Кіріспе

Шропширдегі монастырь, Англия. Buildwas Abbey – Систерциан (алғашқыда Савиньяк) монастыры, Северн өзенінің жағасында, қазіргі Англияның Шропширдегі Буилдвас ауылында, Айронбридждің батысында орналасқан. 1135 жылы жергілікті епископ құрған бұл монастырь бастапқыда аз қаражатпен құрылған, бірақ бірнеше рет дамып, байлығы артты: әсіресе 12 ғасырдың екінші жартысында абат Ранулф басқарған кезде және 13 ғасырдың ортасынан бастап, жергілікті жер иеленушілерден көптеген мүліктер сатып алынғанда. Плантагенеттер Ирландия мен Уэльсті бағындыруға тырысқанда абаттарды агенттер ретінде жиі пайдаланды, сондай-ақ монастырь әр елде шағын монастырьлар жетегінде болды. Бұл білім орталығы болды, онда үлкен кітапхана бар еді, және 14 ғасырдағы экономикалық және демографиялық дағдарыстарға дейін тәртібімен белгілі болды, бірақ Уэльс шебіндегі қақтығыстар мен саяси тұрақсыздық осы қиындықтарды одан әрі ушықтырды. 1536 жылы Генрих VIII тұсында монастырларды тарату кезінде монастырь жабылды. Монастырь шіркеуінің және монахтардың тұрғын үйлерінің маңызды қалдықтары сақталған және Англия мұрасының қамқорлығында.

Қор

Buildwas Abbey цистерциандық монастырь болған, бірақ бастапқыда 1135 жылы Ковентри және Личфилд епископы Роджер де Клинтон (1129–1148) оны Савинья монастыры ретінде құрған. Савинья қауымы – Нормандиядағы Савиньи аббаттығына негізделген және 1112 жылдан бастап қана құрылған Бенедиктин орденінің реформаланған және аскетикалық тармағы. Бұл жер бұрын епархияның меншігі болған. Domesday Book-та Buildwas маңы бір hide жер ретінде бағаланған, онда тоғыз шаруашылық болған, олардың бесеуі құлдарға, төртеуі шаруаларға және біреуі ревке тиесілі болған. Онда диірмен мен орман болған, 200 шошқасы бар еді. Англияны нормандар басып алғанға дейін оның құны 45 шиллинг болған, бірақ арадағы кезеңде құны сәл төмендеген. Аббатхана Сент-Мэри және Сент-Чадқа арналған, Личфилд соборымен бірдей. Құрылтай жарғысы жоғалып кеткен, бірақ Роджер Додсворттың қолжазбаларының арасында, қазір Бодлеян кітапханасында сақталған, нашар көшірмесі бар. Бұл жазбаны Шропширдің көрнекті антиквары Роберт Уильям Эйтон басып шығарды, ол куәгерлер тізімі, оның ішінде Стивен патшаның билігіндегі азаматтық қақтығысқа қатысқан, қарсыласып жатқан тараптардың тізімі құжаттың ертерек мерзімде жазылғанын көрсетуге арналған деп есептеді, бірақ ол бұл оймен келіспеді. Алғашқы аббат Ингенульф деп аталды. Көшірмеде епископтың жаңа аббатханаға берген сыйлықтары туралы мәлімет жоқ. Дегенмен, бұл мәліметтер Ричард I берген растау хатында келтірілген. Көшірме сияқты, бұл Роджер де Клинтонды Честер епископы ретінде атап көрсетеді және оның сыйлығы Buildwas және оны қоршаған орман, жайылымдық жерлер мен қосымшалар болғанын, сондай-ақ Шрусбериден оңтүстікке қарай орналасқан Meole-дегі жер, оның қала тұрғындары және greffegh деп аталатын салық (төлем), Кондовер және Вроковарддиннің жүздіктерінен дін қызметкерлерін қолдау үшін churchscot, және «Личфилд аумағында Эдрик есімді бір адам» (et in territorio Licheffelddensi hominem unum nomine Edricum) болған. Эдрик рөлі нақты көрсетілмеген, бірақ ол аббаттың атынан епархиялық орталықта қандай да бір жұмыс істеген болуы мүмкін. 1138 жылы Шрусбериді қоршау кезінде берілген король Стивеннің бұрынғы растау хатында сыйлықтар туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілмеген, бірақ ол жердің көлемін Domesday-дегідей бір hide деп көрсеткен. Оның орнына, ол аббатхананың салықтардан және басқа да төлемдерден, соның ішінде шот, лот және Данегельдтен босатылуын мойындауға бағытталған. Стивен Савинья қауымының белсенді қолдаушысы және жақтаушысы болды, оның ана үйі Мортайн графтығында орналасқан, ол Анархия кезінде Анжуліктерге өткен. Стивеннің растау хатына куәгер ретінде Шропширдің маңызды жер иесі Филип де Белмей қатысқан. Филип кейіннен әйелі Матильдамен бірге аббатханаға Тонгтағы Раклидегі жерді сыйлаған, оның ормандық жерлерінде Brewood және Lizard бағытында ортақ жайылым мен шошқа бағуға рұқсат болған. Сыйлыққа күні көрсетілмеген, бірақ аббатхана әлі де Савинья қауымының бір бөлігі болғанын көрсеткен, өйткені ол барлық Савинья үйлерін Филип, Матильда және олардың отбасы үшін дұға етуге міндеттеген. Савинья үйлері 1147 жылы цистерциандықтар орденіне қосылған, ал бірігу 1148 жылғы 11 сәуірде Евгений III-нің бұйрығымен расталған.

Ранулф абысының тұсында өркендеген дәуір

Buildwas Abbey бастапқыда өте кішкентай және кедей болды, себебі оның алғашқы мүліктері жалпы сомасы бойынша үлкен болған жоқ, тіпті, болжам бойынша, монастырьдың өзен арғы бетіндегі Кішкентай Buildwas жерін Уильям ФицАлан, Озвестри лорды, оның алғашқы жылдарында берген: бастапқы жарғы жоғалып кетті және бұл сыйлық екінші Уильям ФицАланның кейінірек растауы арқылы белгілі болды. Алғашқы абат Ингенульф аса танымал болған жоқ, бірақ аббатхана абат Ранульф басшылығымен өсу және даму кезеңіне енді, ол 1155 жылға дейін қызметке келгені мәлім, себебі ол куә болған Лиллешальға қатысты жарғы одан кейін жазыла алмайды. Оның абаттығы Генрих II патшаның билеу кезеңімен дәл келіп тұрды.

Қаржылық және мәдени аванс

Ричард I-нің 1189 жылы, Ранулф қайтыс болғаннан екі жыл өткен соң, оның канцлері Уильям де Лонгшамның қолынан шыққан аббат жерлерін растауы, оның аббаттығы кезінде жерді және басқа да табыс көздерін алуда үлкен прогресс жасалғанын көрсетеді. Бастапқы сыйлықтармен қатар, ол епископ Ричард Печтің Честердегі Форгейттегі үй-жайы мен Личфилд маңындағы Берндегі (мүмкін Бёрнтвуд) төрт шиллингтік диірменін бергенін тізімдейді; Броктон, Стаффордшир, Броктондық Джеральд пен оның ұлынан; Пичфордтық Ричардтың Шропширдегі Косфордта тұратын Ричард Крассет атты адамның қызметін сыйға тартқаны; Шифналдың оңтүстігіндегі Хаттонның жартысы, Адам Хаттон мен оның ұлы Реджинальдтан; Стаффордширдегі Уолтонның жартысы, Уолтер Физ Германнан; Дербиширдегі Грангемиллдің жанындағы Ивон Брук Гранджтегі жер, Генри Физ Фулктан; Калдонның солтүстік-батысындағы Калдоннан Уильямнан; және Роберт Физ Томасқа тиесілі үй, бірақ орны ішінара өшірілген. Олардың екеуі кейін Виндзор сарайындағы Сент-Джордж капелласына жеткен, алайда Кембридж университетінің Тринити колледжінде бұрынғы Буилдуас кітаптарының ең ірі жинағы сақталған. 57 кітаптың 17-сі 12 ғасырға, ал тағы 6-сы осы ғасырдың соңына жатса, екеуі Ранулфтың тұсында жазылған. Олардың бірі - Гипполық Августин еңбектерінің көшірмесі, кітаптың атауының үстіне қызыл және қара әріптермен «Буилдуас аббаттығы» деген жазу мен 1167 жыл көрсетілген. Леви кітабының түсіндірмелі көшірмесінің 7-ші бетінде 1179 жыл жазылған. Бұл қосымша табыс монахтар қауымы үшін заманауи тас ғимараттар салуды бастау шешіміне де маңызды үлес қосыпты.

Аббатхананың құрылысы

Билдвастағы аббатхананың құрылысы туралы ешқандай құжатталған дәлел жоқ, бірақ ол қазір Лидс қаласының маңындағы Кирксталл аббатханасынан сәл кейін салынған сияқты, ол шамамен 1152 және 1170 жылдар аралығында салынды. Buildwas және Kirkstall – Британиядағы цистерциан шіркеулерінің ең қарапайым және ерте үлгілері және олар шамамен бірдей. Екі шіркеудің де өткел үстінде тас мұнарасы бар, бірақ цистерциандардың 1157 жылғы Бас жиынында мұндай құрылысқа тыйым салынған. Buildwas-тағы пресвитерияда дөңгелек жолақтар болмады, ал кемедегі жолақтарда кейінгі ғимараттарда кездесетін күрделі күмбездің орнына ағаш жабын болды. Жолақтардың тіректері де қарапайым цилиндрлер. Бұл әлі де романдық стильде болғанымен, Buildwas-тың капительдерінің, негіздерінің және терезелерінің дизайнында готикалық архитектураға көшуді алдын ала көрсететін ерекшеліктер бар, ол кейінірек пайда болды. Шіркеу ғимараты мен монахтардың тұрғын үйлері жергілікті құмтастан салынды және ғасыр ішінде аяқталды: емхана мен абат үйі 1220 жылға дейін салынып жатты немесе, әббаттың жақын маңдағы Бросслидің тас карьерлері мен ағаштарына қол жеткізгенге дейін бастала да алмады. Алайда, 1156 жылдың желтоқсанында Ричард аббат және оның Савиньи монастыры Buildwas-тың Ранулф аббатына мынадай мәлімдеме жасады: commitimus atque concedimus vobis et domui vestre curam et dispositionem domus nostre Sancte Marie Dubline imperpetuum habendam («Біз Сент-Мэридің Дублин үйінің күтімін және билеуін сізге және сіздің үйіңізге мәңгілікке тапсырамыз»). 1157 жылы Флинтширдегі Басингверк аббаттығы Ирландиядағы үймен бірдей шарттарда Ранулф пен Buildwas аббаттығына берілді. Басингверк пен Дублиндегі Сент-Мэри аббаттығы бұрын Чеширдегі Комбермер аббаттығына тиесілі болған. 1177 жылы тәуелділіктің өзгеруін кері қайтаруға жасалған әрекет сәтсіз аяқталды және Савиньиді цистерциан орденінің басшысы Сито аббатына тиісті құжаттар жинағын және қосымша хат жіберуге мәжбүр етті. Епископ Ричард Печ, мүмкін, Честер Форгейттегі үйді Buildwas-қа берді, сонда Ранулф аббат Ирландиядағы міндеттерін оңай атқара алады. 1183-84 жылдары Честердің сақшысы Гилберт Пипард Buildwas аббатының Ирландияға сапарын ұйымдастыруға жұмсаған төрт шиллингтік шығынға талап қойды, бұл Ранулфтың Честерден Дублинге кемемен келгенін, ал Уотлинг көшесі арқылы оған оңай жетуге болатындығын көрсетті, ол аббатхананың солтүстігінен өтеді. Пипардтың талабы Ранулфтың корольдің қызметінде саяхаттағаны және ол Генрих II-нің Ирландиядағы істеріне Дублиндегі үйдің ісіне қатысқаннан кем емес қатысқандығын көрсетті. Уэльс шешені Джеральд 1172 жылғы Кашель синоды туралы баяндамасында Ранулфты корольдің Ирландияны жаулап алуының орталық тұлғасы ретінде бейнелейді, ол ирланд шіркеуіне өз нормаларын енгізу арқылы билігін жүзеге асыруға және көрсетуге көмектесті. Ол Ирландияның жетекші епископтарының синодқа қатысқанын хабарлады. Ирландиядағы Ранулфтың көмегінен кейін Генрих II 1174 жылы Дублиндегі Сент-Мэри аббаттығының Buildwas-қа берілуін растады, Ричард де Стригуил келгенге дейін оған берілген көптеген мүліктерді тізімдеді. Ричард де Стригуил, басқаша айтқанда Ричард де Клэр, Пемброктың 2-графы, кейін Стронгбоу деп аталды, корольдік билікке қауіп төндіретін, Ирландияда күшті және беделді Норман бароны болды. Оның араласқан ағасы Харви де Монтморенси Ранулфпен келіссөздер жүргізіп, Данбродидегі жаңа цистерциан аббаттығын құру үшін жер беру туралы келісімге келді, ол Buildwas аббаттығының еншілес үйі болып, оның монахтарымен қоныстандырылар еді. Ранулф Buildwas-тан бір монахты жерді тексеруге жіберді, бірақ есептің нәтижесі жағымсыз болды. Ранулф ақырында жобадан бас тартты және 1182 жылдың 1 қарашасында Дублиндегі Сент-Мэриге Данбродиге қадағалау және келу құқығын берді. Ранулф көп саяхаттаған сияқты, ал Уэверли аббаттығының жылнамашысы 1187 жылы Rannulfus abbas de Bildewas in itinere capituli («Buildwas аббаты Ранулф капитулға жолда қайтыс болды») деп жазады, яғни Бургундиядағы аналық үйде цистерциан орденінің бас жиналысына.

Байлық және сыйлықтар

Buildwas Abbey XIII ғасырдың дамуына қатысып, оған, кем дегенде қалыпты жағдайда, берік экономикалық негіз құраған үлкен егістіктер жинағын құрды. Осының нәтижесінде, ол Шропширдегі ірі монастырлардың біріне айналды, олардың иеліктері округтегі көрнекті аристократиялық отбасылардың иеліктерімен теңестірілді. 1240 және 1280 жылдары иеліктерді сатып алудың ең жоғары шағы тобы болды, бұл төмендегі кестеде көрсетілген. Кестеге сүйенген карта Buildwas Abbey-дің Сверн және Уорф өзендері, сондай-ақ Шропшир-Стаффордшир шекарасы бойында шоғырланған фермалар белдеуін қалай құрғанын көрсетеді, барлығы аббатханадан жеңіл қол жетімді жерде, Сверн өзенінің мүмкіндіктерін толық пайдаланатын жолдар арқылы. Бұл жай ғана орынды болған жағдай емес, цистерциандық қағидаға сәйкес, фермалар аббатханадан бір күндік сапар қашықтығында болуы керек болды, бұл қауымды салыстырмалы түрде жабық ұстау стратегиясы еді. Дегенмен, аббатханада аз, бірақ кең аумақты иеліктер де болды, кең жайылымдар, Уэльс шекарасына жақын және алыс Дербиширдегі жерлер.

Кеңейту стратегиясы

Аббатханаға жақын ең құнды сатып алу Гилберт де Лейсидің, Крессаж иелігінің, шамамен 1232 жылы, Шропширдің Каунд ауданындағы Харнадж вилласын беруі болды. Бастапқы қиындықтарға қарамастан, табанды заңгерлік қорғау мен сараңдық сауда-саттықтардың үйлесімі аббатханаға аймақтағы беделін орнатуға және нығайтуға мүмкіндік берді. Берудің шекаралары ең ұсақ бөлшектеріне дейін сипатталған. Жерден өзге, аббатханаға 50 бас ірі қара мен шошқаларды жаюға құқық, сондай-ақ қызметкерлері қой жуу үшін және Северн өзенімен баржаларды тиеу үшін аббатхана көліктеріне арналған жол құқығы берілді. Алайда, Гилберт қарызда болғандықтан, мүлікті беруге лайықты емес еді. Ол бұл жерді Херфордтық Хамоның ұлы Урселлден алған қарызға кепіл ретінде пайдаланған. Аббатхана ипотекаға түсуге немесе сатып алуға міндетті болды ма, әлде Гилберт еврей Урселлден қарызын өтеуден жалтарып, құтылуды көздеген бе – белгісіз. 1234 жылы, Гилберттің қайтысынан кейін көп ұзамай, абат Генрих III-тен кепілдіктің толық жойылуын қамтамасыз етті, бірақ қарыздың өзі емес, ал еврейлер қазынасының әділ қызметкерлері өзгеріс туралы хабардар етілді. Алайда, сол кезде аббатхана Гилберттің жесірі Евамен күрделі сотқа тартылып, ол оның мүлігінің бір бөлігін өзінің күйеулік үлесі ретінде талап етіп отырды. Аббатхананың беделі марқұмның ұлы, сондай аталған Гилберттің жарғысымен кепілдендірілді, ол қажет болған жағдайда анасының талабына сотта жауап беруге ант берді. Алайда, мәселе 1236 жылы келісім арқылы шешілді. 1249 жылы кіші Гилберт қайтыс болды, ал оның ұлы Адам Матильда де Лейсидің қамқорлығында қалды. Қарыздар әлі де көп болды, сондықтан король Адам ересек болғанға дейін оларды төлемеуді бұйырды. Гилберттің жесірі және Адамның анасы Агнес үшін күйеулік үлес табу қажеттілігінен иемдену әлі де қиындыққа тап болды, және 1253 жылы Бульдвас аббаты Крессаждың бір бөлігін 19 жылға 200 маркаға сатып алу мүмкіндігін пайдаланды. 1255 жылы жүздік тізілімдерде аббатхананың Харнадж қаласында бір қалқаға ие екені жазылған. 1291 жылы аббатхана төрт карукатқа бағаланған Харнаждың барлық бөлігіне ие болды. Басқа жерлерде де осы стратегия қолданылды: жерді ұқыпты сатып алу және аббатхананың жерлері бар орталықтарда билік пен бақылауды күшейту, сонымен қатар жаңа орталықтарға жаңа жолдармен ену. Мысалы, Лейтонда аббатхана 1263 жылдан бұрын Мерехай бұлағындағы диірмен мен балық шараптарымен бастады. Көп ұзамай, иесі оған жайылымдарды қоса жер қосты. Цистерциандық Кроксден аббатханасы одан да ыңғайлы болды. 1287 жылы ол Шропширдегі Аденидегі шаруашылығын Буйлдвастың Калдон шаруашылығына айырбастады. 1292 жылы, Эдуард I тұсында, кеңеюдің негізгі кезеңінің соңына таман, аббатханаға көптеген жеке берулер Инспекксим арқылы расталды. Сонымен қатар, Эдуард I кезінде аббатхананың зайырлы алымдар мен талаптардан иммунитеттің негізгі артықшылығы жарғыны жаңарту және in quo warranto ісі арқылы қайта расталды. Алайда, бұл аббатхананы корольдің кейбір өтініш хаттарынан қорғамады, мысалы, Эдуард III 1332 жылы Гелдерс графы Реджинальд II-ге үйлену үшін қарындасы Элеонора Вудстокқа субсидия сұрады.

Көпірлер мен жол ақысы

Кейбір дереккөздер, соның ішінде Historic England тізімдеу беті, аббаттың кірісінің маңызды бөлігі көпірден алынатын төлемдерден түскенін көрсетеді. Алдыңғы Pastscape жазбасы тіпті қауымшалықтың шағын болғанын және «өтпелі саяхатшылардан» алынатын төлемдердің олардың жалғыз кіріс көзі болғанын айтады. Бұл ойдың бастауы бұрынғы Орталық қоршаған орта департаментінің (DoE) сайтқа арналған нұсқаулығында жатыр, онда «аббаттың мүлігі ешқашан үлкен болған емес» деген күмәнді ақпарат келтіріледі және бұл Бульдвастың таратылған кезде «кіші аббаттардың қатарында» болғаны туралы шын, бірақ маңызсыз мәлімдемемен байланыстырылады. Шропширдегі ауыл шаруашылығы тарихының Викториялық томы бұл тұжырымды жоққа шығарып, Бульдвас аббаттығын графтықтағы ірі жер иелерінің қатарына қосады: Бұл тек үш жылға созылған, бұл мұндай төлем әдетте алынбағанын көрсетеді. Бұл төлем сатуға арналған тауарларға ғана қатысты, өзеннен өтетін жолаушыларға немесе тіпті өз өнімдерін өзен арқылы тасымалдайтын жергілікті тұрғындарға емес. Бұл аббаттың өзі үшін табыс ағынын жасау мақсатында емес, оны қоғамдық жұмыстарды орындауға немесе король үшін жұмыс істеуге шарттасудың тәсілі болды. Сол жылдың 10 тамызында король Джон, Бульдвас аббаты және оның екі монахы Шрусбериден келген Джон Лудлоуға тиесілі заттарды Ұлы Бульдвастан алып кеткені туралы айыптаманы тергеу үшін сот өкілін тағайындады: бұл, мүмкін, уақытша төлемдерге байланысты дау болды. 1325 жылдың сәуірінде Бульдвас аббаттығы Эдуард II-ден үш жылға екінші рет төлем алды. Бұл жолы ол Северн өткеліне қатысты емес, «Коспфорд суы» арқылы көпір салуға қатысты болды – бұл, болжам бойынша, Хампфрестон ағысы, қазір Косфорд тоғанымен қоректенетін Уорфе өзенінің саласы. Бұл аббатқа Райтон және Косфордтағы жерлерді Донингтон және Раклиге ыңғайлырақ байланыстыруға, сондай-ақ жалпы жергілікті көлікке көмектескен болар еді. 1354 жылы Эдуард III тұсында Бульдвастағы Северн көпірін жөндеу үшін тағы бір төлем берілді, бірақ ақшаны жинау тәсілдері нақтыланбады. 1536 жылы оны басқарған отбасы Whitefolks деп аталды, бұл, әдетте, олардың жұмыс берушілерінің ақ монахтық киімдеріне сілтеме болар еді. Аймақтағы ең маңызды Северн өткелі Атчамда орналасқан және ол Бульдвасқа емес, Лиллешалл аббаттығына тиесілі болды, ол 13 ғасырдың басында Уотлинг көшесінің қозғалысын өзен арқылы жүргізу үшін бұрынғы паромды алмастырып, төлемді көпір салды. Лиллешаллға жүк көлігі үшін арбаға 1 пенниден төлем алуға рұқсат берілді.

Қамқорлықтардың тізімі

ОрналасуыДонор немесе бастапқы меншік иесіАқпарат алу күніМүлкінің сипатыЖалпы координаттарыБилдуас сарайыЕпископ Роджер де Клинтон1135Домсдейде жер бір қорған ретінде бағаланғанРуклиФилип де Белмеис және оның әйелі Матильда. 1147 жылға дейін Тоң маңында жайылым және панаж болған. Кішкентай БилдуасУильям Фиц Алан, Освестри лорды1160 жылға дейін, мүмкін 1140 жылдарда. Вилла және "оған қатысты барлық жер, су, ормандар, жайылымдар мен шабындықтар". 1176 жылБроктон жеріБроктондық Джеральд және оның ұлы1189 жылға дейінШропширдегі Косфорд жеріПичфордтық Ричард1189 жылға дейінРичард Крассеттің қызметтері. Кейін Уильям Крассет қызметтерді және/немесе басқа жердегі жер учаскелерін Косфордтағы жерлерге айырбастады. Хэттон, ШропширАдам Трейнл, сондай-ақ Хэттондық Адам және оның ұлы Реджинальд. 1189 жылға дейін Ворф өзенінің саласы Твайбрук өзенінің шығысында орналасқан Хэттон вилласының бөлігі. Уолтон, СтаффордширУолтер Фиц Герман1189 жылға дейінСтаффордширдегі Каулдон вилласының бөлігіКаулдондық Уильям1189 жыл. 1287 жылы Аденейге айырбасталған Крокстен аббаттығы. Хэттон, ШропширДжон де Хемес және оның ұлы Уолтер. 1202 жылға дейін Джон қыздық ордасымен және 12 акр жермен жалға берді. Уолтер Хэттонның батыс бөлігіндегі қалған жерді, Евелит арқылы өтетін жолға дейін қосты. Жылдық жалдау ақысы 12 динар. Трейнелдерге, елорда иелері ретінде, қосымша бес шиллингтік жалға төлеуге болады. 1203–1218 жылдары "Риттон" және "Хулемор": Стайперстоунстағы жайылым жерлерінің үлкен аумақтары. КинертонУотлсбороулық Ричард Корбет1217 және 1224 жылдар аралығында Вентнордағы Кинертон вилласының барлығы. Броссли Филип де Бурвардеслик. 1220 жылға дейін Бросслидегі орманнан тас қазу және Северн өзеніне жол салу үшін ағаштарды кесу құқығы, бірақ ағаштарды алып тастау құқығы жоқ. Гарнаж, Каунд маңында, ШропширГилберт де Лейси, Крессаж лорды1234 жылға дейін, мүмкін 1232 жыл. Киннертон маңындағы аббат жерлерін қоршауға құқық. БоудлерУильям, Уильям де Челмиктің ұлы1240 жылға дейін Жердің жартысы. Рагдон Хоуп БоудлерРоберт де Актон, дін қызметкері1245 және 1255 жылдар аралығында. Жер бір қорған ретінде бағаланған, Роберттің Рагдондағы барлық иелігі. УптонАлан ла Зуш, Тонг лорды1247 жылАланның Уптондағы барлық вилласы, Тонг маңындағы жайылымдық құқықтарға айырбасталған. Аббатхана кейін Уптонды Идшалл лорды Уолтер де Дунстанвиллге жалға берді. БиктонУильям де Биктон1247 жыл2½ жер, тас жолға кіретін орын және жол. Стирчли, ШропширОсберт Фиц Уильям, Стирчли лорды1247 жыл немесе одан кейін көп ұзамай. Осберттің Стирчлидегі барлық мүдделері, соның ішінде елорда, бақ, жер және оның жалға алушыларының сый-тартулары. Кейбір жерлері патша орманына кірді және аббат 1277 жылы 60 акр жерді иеленуге лицензия алды. Хэттон, ШропширРоберт Трейнел1248 жыл шамасында Хэттонның шығыс бөлігі франк-кальмонға ие болды, бұл бұрынғы жалға алу келісімін алмастырды және аббатхана Хэттон елімінің иелігін берді. Бентхолл, ШропширБентхолл Филипп1250 жылға дейін "Hermiteshelde" және "Holweruding" деп аталатын жер, Филипптің жерінен тас, көмір және ағаш жинауға жол құқығы және оның жері мен аббатхана жері арасында шекара орнату құқығының растауы. ТернБелгісіз1251 жылға дейін. Бастапқыда Терн өзені бойындағы жер, онда Бульд Лиллехолл аббаттығымен таласқан құқықтар болды. 13 ғасырдың аяғында иемденулердің құны тез өсті, мүмкін бірнеше кішкентай мүлік бірігіп, бәрі Лиллешаллға жалға берілді. КрессажМатильда де Лейси және Джеффри де ЖеневиллФранк-Лейндегі Мерехайдегі балық тоғандары мен диірмендері, бірақ Уильям де Лейтонға 6 шиллингтік жалға алу үшін көмек және Лейтондағы ормандарынан жөндеуге арналған ағаш. Сол өзенде тағы да бөгет пен диірмен салу құқығы, Сэр Уильямға және оның мұрагерлеріне жылына бір фунт құмырадан тұратын жалға беру, бір рет салынғаннан кейін. БлэймхиллХенри дель Парк және оның әйелі Марджер1272 жыл18 акр жайылым және бір акр шабындық. ЛитонРичард де Литон Роберт Бернеллге, лорд-канцлер және Бат және Уэллс епископі, ол оны франк-кальмонға Бульдвас аббаттығына қайта тапсырды.1282 жыл. Корольдік растау 28 ақпан 1286 жыл Лейттон шіркеуінің адвокаты және бір акр жер. Ковентри мен Личфилд епискобы Роджер де Мейланд берген шіркеуді иеленуге рұқсат. Албрайтон, ШропширУильям, Ритон лорды1284 жылға дейін. 1 қаңтар 1285 жылы тексеруден кейін расталды. Уистон мен Ритон арасындағы егістік және шабындық жерлердің бірнеше бөліктері. Ритон, ШропширХью де Уэстон және Томас де МархамРитон лорды Уильям растады, 1279 және 1284 жылдар аралығында, 1285 жылы Mortmain-де бөлісуге корольдік рұқсат. Хьюден диірмен. Томас шабындық. Атчли, ШропширУильям, Ритон лорды1286 жылға дейін Ритон мен Косфорд арасындағы жер учаскесі. Косфорд және Хэттон маңындағы аббатхананың малдары үшін Ритонның көп бөлігінде жайылым құқығы. ЛитонРичард де Литон.1283/4Аденей, Эджмондта, ШропширКрокстен аббаттығы1287 жыл Калдон Гранжына айырбастау үшін Солтүстік Стаффордширдегі Крокстен аббаттығынан алынған. БиктонДжеффри Рандульф Ньюпорттан1288 жыл 91Бастапқыда Биктон вилласының басты үйі және вилланың жартысының иелігі. Кейін тағы екі үй және 60 акр жер. Бонсалл, ДербиширЭдмунд, Ланкастердің 1-ші графы1296 жыл Жазылымда 6с 8д жалғаға алынған 400 қой. Кішкентай БилдуасЭдмунд де Ленхам және оның әйелі Элис.1302 жыл Маңының иелігі.

Табыс алу

Бульдвас аббаттығы сатып алған жердің көп бөлігі мал өсіруге пайдаланылды. 1291 жылғы "Ecclesiastica Taxatio" Шропшир мен Стаффордширдегі уақытша иеліктердің 60%-ы малдан, ал 20%-ы аббаттықтың егістік жерінен түсетінін көрсетті. Бұл есептен Дербишир жерлері алынып тасталды, онда Эдвард I-нің інісі Эдмунд Краучбек аббаттыққа жалға берген 400 қойдың ірі табыны жайылымда болды, жалға ақысы 6 шиллинг 8 пенни болды. 1265 жылы Бульдвас аббаты Генрих III-нің Фландрия графтығынан келген жүн саудагерлерімен қарым-қатынастарын реттеу туралы хат жазған бірнеше монастырь басшыларының бірі болды. 14 ғасырдың бірінші жартысында Франческо Балдуччи Пеголотти өзінің танымал итальяндық саудагерлерге арналған «Pratica della mercatura» нұсқаулығында Бульдвас («Бихгуасси») жүнінің жылдық өндірісі 20 қапқа жететінін көрсетті. Ол жүннің ең жақсы сортының бір қабын 20 маркаға, орташа сортының 12 маркаға, ал сынған жүннің 10 маркаға бағалаған. 13 және 14 ғасырлар деменді шаруашылықтың гүлденген кезеңі болғанымен, Бульдвас әрқашан донорлардан мұрагерлікпен алынған жалға алудан және келісімдерден белгілі бір табыс көзін мұрагерлік етті, себебі цистерциандықтарға бастапқыда зайырлы жалдамалыларға жерді жалға беруге тыйым салынған еді.

Шығу тегі

Барлық белгілі монахтардың есімдері ағылшын тіліне тән. Бонингейл, Эшборн және Бриджнорт сияқты тегі көптеген монахтардың Шропширден немесе аббатхананың шаруашылықтарының жанынан шыққандығын көрсетеді. Бірқатары жер иелері болған ақсүйек отбасыларынан еді: мысалы, шамамен 1300 жылы аббатхананы басқарған абат Генри Бернелл, Бентхоллдың иесі Филип Бернеллдің інісі болды. Ол кіші інісі Хамоға аббатханада жалақылы қызмет берді, ал Хамо оны кейінірек абат болған Джонға сатты, бұл жергілікті жер иелерінің мүдделері үстемдік танытқан жағдайдағы туыстық жақындықтан туындайтын қауіптерді көрсетеді.

Рухани және интеллектуалдық өмір

1328 жылы Эдуард III Бульдвастың аббатты Strata Marcella Уэльс цистерциан аббаттығының билігін қайта бекіту үшін тағайындауды ұсынғанда, ол Бульдваста «салауатты тәртіп пен тұрақты институт гүлденгенін» айтты. Алайда, бұл патшаның Уэльс шебіндегі саяси мүдделеріне байланысты болды және ол Бульдвастың аббатын өзінің өкілі ретінде пайдалануға бекіндігі анық болды. Кейінірек жазылған хатта Strata Marcella-дағы нақты мәселе саяси екені айтылды: «ағылшындар мен уэльстер арасында келіспеушілік пен ашу тудыру үшін заңсыз жиналыстар», сондықтан король уэльстік монастырға қарсы пайдалануды жоспарлаған ағылшын аббатының тиімділігін жариялауға себеп болды. Бульдвастағы монастырь өмірін бағалау цистерциандықтар орденінің құзыретінде болды, өйткені цистерциан монастырьлары жергілікті епископтың канондық сапарларынан тыс болды. Савиньидің ана үйі атынан жасалған бір ғана сапар туралы жазба қалдырылған. 1231 жылы Лексингтондық Стефен сапардан кейін жарлықтар шығарды, бірақ Бульдвас алғандары Байланд, Комбермир және Куарр үшін берілгендермен бірдей болды, бұл айыптауға ерекше себептер болмағанын көрсетті: шамадан тыс әңгімелесу және тамаққа құмарлық туралы әдеттегі алаңдаушылықтар, жас монахтар мен ұялдастардың тәртібін жақсарту туралы нұсқаулармен бірге. Монахтар әдетте діни қызметке дейін білім алу мен рухани дамуын жалғастырды. Бульдваста кем дегенде сегіз алтарь болғандықтан, Евхаристияға төрағалық етуге көп мүмкіндік болды. Бұл католиктердің Құрбандық туралы теологиясына және Мәсіхтің құрбандығы арқылы қол жеткізілетін «ерекше жеміс» діни қызметкердің ниетіне байланысты деген сеніміне байланысты болды. Ғибадатта тек қадірлілер ғана еске алынады деп күтілмеді. 1272 жылы Блаймхиллдің он екі бөлігінің бірін иеленген Генри дель Парк пен Марджери аббатқа ортақ жайылымға құқық бергенде, келісім бойынша аббат «осы Генри мен Марджериді және Марджеридің мұрагерлерін осыдан кейін аталған шіркеуде мәңгілік айтылатын барлық баталар мен дұғаларда еске алады», бұл діни қызметкерді жіберуді талап етті. 1394 жылы ол өз монахтарының бірі Уильям де Уэстонды капеллан ретінде жіберді. 1398 жылы Уэстон, қазір Бульдвастың монахы және Лейтонның викарийі ретінде тіркелген, өзінің жаны үшін Римге паломниктік сапарға баруға рұхсат алды: оның еншісіндегі жандарды емдеу үшін қандай шаралар жасалғаны белгісіз. Кітап шығару және кітапқа ие болу дәстүрі, аббат Ранульф бастаған болуы мүмкін, жалғасты. Оксфордтың Баллиол колледжінің кітапханасында 13 ғасырға жататын Бульдвастан алынған төрт томдық жинақ бар, оның ішінде Сент-Бернард пен Сент-Жеромның еңбектері, сондай-ақ екі анонимді еңбек, ұқсас сәндік ерекшеліктері бар, олар бір сценарийде жасалғанын, мүмкін Бульдвас аббаттығының өзінде жасалғанын көрсетеді. Баллиолдің тағы бір томдығы - жазуы бар жылтыр псалтыр: Оның он бір жақсы инициалы бар және монахтар үйде пайдалану үшін жасаған Сент-Бернард томымен сапасы бойынша қарама-қайшы келеді. Бірақ бұл «Бульдвас» өнімі болуы мүмкін екені ұсынылады. Бұл кітапты өмірінде өзі пайдаланып, монастырь кітапханасына қалдырған болуы мүмкін. Бриджнорттың Палмерлері өздерінің байлықтарын аббатқа едәуір сомада сыйлық беру арқылы өздерінің жан-дүниесін қамқорлауға жұмсаған отбасы болуы мүмкін: 1296 жылы аббат Уильям қаладағы Бас көшедегі үйді алты маркаға сатты, оны пәк мақсаттарға арнады, ол Алан ле Палмердің орындаушысы ретінде жасауға құқылы болды. Анзельм Кентерберийский; Кітапхана Киелі кітаптар мен шіркеу әкелерінің еңбектеріне негізделген. Цистерциандық Сент-Бернардтың уағыздарынан басқа, кітапханада сол кездегі заманауи авторлардың көптеген еңбектері болды, мысалы: Риевалькстік Эльред, тағы бір цистерциан аббаты, Фуайлойдың Хью және Питер Целенсис. Ньюбургтік Вильгельмнің Historia rerum anglicarum толық көшірмесі болды, онда Савиньи мен Бульдвастың Дублиндегі Сент-Мари туралы даусына қатысты жазба бар. Бұл жерде зайырлы білім өте аз, тіпті латын классикасы да Сенека кішісінің бірнеше хатында және Присциан мен Боэцийдің грамматикалық еңбектерінде ғана кездеседі. 15 ғасырда Бульдвастың қолжазбалары Оксфорд кітап базарына жол таба бастады: бұл 14 ғасырдағы апаттардың салдарынан аббатханадағы рухани және интеллектуалдық стандарттардың төмендеуін көрсетеді.

Қиындықтар мен жауаптар

14 ғасырға дейін аббатхана жақсы басқарылып, гүлденген, Екінші барондық соғыстың қауіпті проблемаларын еңсерген. Дегенмен, 14 ғасырдың ортасында экономикалық, демографиялық және саяси факторлар бірігіп, оның өмір сүруіне тікелей қауіп төндіретін бірқатар дағдарыстарды тудырды. Аббатхана осы сынақтарды бастан өткізуге мүмкіндік беретін бейімделу жолдарын тапты, бірақ кіріс пен қызмет деңгейі төмендеді.

12645 ақшаны талап ету

Генрих III-ге қарсы барондық көтеріліс кезінде, шамамен 1264 жылы, Дербидің 6-шы графы Роберт де Феррерс қарулы күштермен Билдвас аббатханасына жақындап, 100 марка (£66 13с. 4д) талап етті. Бұл Уэст-Мидлендс аймағындағы қорқыту арқылы ақша алу кампаниясының бір бөлігі болды, соның ішінде Вустердегі яһудилердің құнды құжаттарын тонау да болды. Феррерс патша отбасына тұтқында болған кезде өте жағымсыз болып көзге түсті және патша мен принц Эдуард патшалық билікті қайта алғаннан кейін оған қарсы ең қатаң шаралар қолданғандардың бірі болды, бұл оны 1266 жылы тағы да көтеріліс жасауға итермеледі. Херефордқа сапарлаған король Феррерстің аймақтағы жасаған зәлімдіктерін түзетуге кірісті және 1265 жылдың 1 маусымында графтың басқарушысы Томас ле Блундқа хат жазып, 100 марканы қайтаруды талап етті. Оның сөзіне қарағанда, Билдвас аббаттығы мен монастыры бұл ақшаны тек үйлерді өртеу және мүліктерін тонау қорқынышымен ғана тапсырған (incendio domorum et depredacione bonorum suorum). Аббатхана шабуылдан кейін қалпына келгенімен, бұл оқиға соғыс кезінде оның қаншалықты осал екенін көрсетті.

Экономикалық қысымдар

Экономикалық және демографиялық проблемалар Англияға Қара өлімнен ондаған жыл бұрын әсер ете бастады, бірақ Шропшир негізінен мал шаруашылығымен айналысуының арқасында ішінара қорғалды. 1315–1317 жылдардағы аграрлық дағдарыс жерлерді тастап кетуге және жалға төлемақының төмендеуіне әкелді. Бульдвас аббаттығы сияқты ірі мал өсірумен айналысатын шаруашылықтар, еңбекке көп күш жұмсалатын егістік жерлерге қарағанда аз зардап шекті, тіпті 1319–21 жылдары болған Муррен (малды қырған ауру) цистерциандық қойларын емес, ірі қара малын жойды. Бульдвастың 1325 жылдың қаңтарынан бастап папалық табыс салығын төлеудегі кешігуі аббаттың бұл кезде қиындыққа тап болғанын көрсетеді. Эйтон епископ Роджер Нортбургтің ашу мен үмітсіздікке толы сөздерімен абатты айыптағанын, талап етілген сома 2 ақпанға дейін төленбесе, ол экскоммуникациямен қорқытқанын айтады. 1340 жылдары халықтың азаюы және қой аурулары жалпы проблемаға айналды және тіпті Бульдвастың кірісіне де қысым жасады. Осы кезде басқа да ірі монастырлар демендік шаруашылықтан бас тарта бастады.

1342 жылғы дағдарыс

Аббатхана тарихындағы ең сенсациялық оқиғалар аббаттың жүргізген әдеттегі шетелдік миссиясымен басталды. 1342 жылдың 24 сәуірінде Эдуард III аббатқа Ирландиядағы цистерциандық монастырларды аралау үшін бір жылға қорғау берді. Осы кезде Дублиндегі филиал монастыры 1340 жылы оның билігін қабылдаудан бас тартқан Данброди аббаттығымен қарым-қатынаста болды. 1342 жылдың шілдесіне қарай Шропширлік Филипп Вафре, Сент-Мари аббаттығының аббаты, Ирландиядағы басқа цистерциандық монастырлардың құқығын мойындады. Алайда, шамамен осы уақытта Буйлдвас аббаты өлтірілді және 1342 жылдың 16 қыркүйегінде Томас Тонгеді тұтқындау үшін патшалық комиссия шығарылды. Ол Шропширде аббатын өлтіргені үшін айыпталып, қазір әдеттегі киіммен қашып жүрген еді. Патша оны Шрусбери түрмесіне қамауға бұйрық берді. Патшаның аббатқа берген қорғауының ұзақтығын ескере отырып, оның өлімі Ирландияда болған және Томас оқиға орнын тастап кеткен болуы мүмкін. Қазіргі уақытта Томас Тонге Ирландиядағы дауға қатысқан рөлін немесе байланысын анықтау мүмкін емес. Ол өзінің кінәсіздігін үнемі айтты және тіпті кісі өлтіргеніне де ешқандай нақтылық жоқ. 1443 жылдың желтоқсанында Томас Папа Климент VI-ның араласуын қамтамасыз етті, ол Страта Марчелла аббатына және Линкольн соборындағы дін қызметкерлеріне Томасты қабылдау үшін цистерциандық рәсімдерді іске қосу туралы хат жазды, ол "нақты себепсіз монастырьдан қуылған және өз орденімен келісуге ниеттенген" еді. Бұл кезде Буйлдвастағы жағдай тез нашарлап, монахтар екі бөлек топқа бөлініп, әрқайсысы аббаттыққа өз үміткерін ұсынды. Бұл ысырапқа әкелді: 1344 жылдың 18 тамызында топтардың бірінің жетекшісі, аббат Роджер, Джон Пиардтан Клунге 100 фунт стерлинг қарыз екенін мойындады, ал абатхананың мүлігі, соның ішінде шіркеу жиһаздары кепіл ретінде берілді. 1346 жылдың 1 сәуіріне қарай қақтығыс соншалықты күшейді, патша бұл абатхананың айналасындағы ауданда үрей тудырып, қорқытып отыр деп мәлімдеді. Тараптар аббатхананың ресми мөрін қолдана отырып, өздерінің міндеттемелерін жасады, несиелер алды және жерді жалға берді, сондай-ақ қорларды жұмсады. Одан да жаманы, құлшылық бұзылды және патша мен оның ата-бабалары үшін ән шырқау тоқтатылды. Патша жағдайға араласу үшін екі жергілікті беделді тұлғаны тағайындады: Ричард ФицАлан, Арунделдің 10-шы графы, Шропширдегі ең үлкен және ең бай жер иесі және Джон Лейбурн, жер иелерінің бірі. Бұл екеуі сенімді деп саналатын төрт монахтың кеңесімен басқаруды қолға алып, абатхананың кірісін тұрғындарды тамақтандыруға және егістіктердегі проблемаларды шешуге бағыттау керек еді. Осы ішкі даудың шешілгені немесе басылғаны анық. 1347 жылдың 13 сәуірінде Буйлдвастың жаңадан қабылданған аббаты Николасқа берілген қорғау, оның Дублин филиал монастырын қолдаудың орнына, патшалық қолдаумен Данбродиге тікелей бақылауды орнатуға тырысқанын көрсетті, бірақ аббат Ранульф 1182 жылы Данбродиге қатысты барлық құқықтарынан бас тартқан еді. Алайда, 1348 жылдың шілдесінде Данброди аббаты келгеннен кейін патша жеңілді: абатхана қираған жоқ және кез келген проблемалар Буйлдвас аббаты мен оның агенттерінің кінәсі болды. Кейіннен Буйлдвас өзінің позициясын қайтадан бекіткен сияқты. 1348 жылдың 7 қарашасында патшадан алынған тағы бір саяхат қорғауы, Ирландиядағы жауап зорлық-зомбылықпен күтілетінін көрсетті. Патша тағы да Буйлдвастың жағына шығып, аббат Николас пен оның серіктері ерекше қорғауға ие екенін анық көрсетті. Сент-Мари және Данброди монахтары қарулы қарсылық көрсету үшін ұйымдастырылды. Патшаға жағдай тағы да шұғыл болып көрінді, өйткені Данброди тәртіпсіздікке ұшырап, енді Генрих II және оның ұрпақтарының жандары үшін дұға оқылмайды. Зорлық-зомбылық туралы жасалған қауіптерден ештеңе шықпаған сияқты, ал Сент-Мари Ранульфтың Данбродиге қатысты құқықтарынан бас тартуы туралы құжаттық дәлелдерді жинады, бұл 1354 жылғы цистерциандық бас жиналысында Буйлдвасты өз талаптарын қайтаруға мәжбүр етті. Соғыс аяқталып, оның орнына басқа жақтан келген қауіп пайда болды.

Қара өлім

1349 жылдың көктемінде қара өлім Шропширге қатты соққымен келді және ол үш ғасыр бойы үзіліспен қайта оралды. Аурудың алғашқы шабуылдары Англиядағы цистерциандар санын 1600-нан астамнан 800-ге жуыққа дейін шамамен жартысына дейін азайтты. Бульдваста 1377 жылы бөлімшелер саны шамамен 6-ға, ал 1381 жылы 4-ке дейін азайды. Халықтың көптеп қырылуы жер иелеріне, оның ішінде аббаттықтарға зор экономикалық қысым әкелді. Жерлер бос қалды және өңделмеді. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің бағасы мен жер құны сұраныстың төмендеуіне байланысты күрт құлдырады. Цистерциандардың тірегі болған, жұмысшылар, соның ішінде миряндар жетіспеді. Цистерциан аббаттықтарында алғашқы екі ғасырда монахтардан көп болған миряндар саны індеттен бұрын-ақ азайып, енді тізгінсіз құлдырады.

1350-ті ұрлау

Аурудың ең қиын кезеңі енді-енді басылып болғанда, Бульдвас аббаттығына Уэльстің орталық бөлігіндегі Поуис аймағынан келген үлкен шабуыл жасаушылар тобы шабуылдады. Аббат пен оның монахтары Поуиске әкетіліп, түрмеге қамалды. Патшаның шабуылға жауап ретінде берген тапсырмасында айтылғандай, шабуылдаушылар шіркеу мен монастырлық ғимараттарға кіріп, сандықтар мен қоймаларды тонап, аббаттықтан зергерлік бұйымдар, киімдер, тостағандар мен кітаптарды алып кетті. Ойер және терминатор комиссиясының жетекші тұлғасы – Вильям де Шарешулл, патшаның қызметіндегі көрнекті судья және Стаффордширлік. Оған тағы бір маңызды судья Роджер Хиллари және Шропширдің ықпалды адамдары қолдау көрсетті. Бұл құдіретті орган қандай нәтижелерге жеткені жазылмаған, бірақ апаттан кейін қалпына келтіруге бағытталған аббаттықтың бірнеше қадамы жазбаларда із қалдырды. Бұл, шамасы, Николайдың орнын басып алған Хью есімді аббаттың еңбегі. 1354 жылдың мамыр айында ол Бульдвастағы Северн өзені үстіндегі көпірді жөндеу үшін үш жылға арнаулы төлем (понтаж) алды. Келесі айда ол патшаға 20 шиллинг төлеп, күшті Арунделмен келісім жасасуға рұқсат сұрады. Бұл Арунделге Лигтондағы Каунд шіркеуіне алмастыру шартымен Киннертон, Райтон және Стирчли иеліктерін берді. Бұл деменді шаруашылықтан құтылуға жасалған әрекет сияқты көрінеді, бірақ екі тарап арасында үлкен айырмашылық бар. Каунд шіркеуі Бульдвастың рухани иеліктерінің тізімінде ешқашан кездеспейді, сондықтан бұл алмасу Арундлдің әйелі Элеонора Ланкастердің мүліктік құқықтарын қорғау үшін құрған заңдық хитролықтардың бір бөлігі болуы мүмкін. Қауіпті заманда Хью аббаттығының беделін арттыру үшін үлкен ақсүйек отбасыларымен және олардың жақтастарымен байланыс орнатуға тырысқан көрінеді.

Деменстерден қашу

Цистерциан орденінің бастапқы жарғылары жерді жалға беруді немесе тікелей иеленуге беруді тыйым салған және тек 13-шы ғасырда ғана тартыншақпен жеңілдетілді. 1302 жылы папа Бонифаций VIII Францияның IV Филипп патшасымен болған жанжалында қолдау көрсеткені үшін цистерциандарға алғысын білдіріп, оларға жалға берген жерлерінен алынатын ондықтан босатуға рұқсат берді. 1315 жылы, ашаршылық болған жылда, орденнің бас жиналысы мүліктердің орналасқан жеріне байланысты, өмір бойына жалға беруге рұқсат берді. 14-шы ғасыр аяқталғанда көптеген монастырлар өздерінің жерлерін өңдеудің орнына жалға берген көрінеді, бұл процесс Қара өлімнен кейін және 15-шы ғасырда үдеді, бірақ әр монастырьда процесс әртүрлі болды. Билдуас барлық жерлерін, монастырь ғимаратына жақын жердегі шаруашылықтан басқа, өңдеуді тоқтатты, ал жалға алу шартының сатуы соншалықты қарқынды болды, кейде бұрынғы шарты аяқталмас бұрын сатылып кетті. Мысалы, Айвонбрукта жалға алу шарты бірнеше рет қолы ауысып, үшінші тұлғаға жалға берілді. Ричард Фолжамбе 1366 жылы мүліктен бас тартты, мүмкін ол бұрыннан-ақ жалға алушы болғандықтан және монастырьдің иелігін растау қажет болды. 1379 жылы Ивонбрук-Грандж Оливер мен Элис Бартонға жылдық 8 марка төлеммен 24 жылға жалға берілді. 1436 жылы Фолжамбелер Ивонбрукты Сэр Ричард Вернонға жалға берді, бұл келісім 1441 жылы 8 маркадан жаңартылды. 1535 жылғы «Валор Экклезиастикус» Билдуастың кірістері үшін «фирма» (шаруашылық) және «реддитус» (жалдау ақысы) терминдерін үнемі қолданды: олардың қолданылуында икемді болғанымен, екеуі де жалдау немесе лизинг келісімінің бір түрін көрсетеді. Бұл өзгеріс монастырьді нарықтық экономикаға көбірек тәуелді етті. Мысалы, тағамды көбінесе өздері өндірмей, сатып алуға тура келді. Кейде тауарларды алу үшін айырбас жасалды: 1521 жылы аббат сегіз бас ірі қара мал мен қырық кеспе ірімшік алу үшін Сваллотайлдегі орманның барлық ағашын Актон Пиготттан Роберт Худка беріп тастады. Бұрын қолмен және басқару жұмыстарын атқаратын монахтардың орнына жалақылы жұмысшылар келді.

Қосымша рейдтер

Оуэйн Глиндвардың көтерілісі Шропширге ауыр соққы берді. 1400 жылы Освестриді өртеп жібергеннен кейін, көтерілісшілер 1403 жылы графтықтың жазық аймақтарына шабуыл жасады. Көптеген аудандардан көмек сұралғанның ішінде, Buildwas тыңдауға қол жеткізуде табысқа ие болды. 1406 жылдың 2 сәуірінде Генрих IV Хью Бернеллге, 2-ші Лорд Бернеллге, Рашбери шіркеуінің құқығын Buildwas аббаттығына беруге 20 маркаға лицензия сатты. Мұның себебі – Уэльс көтерілісшілерінің келтірген зияны, олар егістіктердің көп бөлігін өртеп, тіпті аббаттықтағы құлшыныққа да нұқсан келтірді. Лицензия аббаттыққа шіркеутің оннан бір бөлігін алуға рұқсат берді, бірақ бұл үшін пастор мен ауылдың кедей халқына көмек көрсету шарт болды. Бернелл – құнды одақтас, шекара лорды, маңызды қамалдардың губернаторы, Шропширде беделді және Ланкастер үйінің адал қолдаушысы болды: ақырғысы 1420 жылы мұрагерсіз қайтыс болды. Аббаттыққа ғасыр соңында күшті одақтастар қажет болды, себебі Лейтон отбасы монахтарды қорқытып, ата-бабалары ерікті түрде берген мүлік үшін төлем талап етуге тырысты.

Қалпына келтіру және таратылу

1521 жылы цистерциандықтардың бас шынжыры сапары кезінде Билдтың «барлық жағынан да ізгіліктен тым алыс» екені анықталды. Аббат Ричард Эмери қызметтен алынды, бірақ ол аббатханада тұруын жалғастырды, бұл, тиісінше, жылдық төлем түрінде берілді. Жергілікті ақсүйектермен қарым-қатынастың нашарлауы және монастырлық тәртіптің төмен деңгейі 1536 және 1540 жылдар аралығында кезең-кезеңмен жүзеге асырылған монастырлардың таратылуымен бірге шіркеу мен ауылдағы үлкен өзгерістерді жариялады. 1535 жылы Valor Ecclesiasticus аббатхананың жалпы уақытша кірісі 123 фунт стерлинг 6 шиллинг 10 пенниге жететінін анықтады, ал рухани кірісі 10 фунт стерлингке дейін. Билд өзі 20 фунт стерлинг 9 шиллинг 8 пенни әкелді, ал Шропширдегі қалған жерлер, барлығы жалға берілген немесе басқаша жалға алынған, 64 фунт стерлинг 13 шиллинг 10 пенниге бағаланды. Олардың басшысы – сенашаль немесе бас стюард Джордж Талбот, Шрусберидің 4-ші графы, оған Билдтан 2 фунт стерлинг 13 шиллинг 4 пенни төленді, бірақ ол монастырларда он бір лауазымнан кем емес атқарды. Оның басшылығында аудитор Ричард Солтер, сот стюарды Томас Харнаж, қабылдаушы Ричард Упхолд және екі сот орындаушысы – Томас Сэндфорд (Киннертон, Кроумеол, Биктон және Шрусберидің батыс мүліктері үшін) және Томас Морган (Билд, Адени, Стирчли және шығысқа қарайғы басқа да мүліктер үшін) болды. Таза табыс 110 фунт стерлинг 19 шиллинг 3½ пенни деп есептелді. Билд 200 фунт стерлинг таза табыстан төмен болғандықтан, ол 1536 жылы кіші монастырлардың қалғандарымен бірге таратылуға жоспарланды. Томас Кромвельдің комиссарлары 1535 жылдың соңында аббатханада әлі де он екі монах тұрып жатқанын анықтады, ал олардың төртеуінің моральдық деңгейі қанағаттандырмас деп танылды. 1536 жылдың сәуір айына қарай монахтардың саны сегізге дейін азайды, олардың барлығы діни қызметкерлер еді және абаттан басқалары «жақсы мінез-құлықты» деп есептелді. Басқа тұрғындардың арасында 22 қызметші, олардың үшеуі әйелдер, төрт адам қайырымдылыққа, үшеуі тотығуға байланысты өмір сүрді, олардың бірі бұрынғы абат еді. Аугментация соты аббатхана мен оның мүліктерін сатуға шығарғанға дейін қосымша бағалау жүргізді. Бұл бұрынғы бағалаумен салыстырғанда, кейбір түзетулермен ұқсас болды: Harnage 13 фунт стерлинг 6 шиллинг 8 пенниде қалды, мысалы, Cosford 3 фунт стерлингке дейін бағаланды, ал Hatton 5 фунт стерлинг 6 шиллинг 8 пенниден 3 фунт стерлинг 6 шиллинг 8 пенниге төмендеді. Кейбір мүліктер бағалауға көмектесу үшін кішірек бөліктерге бөлінді. Оның жылдық жалдау ақысы 55 фунт стерлинг 8 шиллинг 8 пенни деп белгіленді. Соңғы абат Стивен Гринге жыл сайын 16 фунт стерлинг зейнетақы төленетін болды. Грей бұл немесе аббатхананың бұрынғы тотығуларын, Ричард Эмериді қоса алғанда, жалғастыру үшін жауапты болмады. Билд аббаттығының тотығулары мен аннуитеттерін жабу үшін қазынадан соңғы төлемдер 1553 жылға дейін жасалмады. Төлем алушылар Уильям Чарлтон, Стивен Пелл, шіркеудің бұрынғы өкілі және Эдвард Лейкен болды, олардың барлығы 1537 және 1553 жылдары тізімделген. Лорд Повис Билдта қайтыс болды және 1551 жылдың 9 шілдесінде Понтесбериде жерленді. Лорд Поуистің заңды мұрагерлері болған жоқ, бірақ оның ұзақ жылдар бойы сүйіктісі болған Джейн Оруэллмен отбасы болды, ол Гертфордширдің Ашвелл қаласының сэр Льюис Оруэллдің қызы еді. Грей қайтыс болған жылы Джейн Оруэлл Джон Гербертке тұрмысқа шықты, оның отбасы Монтгомери Каслындағы Монтгомериширдің жаңа округіне үстемдік етті. Осылайша Джон Герберт онымен бірге Билдта орналасты, ол 16-ғасырдың ортасынан бастап жеке үйдің қалыпты жағдайларын қамтамасыз ету үшін бейімделген болуы керек еді. Абат үйі мен аурухананың кейбір бөліктері уақыт өте келе Аббат үйіне айналды, қазір ол аббат қиратылысынан бөлек ғимарат болып табылады және Historic England-та бөлек тізімделген. Джон Герберттің өзінің туысы Уильям Герберт, Пемброк 1-ші графы, Энн Паррдың күйеуі, Кэтрин Паррдың әпкесі және Мэри патшайымының тұсында кейде қиындықтардан аулақ жүретін протестанттық сарбаз арқылы маңызды сот және саяси байланыстары болды. 1559 жылдың 15 қаңтарында, Елизавета I-нің таққа отырғызу күнінде «Билдуастан Джон Герберт, со. Салоп, Уолш Поле, со. Монтгомери» деген жалпы кешірім берілді. Грейдің мүлкі оның өлімінен кейін ұзаққа созылған сот ісіне түсті, бірақ ол Билд мүліктерін, басқалармен қатар, 1546 жылдың 31 наурызындағы актімен, оның заңсыз ұлдарының үлкеніне, сондай-ақ Джон Герберттің асырап алған ұлына, Эдвард Грейге берген еді. 1560 жылдың 6 наурызында Билд мүліктері, тізімдемесімен бірге, «Эдвард Грейдің балабақша ұлы, кавалер, марқұм лорд Пауз» деген патенттік хаттармен берілді. Герберт өзінің жаңа округіне деген берілдігімен немесе әсерімен танымал болған жоқ: ол 1553 жылы Шропшир округінің Мач Уэнлок сайлау округінен парламент депутаты болды, бірақ екі жылдан кейін Кенттегі Нью-Ромни үшін болды. Ол Майкл мен Роберт Хэрге 40 фунт стерлинг және 30 шиллинг залап төлеуге міндетті болды, олар анасы Кэтрин үшін орындаушылар болып табылды, ол өзінің күйеуі Николас Хэрдің, бұрынғы Роллдар Мастерінің орындаушысы болды, ол Мэри патшайымының сенімді қызметкерлерінің бірі болған. Герберт Лондондық саудагер Томас Гриффитке де 30 фунт стерлинг қарызы болды. Ол бірінші қарызға қатысты «Лондоннан келген» деп сипатталды және екіншісіне қатысты «Билдевастан келген» деп сипатталды. Ол шамамен 1583 жылы қайтыс болған сияқты. Соның ішінде, бұрынғы Билд мүліктеріне қатысты бір дауды Джеймс Хэндли ашты. Монастырлар таратылған шақта, жалға алушылардың бірі, Роберт Моретон, Хафтонға жақын жерде, Шіфналға жақын жерде, Шіфнал шіркеуінің шіркеу күзетшілеріне өзі және оның отбасы үшін арналған шантрыны құру үшін әртүрлі жалға алу құқықтарын берді, соның ішінде арнайы дін қызметкерін қоса алғанда. Грант Броктон және Стирчлидегі шаруашылықтарды қамтыды, екеуі де бұрын Билд аббаттығының мүлігі болған, сондай-ақ Шіфнал маңындағы басқа да мүлікті қамтыды. Бұл арандату Генрих VIII және Эдуард VI тұсында шантрылар мен колледждерді жою арқылы қандайда бір жолмен жасырылған. Хэндлидің арандатуды ашудағы табандылығы үшін риза болған патшайым Броктон және Стирчлидің жалға алу құқықтарын оған берді.

Жердің кейінгі иелері

Кіші Эдвард Грей Буйлдваста тұрып, 1597 жылы оның ұлы, үшінші Эдвард Грейге мүліктері ауысты. Уильям Актон Морвилльдік Мэри Уиверге үйленді және 1656 жылы ерте қайтыс болды. Ол өзінің мүліктерін қызы Джейнге қалдырды, ол Стаффордширдегі Энвилл қаласының жанындағы Латлидегі Мэр Холлдың Уолтер Мозлиімен үйленді. Буйлдвас аббаттығындағы үй, кейіннен Аббат үйі деп аталды, Мозли отбасының күйеуі қайтыс болғаннан кейінгі үйіне айналды.

Қираған үйінділер

Қалған аббатхана ғимараттары қазір Англия мұрасының қамқорлығында. Олар жұртшылыққа ашық, және кірушілер бастапқы құрылысынан бері өзгеріске ұшырамаған шіркеуді көре алады. Шатыры мен қабырғаларының көп бөлігі жоқ болғанымен, бұл қиратылыстар Ұлыбританиядағы 12 ғасырлық цистерциан шіркеулерінің ең жақсы сақталған мысалдарының бірі деп есептеледі.

Сипаттама

Аббатхана Северн өзенінен оңтүстікке қарай шамалы қашықтықта орналасқан. Өзен ұсынған дренаж мүмкіндіктері шіркеудің солтүстігіне монастырлық ғимараттарды орналастыруды орынды етті, шіркеу шамамен өзенге параллель және осылайша, жоғары дәлдікпен бағытталған. Ғимараттардың қалдықтары толығымен жергілікті құмтастан салынған: барлық ағаш бөліктері бұрыннан жойылған. Аурухана ауласы мен аббаттың жатақханасының айналасындағы ғимараттардың қалдықтары, барлығы учаскенің солтүстік және шығыс жағында, жеке тұрғын үй ішінде болғандықтан, қазіргі уақытта жұртшылыққа ашық емес. Жұртшылыққа тегін қолжетімді қалдықтар төменде сипатталған.

Шіркеу

Аббат шіркеуі бастапқыда крест пішіндес құрылым, ұзындығы шамамен 163 фут (50 м) және ені 26,7 фут (8 м) (дәліздерді есептемегенде), географиялық және діни шығысқа қарай созылған, ұзындығы шамамен 34 фут (10 м), дәліздерсіз, шаршы пішіндес аяқталған, яғни апсидасыз және екі бөлікке дейін созылған. Төменгі, тікбұрышты орталық мұнарамен жабылған өткел. Солтүстік және оңтүстік трансепттері, немесе крестің "қолдары", әрқайсысында екі шағын шіркеу орналасқан, бұл шіркеуді сол жерде шамамен 84 фут (26 м) енді етеді. Солтүстік және оңтүстік дәліздері бар жеті бөліктен тұратын кеме, батысқа қарайғы бес бөлігі шамамен 70 фут (21 м) ұзындықты құрайды, бастапқыда шығысқа қарайғы екі бөліктен бөлінген, олар өткелмен бірге монахтар хорының бөлігін құрап, жалпы ұзындығы 62 фут (19 м) болған. Оңтүстік жағында ірі, кейінірек салынған шіркеу. Шатырлар мен дәліздер қабырғаларының көп бөлігі, сондай-ақ оңтүстік шіркеудің қабырғалары жойылған. Кеме аркалары – бұл орынның ең көрнекті ерекшелігі, оны келуші бірден көреді. Аркалар арасындағы төмен қабырғалардың қалдықтары дәліздердің кемеден қызмет кезінде еркін жүруге мүмкіндік беру үшін бөлінгенін көрсетеді. Уолкотт әр жақтағы жеті бағананың "Нақыл сөздер" кітабындағы "Даналықтың жеті тірегін" бейнелейтінін айтқан, бірақ бұл ақиқатқа жатпайды, себебі барлығында алты ғана бағана бар. Бағаналар шығыс жұбынан басқа, массивті және дөңгелек пішіндес: олардың оңтүстігі сегізбұрышты, ал солтүстігі ішкі жағынан жартылай дөңгелек, сыртқы жағынан жартылай сегізбұрышты. Олардың барлығы төртбұрышты тұғырларға тіреледі. Олар қарапайым, капительдері жай ғана толқынды және кейбір негіздерінде тырнақ өрнегі бар. Аркалар сүйірленген. Олардың үстінен биік клерсторий көтеріледі, бірақ кеме ішінде трифорий немесе көтерілген галерея болған емес. Клерсторий терезелері жартылай дөңгелек пішіндес, көпшілігінде әр жағында нәзік өрнектелген капительдері бар тіреулер бар. Кеменің батыс жағында екі терезе орналасқан, олар өте биік, бірақ олардың астында батысқа қарай кіреберіс жоқ: батысқа қарайғы жер бетінің тік төмендеуі өте күшті болған. Ішкі жағында да батыс жағында еден деңгейі төмендеген, бұл жай ғибадат етушілерге немесе конверстерге арналған орын болған сияқты. Хоры немесе монахтар хоры кеменің шығысқа қарайғы екі бөлігін және өткелді алып жатқан. Кеменің қалған бөлігінен бөліп тұрған, батыс жағындағы қоршаудың негізі кеменің екінші тіректерінің арасында көрінеді. Есік аркасының екі жағында орналасқан алтарьлардың іздері бар. Орталық мұнара немесе шатырлық фонарь қабырғалардың биік бөлігіндегі консольдер арқылы өткелге ілінген. Бастапқыда оған трансепт шіркеулерінің төбесінен жоғары көтерілетін оңтүстік-шығыс бұрышындағы баспалдақпен кірген. Екі жағында жарық түсіретін екі терезесі болған. Төрт трансепт шіркеулерінің дизайны аздап ерекшеленеді және олардың әрқайсысы амборий және төменгі бассейнмен жабдықталған, бұл шіркеулік миссаларды үнемі өткізуге мүмкіндік берген. Пресвитериум бастапқыда шіркеудің қалған бөлігінен бөлек тұрған. Шығыс терезелерінің үштік қатары шіркеу құрылысы аяқталғаннан кейін бұрынғы жұпты алмастыру үшін орнатылған. Атақты алтарь шығыс қабырғадан бөлек, алдыңғы жағына орналасқан. Оңтүстік қабырғаға терең орналасқан үш седилия бар, діни қызметкер мен екі көмекшісі үшін арналған. Осыдан шығысқа қарай евхаристиялық тазару үшін су ағызуға арналған бассейн немесе писцина орналасқан, бұл шамамен 1 метр (3 фут) ені бар қарапайым, дөңгелек пішіндес ойыста орналасқан.

Монастыр

Ғимараттың ауласы шіркеудің солтүстігінде, төменгі жазықта орналасқан. Қабырғалардың іргетасы үш жағында сақталған, бірақ монахтардың серуендеуі үшін арналған монастырь галереясының іздері жоқ. Шығыс қанаты ең жақсы сақталған, бірақ монахтардың ұйықтайтын бөлмелері болған жоғарғы қабаты жойылып кеткен. Төменгі қабатында сакристия, лавдар үйі және қонақ бөлмесі, сондай-ақ жер астына түсетін кіреберіс бар. Жер астына шығыс галереясының оңтүстік жағынан есік пен баспалдақ арқылы кіріледі, ол солтүстік трансепт астындағы кеңістікті алып жатыр. Оның жабыны үш бөліктен тұратын крест күмбезі. Оның бастапқы мақсаты белгісіз және, мүмкін, анықталмайды. Уолкотт бұл орын құпия әңгімелерге, монахтардың киімдерін сақтауға немесе тіпті мәйіттерді қоюға арналған болуы мүмкін деп болжады. Бүгінде онда қазба жұмыстары кезінде табылған заттардың шағын жинағы сақталған, бірақ ол әрдайым ашық емес. Киелі киімдерді, қасиетті келіштерді (кальцалар, патендер және т.б.) және басқа да діни заттарды сақтауға арналған сакристияға жартылай дөңгелек аркасы бар есік арқылы кіріледі. Онда екі бөліктен тұратын күмбезді шатыр бар. Бұл ені шамамен 3 метр болатын тар кеңістік. Солтүстік қабырғасында екі ойыс бар, олардың үстінде жартылай дөңгелек аркалар орналасқан. Бұл амбрилер немесе кішкентай сақтау шкафтары болған. Қасиетті келіштерді тиімді пайдалану үшін сакристия шіркеумен оңтүстік қабырғасындағы есік арқылы байланыстырылған, ол солтүстік трансептке қадамдармен түсетін қысқа жолға шығарады. Шығыс қабырғасындағы тағы бір есік, қазір жеке тұрғын үйдің бөлігі болып табылатын зиратқа апарады, ол бастапқы терезе орнынан бұзылған. Лавдар үйі, онда монахтар қауымы күнделікті жиналыстарын өткізетін, ережелерді және мартирологияны оқитын және жазаларды тағайындайтын. Оған монастырь ауласынан кіретін есік арқылы кіріледі. Есік үстінде жартылай дөңгелек арка орналасқан және екі жақтауы бар, бірақ біреуінің тірегі қазір жоқ. Еден монастырь ауласынан төменде жатыр, оған жету үшін бес қадамнан түсу қажет. Төрт баған тікбұрыштың төрт бұрышында орналасқан, осылайша тоғыз бөліктен тұратын қабырғалы күмбезді кеңістіктер құрылған, бұл ғимараттағы ең әсерлі сақталған шатыр. Кеңістіктің өлшемдері 13 метрге 10 метр, ал ол шығыс қабырғасындағы үш терезе арқылы жарықтандырылған, олар көршілес сакристиядан шығып тұрған. Бұл бөліктің екі жағында бұрын терезелер болған, бірақ олар кейіннен қабырғамен жабылған. Қабырғадағы бес ойыс, мүмкін, Мәсіхтің бес қасиетті жарасына сілтеме жасаған. Плиткалы еден таратылғаннан кейін алынып тасталды, бірақ қазір ішінара қалпына келтірілген. Қонақ бөлмесі монахтарға әңгімелесуге рұқсат етілген орынмен қамтамасыз еткен. Оның шатыры екі бөліктен тұратын қабырғалы күмбезден тұрады. Монастырь ауласынан кіреберісі жартылай дөңгелек аркасы бар есік арқылы, сондай-ақ тағы екі есігі бар: біреуі шығыс қабырғасында сыртқа, екіншісі солтүстік қабырғасында жер астына апарады. Қонақ бөлмесінің солтүстігінде көрінетін қираған үйлер азайып, ішінара жеке меншікте жатыр. Жер астына кіру үшін баспалдақ болған болуы керек. Солтүстік қанатында фратер немесе асхана орналасқан, онда тамақ бірге ішілетін, бұл қауымдық өмірдің маңызды бөлігі. Әзірлеу бөлмесі, батыс жағында болған. Батыс қанатында лайықты бауырластардың бөлмелері орналасқан. Ол батыс монастырь галереясының артында тұрды, деңгейінің төмендеуі үш қабатқа дейін созуға мүмкіндік берді, бірақ қазір тек өте үлкен жертөлесі ғана сақталған.