Кіріспе

Антон Брукнердің симфониясы

Антон Брукнердің E мажорлы, WAB 107 нөміріндегі 7-ші симфониясы композитордың ең танымал симфонияларының бірі. Ол 1881 және 1883 жылдар аралығында жазылып, 1885 жылы қайта жөнделген. Бұл симфония Баварияның Людвиг II-ге арналған. 1884 жылдың 30 желтоқсанында Лейпцигтегі опера театрында Артур Никиш пен Гевандхаус оркестрінің орындауында өткен премьера Брукнерге өміріндегі ең үлкен жетістікті сыйлады. Симфония кейде «Лирикалық» деп аталады, бірақ бұл атау композитордың өзі бергені емес және көбінесе қолданылмайды. BBC Music Magazine журналының 2018 жылғы «Барлық уақыттағы 20 ең ұлы симфония» мақаласында бұл симфония 20-шы орынға қойылды. Брукнер 8-ші симфониясымен де 13-ші орынды иеленеді.

1883 жылғы нұсқа

Бұл – шығарманың тұңғыш қойылымында орындалған нұсқасы. Ол қазірде тек бір қолжазба түрінде сақталған, онда Брукнер мен басқалардың кейінгі түзетулері де бар. Сондықтан осы нұсқаның нақты мазмұны белгісіз және ол жарияланбаған.

Гутман басылымы (1885 жылы жарық көрген)

Кейбір өзгерістер 1884 жылғы премьерадан кейін, бірақ 1885 жылы Гутманның алғашқы жариялануынан бұрын енгізілді. Никиш, Франц Шалк және Фердинанд Лёвтің осы басылымға зор ықпал еткені қабылданған, бірақ Брукнердің осы өзгерістерге қаншалықты рұқсат бергені туралы пікірталас жүріп жатыр. Бұл өзгерістер көбінесе темп пен оркестрлеуге қатысты.

Хаас басылымы (1944 жылы жарық көрген)

Роберт Хаас Брукнердің симфонияның бастапқы ойын қалпына келтіру үшін Никиш, Шалк және Лёвтің әсерін жоюға тырысты. Хаас 1883 жылғы қолжазбадан (автографтан) бірнеше материалдарды пайдаланды, бірақ бұл қолжазбада кейінірек енгізілген өзгерістер де болғандықтан, оның көптеген жұмысы болжамға негізделді. Хаас нұсқасының ең айқын ерекшелігі – баяу бөлімде домбыралардың, үшбұрыштың және барабандардың (тимпандардың) болмауы: Хаас Брукнердің соққы аспаптарын алып тастауға шешім қабылдағанын айтты, бірақ ғалымдар бұл мәлімдемені "сенімсіз" деп бағалайды.

Новак басылымы (1954 жылы жарық көрген)

Леопольд Новак 1885 жылғы Гутман басылымындағы көптеген өзгерістерді, соның ішінде соқпалы аспаптарды сақтап қалды. Ол Гутманнан алынған темп өзгертулерін қайта басып шығарды, бірақ оларды жақша ішіне қойды. Бұл басылымның кейбір орындалуларында баяу бөлімнің кульминациялық нүктесіндегі цимбалдың дыбысы болмайды, бірақ ол нотаға жазылған.

Кохр басылымы (2015 жылы жарық көрді)

Бенджамин Гуннар Корс 2015 жылы Антон Брукнердің Urtext Gesamtausgabe жинағының тағы бір басылымын жарыққа шығарды.

1921 жылғы камералық құрылым

Осы симфонияның камералық ансамбльге арналған (екі скрипкадан, виоладан, виолончельден, бас, кларнеттен, валторнадан, төрт қолды фортепианодан және гармониядан тұратын) нұсқасы 1921 жылы Арнольд Шенбергтің студенттері мен жақындары Венадағы "Жеке музыкалық орындаулар қоғамы" үшін дайындалды: Ханс Эйслер (1-ші және 3-ші бөлімдер), Эрвин Штайн (2-ші бөлім), және Карл Ранкл (4-ші бөлім). Қоғам ән орындалуға үлкермес бұрын таратылды, және ол 60 жылдан астам уақыттан кейін ғана алғаш рет таныстырылды.

Дискография

Бірінші коммерциялық жазбаны Оскар Фрид 1924 жылы Берлин мемлекеттік опера оркестрімен Polydor үшін жасады. Төртінші симфониямен қатар, жетінші симфония Брукнердің концерт залында да, жазбада да ең танымал туындысы. Герберт фон Караянның 1885 жылғы нотаның Хаас басылымындағы Вена филармониясымен жасаған соңғы жазбасы, 23 сәуір 1989 жылы, өмірінен үш ай бұрын, Deutsche Grammophon лейблінде, Норман Лебрехттың 100 ең жақсы жазбалар тізімінде 80-орынды иеленді және оның бұрынғы Берлиндегі жазбасына қарағанда "адамгершілікке жақын және нәзік" деп сипатталды. 1999 жылы Курт Сандерлингтің жазбасын қарап, сыншы Дэвид Хурвиц Брукнердің жетінші симфониясының эталондық жазбалары ретінде 1976 жылғы Юген Йохум, 1978 жылғы Бернард Хайтинк, 1989 жылғы Караян және 1999 жылғы Гюнтер Вандтың жазбаларын атады. Стивен Джонсон Карл Бёмнің Вена филармониясымен жасаған жазбасын жоғары бағалайды, Бёмнің "формальды түсінікті айқындығымен, фразеологияға ағынды, икемді көзқараспен теңестіре білетінін" айтады. Қазіргі заманғы жазбалардың көпшілігі скрипкалар үшін вибрато қолданады, бірақ Роджер Норрингтонның Radio Sinfonieorchester Stuttgart des SWR оркестрімен жасаған жазбасы ерекше жағдай. 2014 жылдың желтоқсанында BBC Radio 3 арнасында Джон Дедтридж Бернард Хайтинктің 1966 жылғы Концертгебуу жазбасын "Кітапхана құру" сериясындағы "Бірінші таңдау" ретінде таңдады. (Вилгельм Фуртванглердің 1949 жылы Берлин филармониясымен жасаған жазбасы ең жоғары "тарихи" ұсыныс ретінде таңдалды.) Камералық аранжировканы, басқалармен қатар, Томас Кристиан ансамблі жазды, бұл бір сыншыға "Брукнер симфониясын орындау үшін, қаншалықты жақсы болса да, он музыканттан астам адам қажет екенін" дәлелдеді.