Кіріспе

Палестиналық-израильдік араб әдебиеті жазушысы және саясаткер (1922–1996)

Өмірбаян

Хабиби 1922 жылғы 28 қаңтарда Хайфада ағылшын христиан, палестиналық араб отбасында дүниеге келді. Оның отбасы бастапқыда Иерусалимдегі грек православие шіркеуіне жатқан, бірақ православие шіркеуі ішіндегі дау-жанжалдарға байланысты англикандыққа көшкен. Жастық шағында ол мұнай өңдеу зауытында жұмыс істеді, кейін радио хабаршысы болды. Мандат кезінде ол Палестина коммунистік партиясының лидерлерінің бірі болды. 1948 жылғы Араб-Израиль соғысы басталғанда, ол Хайфада қалып, Израиль азаматы атанды. Соғыстан кейін ол Израильдің коммунистік партиясын құруға көмектесті және "Аль-Иттихад" коммунистік газетін іске қосты. 1956 жылы Хайфадан Назарет қаласына көшіп, өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Ол 1996 жылы Назаретте қайтыс болды, бірақ өсиетімен сүйікті үйі Хайфада жерленгісін өтінді. Оның өсиетінде қабір тасына "Хайфада қалды" деген сөздерін жазуды сұрады.

Саяси мансап

Хабиби Мандат дәуірінде Палестина Коммунистік партиясының жетекшілерінің бірі болды. Ол 1947 жылғы БҰҰ-ның Палестинаны бөлу жоспарын қолдады. Израиль мемлекет құрылғанда, ол Израиль Коммунистік партиясын (Маки) құруға көмектесті. Ол 1951 және 1959 жылдар аралығында, содан кейін 1961 жылдан 1972 жылға дейін Кнессетте қызмет етті, бастапқыда Маки мүшесі ретінде, бірақ Тауфик Туби және Мейр Вильнермен бірге партиядан бөлініп, Ракахты құрды. 1991 жылы Михаил Горбачевтің жаңа саясатына партияның қалай қатысуы керек деген мәселеде туған даудан кейін партиядан кетіп қалды.

Журналистика және әдеби шығармалар

Хабиби Израильдегі еврей мемлекетінде араб азшылығы ретінде өмір сүрген палестиналықтардың адалдығындағы қайшылықтарды бейнелейтін туындыларының арқасында Таяу Шығыстағы ең танымал авторлардың біріне айналды. Оның жеті романының ең белгілісі – «Саид Әбу әл Нахс әл Муташаелдің жоғалуындағы ерекше оқиғалар» (1974) еңбегінде ол 1948-1949 жылдардағы араб-израиль соғысы кезінде өзі сияқты туған жерін тастап кетпеген арабтардың екі жақты табиғатын зерттеді.

Әдеби сыйлықтар

1990 жылы Хабиби ПЛО-дан «Әл-Құдс» сыйлығын алды. 1992 жылы ол араб әдебиеті саласындағы Израиль сыйлығымен марапатталды. Оның екеуін де қабылдауы өзара келісімге ұмтылысын көрсетті, алайда Израиль сыйлығын қабылдауы араб зиялылары арасында қызу пікірталас тудырды. Хабибиді Израильдің «арабтарға қарсы» саясатын қолдады деп айыптады. Хабиби бұл айыптауларға былай деп жауап берді: «Сыйлықтар арқылы жүргізілетін диалог, тастар мен оқтар арқылы жүргізілетін диалогтан жақсы», – деді ол. «Бұл Израильдегі арабтарды ұлт ретінде мойындаудың бір жолы. Бұл ұлттық мәдениетті тану. Бұл араб халқына осы жерде тамыр жайып, тең құқықтар үшін күресуге көмектеседі».