

Швейцарияның Julius Bär Group AG жеке банктік тобы, басқаша Julius Baer Group Ltd. деп аталады, Швейцарияда құрылған және орналасқан жеке банктік корпорация. Штаб-пәтері Цюрихте орналасқан, ол Швейцарияның ең көне банктерінің бірі. Басқарылатын активтер көлемі бойынша Julius Baer, UBS-тен кейін швейцариялық банктер арасында екінші орында тұр және ең ірі жеке банк болып табылады. Банктің беделі түрлі даулар мен заңдық мәселелермен дақтанған. Бұған 2008 жылы WikiLeaks-пен болған заңдық дау, 2011 жылы АҚШ азаматтарына салықтан қашуға көмектескен деген айыптаулар, және 2020 жылы Швейцарияның қаржы нарығын қадағалау органы (FINMA) ақшаны жылысумен күрестегі кемшіліктер үшін берген айыптама жатады. Банк сондай-ақ, сыбайлас жемқорлыққа қатысқан Венесуэланың шенеуніктермен байланысты ақшаны жылысу ісіне де қатысқан, сонымен қатар ФИФА-ның сыбайлас жемқорлық ісі бойынша тергеу жүргізілді. Бұл мәселелер оның тарихына көлеңке түсіріп, оның заңнамаға сәйкестігі мен этикалық қағидаларына күмән тудырды. Дәстүрлі жеке банк ретінде құрылған және швейцариялық банкир Джулиус Бардың есімімен аталатын бұл банк, инвестициялық басқару, жылжымайтын мүлікке қаржы беру, байлықты басқару және ашық және басқарылатын архитектураға негізделген сату және сауда бойынша таңдамалы қызметтер ұсынады. Кірістің басым бөлігі комиссиялар мен қызмет ақыларынан түседі. 28 елде орналасқан бұл банк, банктік құпиялылығымен және клиенттердің құпиясын сақтауымен танымал. Julius Baer бүкіл әлем бойынша 6600-нан астам қызметкерді жұмысқа алған. Алайда, Julius Baer-дің даулары мен заңдық мәселелері бар, оның ішінде 2008 жылы WikiLeaks-пен болған заңдық дау, 2011 жылы АҚШ азаматтарына салықтан қашуға көмектескен деген айыптаулар және 2020 жылы ақшаны жылысумен күрестегі кемшіліктер үшін Швейцарияның қаржы нарығын қадағалау органы (FINMA) тарапынан айыпталуы кіреді. Топ бүкіл әлемдегі жеке клиенттердің активтерін басқарады. Фирманың қызметтері негізінен байлықты басқару және инвестициялық кеңес беруден тұрады. Банк өнімдерді ашық архитектуралық платформасы арқылы ұсынады, сондай-ақ бағалы қағаздар мен валюта саудасымен айналысады. Julius Baer Group акциялары SIX Swiss Exchange-те тіркелген және SMI MID құрамына кіреді, бұл SMI-ге кірмейтін 30 ірі және ең ликвидті швейцариялық компанияларды қамтитын орта капиталды акциялар индексі.

Тарих

Julius Bär Group Ltd. – Швейцарияның жеке банк тобы, ол Швейцарияның Цюрих қаласында орналасқан дәстүрлі жеке банк Bank Julius Baer-дің бас компаниясы. Фирманың тарихы 1890 жылы Людвиг Хиршхорн мен Теодор Гроб айырбастау кеңсесін құрған кезден басталады. 1896 жылы Теодор Гроб фирмадан қайта кеткенде, Джозеф Майкл Уль мен Юлиус Бар қосылды. 1901 жылы Юлиус Бар банкке ие болды және 1922 жылға дейін серіктес ретінде қалды. Ханс Е. Майенфиш 1913 жылдың 1 шілдесінде банкке серіктес болып қосылды және 1947 жылға дейін белсенді қызмет етті. Юлиус Бардың ұлдары келесідей серіктес атанды: Вальтер Бар – 1913 жылдың 1 қазанынан 1947 жылға дейін, Вернер Бар – 1921 жылдан 1960 жылдың 2 ақпанында қайтыс болғанға дейін, ал физик Ричард Бар – 1922 жылы үнсіз серіктес болды. 1940 жылы қайтыс болғаннан кейін оның орнын әйелі Элен Бар иеленді. 3-ші буын өкілдері банкте келесідей жұмыс істеді: Ханс Бар – 1947 жылдың 21 тамызынан 1996 жылға дейін, соңғы рет Julius Baer Holding Ltd. басқарма төрағасы ретінде, Николас Бар – 1951 жылдың 22 қыркүйегінен 1993 жылдың наурызына дейін, соңғы рет Bank Julius Baer & Co. Ltd. төрағасы ретінде, Петер Бар – 1955 жылдың 1 қарашасынан 1998 жылдың 11 қарашасында қайтыс болғанға дейін, соңғы рет Julius Baer Holding Ltd. басқарма мүшесі ретінде, және Рудольф Бар – 1969 жылдан 2005 жылға дейін, соңғы рет Julius Baer Holding Ltd. басқарма мүшесі ретінде. Ханс Бардан кейін төрағалық лауазымына Томас Бар 1996 жылдан 2003 жылға дейін тағайындалды. 1970 жылдың 4 шілдесінде Цюрих қаласының қаржы бөлімінің бұрынғы басшысы доктор Эрнст Биери 1990 жылға дейін Julius Baer Holding Ltd. басқарма мүшесі ретінде сыртқы серіктес болып қосылды. 1980 жылдан бастап банк отбасылық емес инвесторларды қабылдауға кірісті, ал 2005 жылы акционерлік қоғамға айналды. 2005 жылдың қыркүйегінде банк бұрын тәуелсіз жеке банктер Ferrier, Lullin & Cie SA, Ehinger & Armand von Ernst AG, Banco di Lugano және активтерді басқару компаниясы GAM (Global Asset Management) UBS-тен сатып алды, осылайша Швейцариядағы ең ірі тәуелсіз активтерді басқарушылардың біріне айналды. 2012 жылы банк Америка банкінен АҚШ-тан тыс Мэррилл Линчтің байлық басқару бизнесін сатып алды. 4-ші буын өкілдері 1988 жылдан 2012 жылға дейін Раймонд Бармен бірге банк басшылығымен айналысты, соңғы рет Julius Baer Holding Ltd. басқарма төрағасы ретінде. Майкл Бар 1992 жылы банкке қосылды және әртүрлі жоғары басқару лауазымдарында жұмыс істеді, соңғы рет 2005 жылға дейін топтың атқару комитетінің мүшесі болды. Акционерлер отбасының өкілдері ретінде Марк Бар (1999–2005), Андреас Бар (2003–2005) және Беатрис Шпейзер Бар (2003–2009) Julius Baer Holding Ltd. басқармасының мүшелері болды. 2014 жылы құрылғаннан бері банк FIA Formula E чемпионатының титулдық демеушісі болып табылады. Толық жұмыс күнімен есептегенде, қызметкерлердің саны 1980 жылы 400-ден 2000 жылы 2000-нан астамға дейін өсті, ал 2020 жылы 6000-нан асты, олардың жартысына жуығы Julius Baer-дің шетелдегі кеңселерінде жұмыс істеді. 2023 жылдың шілдесінде Julius Baer Ресейде тұратын клиенттермен жұмыс істеуден бас тарту туралы шешім қабылдады. Банк клиенттеріне 31 желтоқсанда олардың шоттары жабылатынын, карталары мен келісімшарттары бұзылатынын хабарлайтын хаттар жібере бастады. Хатта "қазіргі жағдайларға байланысты" банк "біздің стандарттарымызға сай келетін" қызметтерді ұсына алмайтыны айтылған.

Капитал және ауқымы

Julius Baer бастапқыда серіктестік ретінде жұмыс істеді және 1974 жылғы 27 қарашада 14,040 млн швейцариялық франк акционерлік капиталымен тіркелді, оның 56 400 данасы 100 швейцариялық франктан тұратын тіркелген акциялар және 16 800 данасы 500 швейцариялық франктан тұратын иесіз акциялар болды. Компания 1980 жылы биржаға шықты. 2005 жылы Baer отбасылары бақылауды жоғалтып, акционерлік капиталды бір класс тіркелген акцияларға айналдырды, барлығы SIX Swiss Exchange-та тіркелген. Бүгінде MFS Investment Management дауыс беру құқығының шамамен 10%-ын иелене отырып, ең ірі акционері болып табылады. 2020 жылы Julius Baer 300 жұмыс орнын қысқарту жоспарын жариялады, бұл шешім компанияның бас директорының банктың кірістілігін арттауға бағытталған үш жылдық жоспарының бір бөлігі.

Сатып алулар

2005 жылдың қыркүйегінде Julius Bär тәуелсіз жеке банктер Ferrier Lullin, Ehinger & Armand von Ernst, Banco di Lugano және активтерді басқару компаниясы Global Asset Management (GAM) швейцариялық банк гиганты UBS AG-дан сатып алып, Швейцариядағы ең ірі тәуелсіз байлықты басқару фирмаларының бірі болды. UBS келісімнің бір бөлігі ретінде Baer акцияларының шамамен 21%-ын сатып алды, бірақ акцияларды қайта сатып алуды қаржыландыру үшін 2007 жылдың мамырында өз үлесін сатты. GAM 2009 жылдың қазан айында жеке компания ретінде бөлінді. Топтың компаниялары Julius Bär Gruppe AG құрамында біріктірілген, оның акциялары SIX Swiss Exchange-те тіркелген. 2012 жылдың қарашасында Julius Baer және Милан қаласында орналасқан Kairos Investment Management SpA (‘Kairos’) Италиядағы байлықты басқару саласындағы жетекші компанияны бірлесіп құру үшін ынтымақтастық туралы келісімге келді. Julius Baer-дің итальяндық SIM-і Kairos-қа енгізілді, сонымен бірге Julius Baer Kairos акцияларының 19,9%-ын сатып алды. Екі топтың Италиядағы барлық байлықты басқару қызметі Kairos Julius Baer деген атпен жүзеге асырылады. 2012 жылдың тамызында Julius Baer АҚШ-тан тыс орналасқан Merrill Lynch-тің International Wealth Management (IWM) бизнесін 860 миллион швейцариялық франкқа (884,8 миллион доллар) сатып алды. Бұл келісім Julius Baer-дің басқарудағы активтерін 40%-ға өсіріп, AuM 251 миллиард франкқа (258,2 миллиард доллар) жеткізді. 2014 жылдың шілдесінде Julius Baer Израиль банкі Leumi-нің жеке банк активтерін сатып алғанын хабарлады.

WikiLeaks сайты

2008 жылдың ақпан айында Julius Baer Group WikiLeaks және оның доменді тіркеушісі Dynadot компанияларына тоқтату туралы хаттар жіберді, осының нәтижесінде кейіннен сот ісі қозғалды. Бұл сот ісі WikiLeaks сайты Кейман аралдарындағы Baer компаниясының еншілес компаниясында шоттары бар шамамен 1600 клиентке қатысты құжаттарды жариялағаннан кейін басталды. Бұл құжаттар салықтан қашу және ақша жылыну схемаларын көрсеткендіктен, көп шу көтерді. Бұл жағдай сөз бостандығы және ақпарат алу құқығына тигізетін әсеріне байланысты көп назар аударды. Әртүрлі ұйымдар мен бұқаралық ақпарат құралдары арасында құпия ақпаратты таратудың этикасы мен заңдылығы, сондай-ақ сезімтал қаржылық ақпаратты жариялау мәселелері талқыланды. Алғашқыда Julius Baer Dynadot компаниясына қарсы мәңгілік тыйым салуға қол жеткізді, нәтижесінде Wikileaks.org домендік атауы жабылды. Бұл қадам АҚШ-тағы Бірінші түзетуге сәйкес келмейтін, құқықтардың шектен тыс қолданылуы және бұзылуы ретінде кеңінен сынға алынды. Осы тыйымға жауап ретінде Electronic Frontier Foundation (EFF), American Civil Liberties Union (ACLU) және басқа да ұйымдардан құралған коалиция сөз бостандығы және қоғамның ақпарат алу құқығы негізінде тыйымға қарсы шығып, сот процесіне араласты. Заңдық аргументтер мен қоғамдық наразылықтан кейін судья Уайт басқарған сот 2008 жылдың 29 ақпанында тыйымды жойды. Бұл шешім WikiLeaks-ке домендік атауын қайта жаңартуға және қызметін жалғастыруға мүмкіндік берді. Соттың шешіміне Бірінші түзету мәселелері және іске араласқан тараптар мен сарапшылардың (amici curiae) ұсынған аргументтері әсер етті. Кейіннен 2008 жылдың 5 наурызында Julius Baer істі қараудан бас тартты, осылайша сот процесі аяқталды. Бұл нәтиже сөз бостандығын жақтаушылар үшін маңызды жеңіс ретінде қарастырылды және болашақта осыған ұқсас істерді, әсіресе цифрлық платформаларда жарияланған құпия құжаттарға қатысты жағдайларды қалай қарау керектігіне қатысты үлгі болып табылады.

Реакция

Джулиус Баердің WikiLeaks-ті үнсіздендіру әрекеті Стрейзанд эффектісінің арқасында күрт кері әсер етті. Алғашқыда банк WikiLeaks-ке нақты бір құжаттарды жариялауға тыйым салатын сот шешіміне қол жеткізді, бірақ бұл кең медиа назар аудармады. Дегенмен, WikiLeaks сайтының толық жабылуын көздеген олардың тырыстығы әлемдік наразылықты тудырды. Бұл шамадан тыс қадам олардың жасыруға тырысқан ақпаратқа одан да көп назар аударуға себеп болды, себебі құжаттардың аз ғана бөлігі тікелей Джулиус Баерге қатысты. WikiLeaks балама домендер мен қолжетімді IP-адресті пайдалану арқылы сайтты жабу әрекетін оңай айналып өтті. Бұл баламаларды тоқтату үшін тағы да заңдық шаралар қолдану Джулиус Баер үшін күрделі және географиялық тұрғыдан шашыраңқы болар еді. Оқиғаға одан әрі шиеленіс қосып, жасалған жалған мәлімдеме ашыққа шықты. Бір адам құжаттардағы өзінің аты-жөнінің дұрыс еместігіне қарсылық білдірген кезде, WikiLeaks ақпаратты "үш тәуелсіз дереккөз" арқылы алынғанын көрсететін ескерту қосты. Бірақ бұл жалған екені анықталды, бұл ақпараттың күрделілігі мен әлеуетті қателіктерін одан әрі көрсетті. 2011 жылдың 17 қаңтарында Рудольф Эльмер WikiLeaks-ке үш қаржы институтынан, соның ішінде Джулиус Баерден 2000 жеке тұлға мен корпорацияның банк шоттары туралы мәліметтерді ұсынды. Эльмер, Джулиус Баердің бұрынғы қызметкері, 1980 жылдардың басынан 2002 жылға дейін банкте жұмыс істеді, содан кейін деректерді ұрлағаны үшін жұмыстан босатылды. 2008 жылы Эльмер бұрын WikiLeaks-ке банк ақпаратын сыртқа шығарған, деп хабарлады неміс Der Spiegel журналы, оның құжаттарын «жартылай нақты, жартылай жалған» деп сипаттады. Кейіннен дискілер бос болғаны және бұл оқиға Эльмердің Швейцариядағы сот процесіне назар аудару үшін жасалғаны хабарланды.

Бас директордың өз-өзіне қол жұмсауы

2008 жылы 4 желтоқсанда 52 жасында Bank Julius Baer банкінің бас атқарушы директоры Алекс Видмер өзін-өзі өлтірді. Видмердің қазасы банктік әлемде маңызды оқиға болды, оның ықпалды рөлі мен басқарған мекеменің беделі ескерілді. Видмер 2005 жылы Julius Baer банкіне қосылды және 2007 жылдың қарашасында банктің бас директоры болып тағайындалды. Видмердің қазасының мән-жайы өзін-өзі өлтіру туралы хабарлармен қоршалған, бірақ ресми ақпарат көпшілікке жарияланбады. Оның қазасына индустрияда терең қайғырылды, Julius Baer банкінің төрағасы Раймонд Джей Бейр көңіл айтып, Видмердің банкке қосқан зор үлесін атап өтті. Видмердің орнын Julius Baer тобының бұрынғы бас директоры Ханс де Гир басты, ол уақытша міндеттерді өз мойнына алды. Ханс де Гир, Julius Baer тобының бұрынғы басшысы, Видмердің міндеттерін уақытша атқарды. 2009 жылдың мамырында Борис Колларди Julius Baer Group Ltd. және Bank Julius Baer & Co. Ltd. бас директоры лауазымына тағайындалды.

АҚШ Федералды тергеу

2011 жылы «Джулиус Баер» банкі АҚШ азаматтарының салықтан қашуына көмектескені үшін АҚШ федералдық тергеуіне түскен онға жуық швейцариялық банктердің бірі болды. Банк кейіннен федералды тергеушілермен ынтымақтасып жұмыс істеді, АҚШ Әділет министрлігінің тергеуіне көмектесті және өз әрекеттері үшін жауапкершілікті мойындады. 2016 жылдың 4 ақпанында банк Әділет министрлігімен сотқа берілмейтін келісімге қол қойды және 547 миллион доллар көлемінде айып төлеуге келісті. Банктің бас директоры міндетін атқарушы Бернхард Ходлер бұл келісімге байланысты: «Бұл маңызды қадам «Джулиус Баердің» құзыретті органдармен конструктивті ынтымақтастыққа ұмтылысын және нормативтік талаптарымыз бен жауапкершіліктерімізді орындауымызға берілген міндеттемесін растайды» деді.

Ақшаны адалдандыру

2020 жылдың 20 ақпанында Швейцарияның қаржы нарығын қадағалау органы (FINMA) Юлиус Бэр банкін 2009 және 2018 жылдар аралығында ақшаны жылыстатуға қарсы күресте "нақты кемшіліктерге" жол бергені үшін, ФИФА және Венесуэланың мемлекеттік мұнай және газ компаниясы PDVSA-ға қатысты сыбайлас жемқорлық айыптарына байланысты жазалады. FINMA Юлиус Бэрге еңбекақы және жұмысқа орналастыру саясатын өзгертуді бұйырды, сондай-ақ банк ақшаны жылыстатуға қарсы стандарттарды сақтауын қадағалау үшін аудитор тағайындады. 2021 жылдың наурыз айында FINMA Юлиус Бэр банкіне ірі сатып алуларға қатысты шектеулерді алып тастады. Бұл қадам FINMA-ның тапсырмасы бойынша іске асырылған шараларды бақылаған тәуелсіз аудитордың есебімен шақырылды. Юлиус Бэр бұл шешімді құптады және банк "компаниялық тәуекелдерді басқару жүйесін күшейтуде маңызды прогресске" қол жеткізгенін атап өтті. Швейцариялық Юлиус Бэр банкі, Венесуэланың жемқор шенеуніктерімен байланысты ақшаны жылыстату схемасына қатысқандығы үшін үлкен дауға ұшырады. Жанжал 2018 жылы Юлиус Бэр банкінің бұрынғы қызметкері Матиас Крулл отбасымен демалысқа шыққанда Майамиде ақшаны жылыстату айыптарымен ұсталған кезде жария болды. Круллтың АҚШ билігімен ынтымақтастығы нәтижесінде, 2023 жылдың қыркүйегінде оның 10 жылдық түрме жазасы 65%-ға қысқартылды. Швейцариялық реттеуші органдар 2022 жылы Юлиус Бэр банкінің сәйкестік практикасында жүйелі кемшіліктерді анықтады, оның ішінде Латын Америкасының клиенттерін анықтаудағы жетіспеушіліктер және ақшаны жылыстату қаупін тудыратын іс-әрекеттерге ынталандыру. 2015 жылы Юлиус Бэр банкі әлемдік футбол федерациясы ФИФА-ның шенеуніктері мен байланысты тұлғаларына қатысты ақшаны жылыстату және сыбайлас жемқорлықты тергеуде АҚШ Әділет министрлігімен ынтымақтастыққа кірісті. Кейіннен Юлиус Бэр Әділет министрлігімен үш жылдық сотқа дейінгі келісімге келді және жалпы сомасы 79 миллион доллардан астам айыппұл төлеуге міндеттенді. 2021 жылдың 27 мамырында Юлиус Бэр банкі Әділет министрлігімен келісімді аяқтады, осы арқылы банк рөліне қатысты тергеу аяқталды.

Financial Times журналы Джулиус Баердің алаяқтық ісін тергеді

2023 жылдың қазанында Financial Times Джулиус Баер банкінің күдікті алаялығына қатысты тергеу жариялады. Мақалада Грегори мен Вера Мирлас жұбайы туралы айтылады, олар өз қызығын тәуелсіз байлықты басқару кеңесшісі арқылы швейцариялық Julius Baer жеке банкіне сеніп тапсырған. Кейіннен олар 2009 жылдан бастап активтерінің маңызды бөлігінің заңсыз жұмсалып кеткенін анықтады. Бұл күдікті алаялық 2019 жылдың қазан айында жұбайдың Goldman Sachs банкірімен Julius Baer штаб-пәтерінде кездескенде және олардың шоттарындағы қаражатта елеулі айырмашылықтарды байқағанда белгілі болды. Олардың бұрынғы кеңесшісі, Julius Baer банкінің Бенджамин Г., кейіннен қаржыны жымқыру айыбымен сотталды және 2023 жылдың қазанында үш жылға бас бостандығынан айырылды. Сондай-ақ жұбай Бенджамин Г. және Julius Baer-ге қарсы азаматтық сотқа шағымданып, банктің заңнамаға сәйкестік талаптарын бұзу мүмкіндігін және ақшаны жымқыруға көмектесуін тексеру үшін Швейцарияның қаржылық реттеушісі FINMA-ға да шағым түсірді.

Юлиус Баер қоры

Джулиус Баер қорының негізгі бағыты – жастар, кәсіптік оқыту, қайта өңдеу және әл-ауқаттың теңсіздігі. Жас ұрпаққа тікелей пайда әкелетін жобалар түрлі тәсілдермен қолдау көрсетіледі. 1965 жылы Вальтер Баер Швейцариядағы қайырымдастық мақсаттар үшін құрған бұл қор, бизнестің жаһандық деңгейде кеңеюімен бірге өрістеді. Джулиус Баер қоры Sistema B (Чили), Solafrica (Эфиопия), Swisscontact (Швейцария) және Plastic Free Planet (Ұлыбритания) сияқты ұйымдармен бірлесе жұмыс істейді және оларды қолдайды. Сондай-ақ, ол Джулиус Баер қызметкерлерінің JB Cares ұйымына және Швейцариядағы таңдалған өнер мұражайларына дәстүрлі қолдауын жалғастыруда. 2020 жылы JB Cares және JB қоры 4 тамызда Бейрут портында болған оқиғадан кейін Ливандағы көмек бағдарламаларын қолдады. 2019 жылдан бері Ромео Лашер Джулиус Баер қорының президенті және төрағасы қызметін атқарып келеді. Андреас Вайнберг вице-президент болып табылады.