Луиза Лоусон: Австралиялық жазушы, феминист және сайлау құқығы үшін күрескен қозғалыстың көшбасшысы
Louisa Lawson
Луиза Лоусон (1848-1920) – австралиялық ақын, жазушы, феминист, сайлау құқығы үшін күрескен. Генри Лоусонның анасы, өмірі мен шығармашылығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық жазушы және сайлау құқығы үшін күрескен (1848–1920)
Australian writer and suffragist (1848–1920)
Луиза Лоусон (туған аты Альбери) (17 ақпан 1848 – 12 тамыз 1920) – австралиялық ақын, жазушы, баспагер, сайлау құқығы үшін күрескен және феминист. Ол ақын және жазушы Генри Лоусонның анасы болды.
Louisa Lawson (née Albury) (17 February 1848 – 12 August 1920) was an Australian poet, writer, publisher, suffragist, and feminist. She was the mother of the poet and author Henry Lawson.
Ерте өмір
Луиза Альбери 1848 жылдың 17 ақпанында Гулгонг қаласының жанындағы, Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Гунтаванг станциясында Генри Альбери мен Харриет Винннің қызы болып дүниеге келді. Ол 12 баланың екіншісі болды және сол кездегі көптеген қыздар сияқты 13 жасында мектепті тастады. 1866 жылдың 7 шілдесінде 18 жасында ол норвегиялық теңізші Нильс Ларсенге (Питер Лоусон) Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Муджидегі методист пасторлығында тұрмысқа шықты. Ол сегіз айлық шағында қайтыс болды. Луиза Теганның қазасына көп жыл бойы күйінді және қалған балаларына үлкен ұлы Генриден қарауылдық сұрады. Бұл Генридің анасына деген наразылығына әкелді және олар жиі дауласатын. 1882 жылы ол, оның балалары және Border Collie Брин Сиднейге көшіп, онда пансионаттарды басқарды.
Louisa Albury was born on 17 February 1848 at Guntawang Station near Gulgong, New South Wales, the daughter of Henry Albury and Harriet Winn. She was the second of 12 children in a struggling family, and like many girls at that time left school at 13. On 7 July 1866 aged 18 she married Niels Larsen (Peter Lawson), a Norwegian sailor, at the Methodist parsonage at Mudgee, New South Wales. who died at eight months. Louisa grieved over the loss of Tegan for many years and left the care of her other children to the oldest child, Henry. This led to ill feelings on Henry's part towards his mother and the two often fought. In 1882 she, her children, and Border Collie Bryn moved to Sydney, where she managed boarding houses.
Баспагер
Лоусон пансионаттарын басқарып жүрген кезде жинаған ақшасын 1887 жылы радикалды про-федерациялық газет "The Republican" акцияларын сатып алуға жұмсады. Ол ұлы Генримен бірге 1887–88 жылдары Луизаның коттеджіндегі ескі баспаханада басылған "The Republican" газетін редакциялады. "The Republican" «Федеративтік Австралияның, Оңтүстік теңіздер Ұлы Республикасының туымен» біріккен Австралия республикасын құруды талап етті. "The Republican" газеті "The Nationalist" газетімен алмастырылды, бірақ ол екі нөмірінен аспады. Оның табысы мен "The Republican" газетінде жұмыс істеген тәжірибесінің арқасында Лоусон 1888 жылдың мамырында "The Dawn" журналын редакциялап, жариялай алды – Австралияның әйелдер ғана шығарған тұңғыш журналы, ол Австралия бойынша және шетелде таратылды. "The Dawn" журналы күшті феминистік көзқарасқа ие болды және әйелдердің дауыс беру құқығы мен мемлекеттік лауазымдарға тағайындалуы, әйелдердің білімі, экономикалық және құқықтық құқықтары, отбасылық зорлық-зомбылық және тәртіп мәселелерін жиі қозғады. "The Dawn" журналы 1905 жылға дейін ай сайын жарық көрді және ең жақсы кезеңінде 10 әйел қызметкерді жұмысқа алды. Лоусонның ұлы Генри де газетке өлеңдер мен әңгімелер жазды, ал 1894 жылы "The Dawn" баспасында Генридің "Проза мен өлеңдегі қысқа әңгімелер" атты алғашқы кітабы жарық көрді. 1904 жыл шамасында Луиза өзінің 18 000 сөзден тұратын "Dert and Do" атты қарапайым әңгімесін жариялады. 1905 жылы ол өзінің өлеңдерін "The Lonely Crossing and other Poems" атты жинақта жинап, жариялады. Луизаның ұлының әдебиетке қатысты алғашқы жұмыстарына зор ықпал еткені сөзсіз.
Lawson used the money saved while running her boarding houses to purchase shares in the radical pro federation newspaper The Republican in 1887. She and son Henry edited The Republican in 1887–88, which was printed on an old press in Louisa's cottage. The Republican called for an Australian republic uniting under 'the flag of a Federated Australia, the Great Republic of the Southern Seas'. The Republican was replaced by The Nationalist, but it lasted two issues. With her earnings and her experience from working on The Republican, Lawson was able in May 1888, to edit and publish The Dawn, Australia's first journal produced solely by women, which was distributed throughout Australia and overseas. The Dawn had a strong feminist perspective and frequently addressed issues such as women's right to vote and assume public office, women's education, and economic and legal rights, domestic violence, and temperance. The Dawn was published monthly from its debut to 1905 and at its height employed 10 female staff. Lawson's son Henry also contributed poems and stories for the paper, and in 1894 The Dawn press printed Henry's first book, Short Stories in Prose and Verse. Around 1904 Louisa published her own volume, Dert and Do, a simple story of 18,000 words. In 1905 she collected and published her own verses, The Lonely Crossing and other Poems. Louisa likely had a strong influence on her son's literary work in its earliest days.
Суфражист
1889 жылы Лоусон "Таң клубын" құрды, ол Сиднейдегі әйелдер сайлау құқығы үшін күрестің орталығына айналды. 1891 жылы әйелдердің сайлау құқығын қолдау мақсатында Жаңа Оңтүстік Уэльс әйелдер лигасы құрылды, және Лоусон Лигаға "Таң" кеңсесін пайдаланып, кітапшалар мен материалдарды тегін басып шығаруға мүмкіндік берді. Әйелдерге сайлау құқығы берілгенде, 1902 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс әйелдер сайлау құқығы заңы қабылданған кезде, Лоусон парламент мүшелеріне "Жаңа Оңтүстік Уэльстегі сайлау құқығының анасы" деп таныстырылды.
In 1889 Lawson founded The Dawn Club, which became the hub of the suffrage movement in Sydney. In 1891 the Womanhood Suffrage League of New South Wales formed to campaign for women's suffrage, and Lawson allowed the League to use The Dawn office to print pamphlets and literature free of charge. When women were finally given the vote, in 1902 with the passing of the New South Wales Womanhood Suffrage Bill, Lawson was introduced to the members of Parliament as 'The Mother of Suffrage in New South Wales'.
Кейінгі өмірі
Лоусон 1905 жылы зейнеткерлікке шықты, бірақ Сидней журналдарына жазуын жалғастырды және 53 өлеңнен тұратын "Жалғыз кешу және басқа өлеңдер" жинағын жариялады. Ұзақ және қиналысқа толы аурудан кейін 1920 жылдың 12 тамызында 72 жасында Глайдсвилл психиатриялық ауруханасында қайтыс болды. 1920 жылдың 14 тамызында ол ата-анасының қабіріне, Руквуд қорымының Англия шіркеуі бөліміне жерленді.
Lawson retired in 1905 but continued to write for Sydney magazines and published The Lonely Crossing and Other Poems, a collection of 53 poems. She died on Thursday 12 August 1920 aged 72 after a long and painful illness in Gladesville Mental Hospital. On Saturday 14 August 1920, she was buried with her parents in the Church of England section of Rookwood Cemetery.
Ескерткіштер
1941 жылы The Sydney Morning Herald газетінде Луиза Лоусонға құрмет көрсету үшін Сиднейдегі Доменде ескерткіш орнатылатыны жарияланды. 1975 жылы Австралия Посты Луизаның құрметіне марка шығарды. Марканы Дес және Джеки О'Брайен жасаған, ол 1975 жылғы 6 тамызда Халықаралық әйелдер жылына арналған алты марканың бірі болды. Марка Мельбурн банкнота басу бөлімінде фотогравюра әдісімен үш түспен басылды. 1982 жылдан 1994 жылға дейін қызмет еткен әйелдерге арналған психикалық денсаулық сақтау орталығы – Луиза Лоусон үйі оның құрметіне аталды. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Марриквиллдегі саябаққа оның есімі берілді. Луиза Лоусон қорығында "Таң" журналының мұқабасын бейнелейтін үлкен түрлі-түсті мозаика және "Луиза Лоусон (1848–1920) Әлеуметтік реформатор, жазушы, феминист және Генри Лоусонның анасы. Бұл тастар Марриквиллдегі Ренвик көшесіндегі оның үйінің қабырғаларынан қалған жалғыз нәрсе" деген жазбасы бар тақта орнатылған. Канберра қаласының Гилмор ауданындағы Луиза Лоусон Айғазы оның құрметіне аталған. Канберра қаласының Гринвей ауданындағы Луиза Лоусон ғимараты да оның құрметіне аталған. Қазіргі уақытта бұл ғимаратта Services Australia орналасқан. Луиза Лоусонның мүсіні 2023 жылғы 8 наурызда Маджидегі Market St көшесіндегі кітапхана алдында ашылды.
In 1941, The Sydney Morning Herald reported a memorial seat was to be erected in The Domain, Sydney as a tribute to Louisa Lawson. In 1975 Australia Post released a stamp in honour of Louisa. The Stamp was designed by Des and Jackie O'Brien, and was one in a series of six stamps released on 6 August 1975 to commemorate the International Year of Women. It was printed at the Melbourne Note Printing Branch, using the photogravure process in three colours. The Louisa Lawson House, a mental healthcare centre for women which operated from 1982 to 1994, was named in her honour. A park in Marrickville, New South Wales is named in her honour. The Louisa Lawson Reserve also contains a large colourful mosaic depicting the front cover of The Dawn, and a plaque that reads "Louisa Lawson (1848–1920) Social Reformer, Writer, Feminist and Mother of Henry Lawson. These stones are all that remain from the walls of her home in Renwick Street, Marrickville." Louisa Lawson Crescent, in the Canberra suburb of Gilmore, is named in her honour. Louisa Lawson Building, in the Canberra suburb of Greenway, is named in her honour. This building is currently occupied by Services Australia. A statue of Louisa Lawson was unveiled outside the Library in Market St, Mudgee on 8 March 2023.