Кіріспе

Америкалық дипломат және баспагер (1904–1982)

елші, меценат және инвестор

Джон Хей Уитни (17 тамыз 1904 – 8 ақпан 1982) – АҚШ-тың Ұлыбританиядағы елшісі, «Нью-Йорк Геральд Трибьюн» газетінің баспагері және Қазіргі заманғы өнер мұражайының президенті болған. Ол Уитни әулетінің мүшесі еді.

Ерте өмір

Уитни 1904 жылғы 17 тамызда Мэн штатының Элсворт қаласында дүниеге келген. Ол 1635 жылы Массачусетке қоныс аударған пуритан Джон Уитни және «Мейфлауэр» кемесімен келген Уильям Брэдфордтың ұрпағы еді. Оның әкесі Пэйн Уитни, ал аталары – Уильям С. Уитни және Джон Хей, екеуі де президенттік кабинет мүшелері болған. Оның анасы Хелен Хей Уитни еді. 1926 жылы бітірген соң Уитни Оксфорд университетіне оқуға түсті, бірақ 1927 жылғы 25 мамырда әкесінің қазасы оны үйіне қайта оралуға мәжбүр етті. Ол 20 миллион долларлық сенім қорды мұра етті (2023 жылғы шамамен 343,9 миллион доллар), ал кейіннен анасынан одан төрт есе көп сомаға ие болды.

Іскерлік мансап

1929 жылы Уитни, зор байлығына қарамастан, Ли, Хиггинсон және компания фирмасында кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. Онда ол өзінің бастығы Дж.Т. Клейборн, кіші арқылы Ли, Хиггинсон фирмасының бұрынғы кеңсе қызметкері Лэнгборн Мид Уильямс, кішімен танысты. Уильямс Фрипорт Техас компаниясын бақылауға алуға жасаған әрекеттеріне көмек сұрап Клейборнға келген еді. Уильямс күкірт өндіру компаниясының негізін қалаушы инвестициялық фирманың ұрпағы болды. 1929 жылы, Уитни мұраға алғаннан кейін Америкадағы ең бай адамдардың бірі болғаннан кейін, Уильямс Уитнидің бастығының көмегін алды, ол өз кезегінде Уитнидің қаржылық қатысуын қамтамасыз етті. Олардың мақсаты – компанияның негізін қалаушы және төрағасы Эрик П. Свенсонды қызметтен шеттету болды, бұл Уитниді «корпоративтік шабуылшы» рөліне енгізді – бұл термин сол кезде қолданылмаған. Уитни көп ұзамай Фрипорттың ең ірі акционеріне айналды, бұл Уильямсқа төрағаны және оның басқару тобын ауыстыруға мүмкіндік берді. Клейборн вице-президент болып тағайындалды; Уильямс 1933 жылы Фрипорттың президенті болды, ал Уитни басқарма төрағасы болды. 1946 жылы Уитни Бенно С. Шмидт ағамен бірге, «венчурлық капитал» терминін енгізген J. H. Whitney & Company компаниясын құрды, ал Дж.Т. Клейборн серіктес болды. Уитни банктерден көмек ала алмаған, бизнес жоспарлары бар кәсіпкерлерді қаржыландыру үшін 10 миллион доллар жұмсады. Уитни инвестиция салған компаниялардың ішінде Спенсер Химикал және Минута Мейд компаниялары бар. Ол 1961 жылдан 1966 жылы жабылып қалғанға дейін баспагер болып жұмыс істеді. 1966 жылдан өліміне дейін International Herald Tribune газетінің төрағасы болды. Уитни Коммуникациялары басқа газеттерге, журналдарға және хабар тарату станцияларына иелік етіп, оларды басқарды. Уитнидің телеарналары 1969 жылы Dun & Bradstreet компаниясына сатылды.

Театр және кино

Уитни бірнеше Бродвей шоуларына, соның ішінде Питер Арноның 1931 жылғы "Бұл жерде қалыңдық бар" ревюіне инвестиция салды, бұл сәтсіздік оған 100 000 доллар шығын әкелді, бірақ ол "Әкемен өмір" шоуының демеушілерінің бірі ретінде табысқа жетті. 1934 жылдың қазан айындағы Fortune журналындағы Technicolor корпорациясы туралы мақалада Уитнидің киноға деген қызығушылығы айтылған. Ол Technicolor компаниясының басшысы Герберт Калмуспен Саратога жарыс жолында танысқан. 1932 жылы Technicolor үш түсті технологиясымен үлкен жетістікке қол жеткізді. RKO Radio Pictures компаниясының өкілі Мерьян С. Купер Уитниге Technicolor компаниясына инвестиция салу туралы ұсыныс жасады. Олар бірігіп, 1933 жылы Pioneer Pictures компаниясын құрды.

Уитни сонымен қатар Дэвид О. Селзниктің Selznick International Pictures өндіріс компаниясының негізгі инвесторы болды, 870 000 доллар салды және директорлар кеңесінің төрағасы болды. Ол Маргарет Митчеллдің "Желмен кеткендер" романын Селзниктің фильмге түсіру үшін сатып алуға қаражаттың жартысын жұмсады, содан кейін ол оған, және кейін "Ребекка" (1940) фильміне инвестиция салды. Бірақ ол тұтқын лагеріне апарып бара жатқан пойыз одақтас әскерлерінің атысына түскен кезде қашып қалды.

Толыққанды жылқы жарысы

Уитни отбасының жылқыға деген сүйіспеншілігін мұра етті, оны әпкесі Джоан Уитни Пэйсонмен бөлісті. Джок пен оның әпкесі анасының меншігіндегі АҚШ-тағы Гринтри ат шаруашылығын басқарды. 1928 жылы ол Жокей клубына ең жас мүше болып сайланды. Уитни мен оның бірінші әйелі "Лиз" жылқыларды АҚШ-та да, Еуропада да жарыстырды. Ол Джек Энтони тәрбиелеген Пасхалық Батыр аттың иесі болды, ол 1929 жылы Дик Ристің мінгенде және 1930 жылы Томми Куллинанның мінгенде екі рет қатарынан Челтнем Голд Капты жеңіп алды. 1929 жылғы Гранд-Нэшнл жарысында оның аты бір табаны бұрып, финиш сызығында аз ғана айырмамен жеңіліске ұшырады. Уитни жыл сайын Гранд-Нэшнл жарысына қатысса да, қайтадан жеңіске жақындаған жоқ. Уитнилер 1930 жылдары Кентукки Дербисіне төрт жылқыны қосты: "Степенфетчит", ол 1932 жылы 3-орында, "Овертайм", ол 1933 жылы 5-орында, "Singing Wood", ол 1934 жылы 8-орында, және "Heather Broom", ол 1939 жылы 3-орында аяқтады. Джок Уитни сонымен қатар төрт голдан кем емес шеберлікпен поло ойнаған көрнекті ойыншы болды және ол спортшы ретінде 1933 жылдың 27 наурызындағы Time журналының мұқабасында пайда болды. 2015 жылы Уитни қайтыс болғаннан кейін Ұлттық жарыс мұражайының Даңқ залына "Турфтің тірегі" ретінде енгізілді.

Саяси өмір

Уитни Дуайт Д. Эйзенхауэрдің басты қолдаушысы және Нью-Йорк жас республикашылдар клубының мүшесі болды. Эйзенхауэр оны Ұлыбританиядағы АҚШ елшісі етіп тағайындады. Уитни 1956 жылғы Суэц дағдарысы кезінде нашарлаған ағылшын-американдық қарым-қатынастарды жақсартуда маңызды рөл атқарды, осы дағдарыс кезінде Эйзенхауэр британдықтардың, француздықтардың және израильдіктердің Египетке басып кіруін тоқтатуын талап еткен болатын.

Жеке өмір

1930 жылы Уитни Лланголеннің қожалығын өзінің болашақ әйелі, Пенсильванияның қоғамдық өмірінде белгілі Мэри Элизабет "Лиз" Альтемусқа үйлену сыйлығы ретінде сатып алды. Бұл Вирджиния штатының Миддлбург қаласының жанындағы тарихи ат шаруашылығы еді. Олар 1931 жылдың 23 қыркүйегінде үйленді. Жұбайлар 1940 жылы ажырасып кетті, бірақ Лиз Уитни өмірінің соңына дейін Лланголенде тұрды, халықаралық деңгейде танымал жылқы өсірушісіне айналып, Вирджиния толыққанды тұқымды аттар қауымдастығының Даңқ залының мүшесі болды. 1942 жылдың 1 наурызында ол Франклин Д. Рузвельттің ұлы Джеймс Рузвельттің бұрынғы әйелі Бетси Кушинг Рузвельт Уитниге үйленді және оның екі қызын өрбітті. 1970-ші жылдары Уитни әлемдегі ең бай он адамның қатарында болды. Оның жылдар бойында пайдалануында болған тұрғын үйлерге Лонг-Айлендтегі үй, Атлантик-Бич, Нью-Йорк жағажайындағы үй, Гринвуд плантациясы (Джорджия штаты), Манхэттендегі таунхаус және сәнді пәтер, Нью-Лондон қаласының жанындағы Фишерс-Айлендтегі үлкен жазғы үй (Коннектикут штаты), Саратога-Спрингстегі 12 бөлмелі үй (Уитнилер ат жарыстарына қатысқанда пайдаланған), Огастадағы гольфке арналған үй (Джорджия штаты, ол Огаста ұлттық гольф клубының мүшесі болған), және Аскот ат жарыс алаңының жанындағы Вирджиния-Уотердегі Шерри-Хилл үйі (Суррей, Англия) кірді. Сондай-ақ, Уитни мырза Оңтүстік Каролина штатының Эйкен қаласындағы "зейнеткерлік" үйіне ие болды және соңғы күндерін сонда өткізуді үміттенеді.

Қайырымдылық

Пайн Уитни Йель университетіне, Нью-Йорк пресвитериан ауруханасына және Нью-Йорк қоғамдық кітапханасына мол қаржы жұмсады. Әкесінің қайтысынан кейін, отбасы оның құрметіне Йельде Пайн Уитни гимназиясын салды. Отбасы сондай-ақ 1932 жылы Нью-Йорк пресвитериан ауруханасында Пейне Уитни психиатриялық клиникасын қаржыландырды. Уитни 1946 жылы білім беру жобалары үшін Джон Хей Уитни қорын құрды. 1951 жылы ол әйелі Бетси Кушинг Уитнимен бірге Нью-Йорк штатының Манхассет қаласындағы "Гринтри" иелігінен жерді Норт-Шор ауруханасын салуға бөлді. Қазір Солтүстік жағалау университетінің ауруханасы деп аталатын бұл мекеме, АҚШ-тағы ең ірі коммерциялық емес, діни емес денсаулық сақтау жүйесінің үшіншісі – Солтүстік жағалау Лонг-Айленд еврейлік денсаулық сақтау жүйесінің бас ауруханасы болып табылады. 1953 жылы Уитни Нью-Йорк қаласына қосқан үлкен үлесі үшін «Нью-Йорктің жүз жылдық қауымдастығының» алтын медалін алды. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Джон Хей Уитни Манхассеттегі екі кішкентай жер учаскесін Нассау округіне және Манхассет Лейквилл ерікті өрт сөндіру бөліміне сыйға берді. Нассау округінің учаскесі Нассау округі полициясының 6-шы бөлімінің жаңа орны болды, ол Коммунитет Драйв пен Шығыс Коммунитет Драйвтың оңтүстік-шығыс қиылысында орналасқан. 6-шы бөлімнен шығысқа қарай, 2 E Community Dr. мекенжайындағы M LFD учаскесі M LFD-нің #2 өрт сөндіру бригадасының жаңа орны болды, онда Джон Хей Уитни компания мүшелерінің дауысымен компанияның құрметті мүшесі болып сайланды.

Қазіргі заманғы өнер мұражайы

1930 жылы Уитни Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайының қамқорлар кеңесіне сайланды және 1935 жылы MoMA кино кітапханасының президенті болып тағайындалды. 1941 жылы ол Нельсон А. Рокфеллерден кейін MoMA президенті болды. 1946 жылы ол Стивен К. Кларктың орнын басып, қамқорлар кеңесінің төрағасы болды.

Анекдоттар

Уитни Фред Астерге үлкен дөңгелекті роликті конькилерді сыйлады. Бірнеше жылдан кейін роликті сырғанау оның фильмдегі ең маңызды би номерлерінің бірі болды. Уитни мен Джимми Альтемус Фред Астердің "Tappin' the Time" әніне сөз жазды. Президент Дуайт Д. Эйзенхауэр 1957 жылғы 5 сәуірде Аугуста ұлттық гольф клубында өткен Мастерс турнирінің бірінші раундының гольф есептерін Лондондағы елші Уитниге телеграмма арқылы жіберуге тырысты. Елші Уитнидің жұмыс кестесі өте тығыз және шаршатарлық болды, бірақ ол оған ден қоймады. Бір күні үш-төрт қабылдауда болғаннан кейін, әйелі олардың шоферін, шаршап-шалдығып, лимузиннің артқы орындығында ұйықтап жатқанын және елшінің өзі машинаны жүргізіп бара жатқанын көрді. Уильям С. Пейли (CBS-тің аңызға айналған негізін қалаушысы), Уитнидің қайын інісі, Уитнимен жақын бәсекелестікке түсті. Бірде Гринтриде Уитнимен бірге теледидар көріп отырғанда, Пейли арнаны ауыстырғысы келді. "Пульт қайда?" - деп сұрады Пейли, Жок қолынан қашықтан басқару пультін шығарады деп ойлап. Жок тыныш түрде қоңырау шалды, ал оның үй қызметшісі теледидарға барып арнаны ауыстырды. Ақ үй жақсы, бірақ ол Гринтри емес! Уитнидің өмірбаянын жазған Э. Дж. Кан, оның қызы Кейт бірде өз балаларын Ақ үйге саяхатқа алып кеткенін айтты. Кан мырзаның жазуынша, оны қарап шыққаннан кейін, олар оны жақсы деп бағалады, бірақ ол Гринтриге жете алмайды. Гринтри Лонг-Айлендтегі оның ең беделді резиденциясы болды.