Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер туысы мен түрлері
Genus and species of flowering plant
Шерардия – Rubiaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктердің монотиптік туысы. Бұл туыста тек бір ғана түрі бар, ол (көк) далалық маддер (Sherardia arvensis), ол Еуропаның көп бөлігінде, Солтүстік Африкада, сондай-ақ Оңтүстік-Батыс және Орталық Азияда (Түркиядан Сауд Арабиясына дейін, Қазақстанға дейін) және Макаронезияда (Канар аралдары, Азор, Мадейра, Савидж аралдары) кеңінен таралған. Бұған қоса, Австралия, Жаңа Зеландия, Тайвань, Кергелен, Эфиопия, Судан, Оңтүстік Африка, Мексика, Коста-Рика, Оңтүстік Америка, Бермуд аралдары, Куба, Гаити және Канада мен АҚШ-тың көп бөлігінде (әсіресе Тынық мұхиты жағалауы мен төменгі Миссисипи аңғарында) табиғи жағдайда өсетіні хабарланады.
Sherardia is a monotypic genus of flowering plants in the family Rubiaceae. The genus contains only one species, Sherardia arvensis, the (blue) field madder, which is widespread across most of Europe and northern Africa as well as southwest and central Asia (from Turkey to Saudi Arabia to Kazakhstan) and Macaronesia (Canary Islands, Azores, Madeira, Savage Islands). It is also reportedly naturalized in Australia, New Zealand, Taiwan, Kerguelen, Ethiopia, Sudan, southern Africa, Mexico, Costa Rica, South America, Bermuda, Cuba, Haiti and much of Canada and the United States (especially the Pacific States and the lower Mississippi Valley).
Сипаттама
Sherardia arvensis – бір жылдық өсімдік, ұзындығы 40 см-ге дейін жететін, төрт қырлы қимасы бар, жатаралап және тік өсетін сабақтары бар. Шамамен 1 см ұзындығындағы, қабыршақты, үшкір жапырақтары 4-6 жапырақтан (әдетте, бұтақтардың ұш жағында 6, ал тамырға жақын жерде 4) шеңберленіп орналасқан. Гүлдерінің диаметрі шамамен 3 мм, ақшыл лила немесе қызғылт түсті, ұзын гүл түтігі бар, төрт құлпынаудың тек ұшы ғана бос. Гүлдері алты жапырақтан тұратын қанатты құрылымда екі-үштен топталып өседі. Жемісі құрғақ, шамамен 3 мм ұзындығында, екі бөлігі бар, одан екі кішкентай, құрғақ, ашылмайтын жеміс – жаңғақшалар пайда болады. Төрт қырлы сабақтары, қабыршақты жапырақтары мен ұсақ гүлдері Бедстрау және басқа да туысқан Rubiaceae-ді еске салады, бірақ Sherardia өсімдігі қызғылт-қызғылт гүлдерімен және ұзын гүл түтігімен ерекшеленеді. Sherardia arvensis өсімдіктері екі жынысты және шыбықтармен тозаңданады.
Sherardia arvensis is an annual plant with trailing and upright stems growing up to 40 cm long, having a square cross section. The rough pointed bristly leaves of about 1 cm in length are in whorls of four to six (normally six at the ends of the shoots, but four nearer the root). The tiny pale lilac or pink flowers are approximately 3 mm in diameter and have a long tube, with only the end part of the four petals free. The flowers grow in clusters of two or three together in an involucral structure formed out of a ring of six bracts. The fruit are dry and about 3 mm long with two lobes giving rise to two small, dry, indehiscent fruits called nutlets. The four angled stems with whorls of bristly leaves and tiny flowers are reminiscent of the Bedstraws and other related Rubiaceae, but Sherardia is distinguished by its mauve/pink flowers that are organized in clusters and having a long corolla tube. Sherardia arvensis plants are hermaphroditic and pollinated by flies.
Қолданылуы
Шерардия арвенсис – егістіктерде, жайылымдарда, далаларда және бұзылған жерлерде жиі кездесетін арамшөп.
Sherardia arvensis is a common weed of fields, pasture, grassland, and disturbed areas.
Таксономия
Бұл туыс және түрді Карл Линней 1736 жылы Hortus Cliffortianus еңбегінде сипаттады, және ол 1753 жылы Species Plantarum шедеврінде де жарияланды. Туыс атақты ағылшын ботаник Уильям Шерардтың (1659–1728) құрметіне аталды. Латын тіліндегі arvensis сөзі оның егістік далаларында табалатынын көрсетеді.
The genus and species were described by Carl Linnaeus in Hortus Cliffortianus in 1736 and also appeared in his masterwork Species Plantarum in 1753. The genus was named in memory of the prominent English botanist William Sherard (1659–1728). The Latin epithet arvensis means that it is found in fields.