Кіріспе

Шропширдегі 12 ғасырдағы монастырь, Англия

Венлок монастырі, немесе Сент-Милбурга монастырі – Шропширдің Мач Венлок қаласында орналасқан, бұл жерде Роджер де Монтгомери 1079 және 1082 жылдар аралығында Клюнийлік монастырь ретінде қайта құрды, алғашқы 7 ғасырдағы монастырь орнында. 1101 жылы Киелі Милбурганың сүйектері ескі шіркеудің еденінің астынан табылды. Реликвиялар салтанатты түрде монастырьдің бас шіркеуіне көшірілді. Ғимараттың бір бөлігі кейін "Венлок абаттығы" деп аталған жеке меншік үйге айналды, бірақ Венлок монастыріның көп бөлігі Англия мұрасының қамқорлығында жұртшылыққа ашық және көбінесе демалыс үшін пайдаланылады. Аумақта топиарлық өнердің жинағы бар; бақтар Тарихи Англияның парктер мен бақтар тізілімінде ІІ дәрежеде тіркелген.

Ерте тарих

Мерсияның бір бөлігі – Магонсате корольдігінің патшасы Меревалх шамамен 680 жылы мұнда алғашқы англосаксон монастырын құрды, ал Меревалхтың қызы Милбурга оның екінші әйелі болды және кейін қасиетті деп жарияланды. Сол кезде "Вимникас" деп аталған бұл монастырь монахтар мен монахтардың екеуін де қабылдады. Бірақ 715 жылы қайтыс болғаннан кейін, Норман жаулап алуға дейін монастырь туралы көп мәлімет белгілі емес, алайда 9 ғасырдың соңында, 901 жылы Альфред Ұлының қызы Этельфлед және Этельред Сент-Милдбург қасиетті орнына жер және отыз манкус салмақты алтын келіш сыйлады. Монастырда монахтар кем дегенде 11 ғасырдың ортасына дейін тұрды, содан кейін Мерсия графы Леофрик оларға мүлік берді. Роджер де Монтгомери, Шрусбери графы, Вильгельм Жеңімпаздың тұсындағы Норман ақсүйектерінің бірі болды. Ол Венлокты Клюни монастыры ретінде қайта құрды, Францияның орталық бөлігіндегі Ла-Шарит-сюр-Луардан монахтар әкелді. Монастырь 1086 жылға қарай құрылды, осы туралы Domesday Book кітабында жазылған. 1101 жылы Киелі Үштік шіркеуі жөндеуден өтіп жатқанда, шіркеу еденінен сүйектер табылды. Бұл қасиетті Милбурганың сүйектері деп есептелді және монастырьдің басты шіркеуіне көшірілді. Бұл жайт туралы әңгіме Остия кардинал-епископы Одоға жатқызылған Miracula Inventionis Beate Mylburge Virginis еңбегінде баяндалған. 1170 жылға қарай монастырь Шотландиядағы Пейсли аббаттығының еншік үйін құру үшін бір аббат және он екі монахты жіберді. Осы шамада Дадли монастыры, Сент-Гелен монастыры және Чирк Преен сияқты басқа да тәуелді монастырлар құрылды. Монастырь шіркеуі 12 ғасырдың соңы мен 13 ғасырдың ортасы аралығында қайта салынды. Шіркеудің қазіргі көрініс тапқан қалдықтарының көп бөлігі осы кезеңге жатады. Певснер стильдік ерекшеліктеріне сүйене отырып, 1200-1240 жылдар аралығында аяқталғанын ұсынады. Қала шағын, күрделі, тар көшелерден тұрады, олардың бойында ағаштан жасалған, қара-ақ үйлер орналасқан. Қала ішінде Венлоктың Киелі Милбурганың құдығы бар, ол көру қабілетін жақсартуға және Виктория дәуіріндегі әйелдерге жар табуға көмектескені айтылады.

Тарату

1540 жылғы 26 қаңтарда монастырь таратылды. Венлоктағы шіркеуді Глостердегідей соборға айналдырып, жаңа епархия құру туралы ұсыныстар жасалған еді, бірақ олар іске аспады және ғимараттардың көп бөлігі қиратылды. 15 ғасырдың соңындағы Приор үйі мен оған іргелес аурухана ғимараты кейін "Венлок абаттығы" деп аталған жеке тұрғын үйге айналдырылды.

Жер учаскесінің сипаттамасы

[[Файл:Венлок монастырі Грахам 1965 жылғы жоспары. Солтүстік трансепттің батыс қабырғасында оңтүстік трансептке ұқсас, толық сақталған бір бөлік бар. Блокталып қалған есік трансепттің батыс жағындағы сакристияның қалдықтарына жетелейді, онда үш үлкен аркалы ойыс және крипта бар. Трансепттер, шіркеудің қалған бөлігі сияқты, күмбезделген, бұл күмбезді тіреулердің қалдықтарынан көрінеді. Кеменің оңтүстік-батыс бөлігінде үш бөлік сақталған. Бұл ерекше дизайнды көрсетеді, себебі бөлме аралық күмбездердің үстіне салынған, сондықтан олар шіркеудің қалған бөліктеріне қарағанда төмендеу болуы керек. Бұл күмбезді кеңістіктің мақсаты белгісіз. Грэхам (1965) басқа Клюний үйлеріне, тіпті Клюнийдің өзіне сәйкес, бұл Әулие Михаилға арналған шағын шіркеу болған деп ұсынады. Дегенмен, алтарь болғандығына ешқандай дәлел жоқ. Кітапхананың өзінен аз қалдықтар сақталған. Кітапхана оңтүстік трансепттің батыс қабырғасынан ашылады, бір түпнұсқа аркалық есігі және екі кейінгі жақтас аркасы бар. Оның оңтүстігінде зигзаг өрнегімен безендірілген үш дөңгелек арка шамамен 1150–1180 жылдардағы нормандық капитул залына апарады. Бұл үш деңгейлі қиылысатын дөңгелек аркалармен әсемделген, бұл кезеңдегі капитул залдарында жиі кездесетін мотив. Күмбезді тіреулер капитул залы үш бөлікке күмбезделгенін көрсетеді. Сарайда монахтардың жуынатын орны – лавабоның қалдықтары бар. Айналасындағы павильонның негізі мен іргетастары көрінеді. Негізінде 12 ғасырдың соңына жататын, жақсы сақталған екі мүсінді тас панельдері бар, онда апостолдардың өмірінен көріністер бейнеленген. Капитул залының оңтүстігінде аурухана және приордың жеке үйі орналасқан, қазір ол L пішіндес жеке тұрғын үйді құрайды, оны Певснер «шамамен 1500 жылғы Англиядағы тұрғын үй сәулетінің ең көрнекті мысалдарының бірі» деп сипаттаған.