Кристоф Мария Шлингенсиэф: Өмір және шығармашылық жолы
Christoph Schlingensief
Христоф Мария Шлингенсиеф (1960-2010) – неміс режиссері, театр өнері шебері. Фильмдері, опералық қойылымдарымен әйгітелген. Режиссерлік театрының өкілі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс кино және сахна режиссері (1960–2010)
German film and stage director (1960–2010)
Кристоф Мария Шлингенсиф (24 қазан 1960 – 21 тамыз 2010) – неміс театр режиссері, перформанс өнері шебері және кинорежиссер. Тәуелсіз андеграунд кинорежиссері ретінде мансабын бастаған Шлингенсиф кейін театрлар мен фестивальдер үшін қойылымдар қойды, олар көбінесе көп дау тудырды. Өмірінің соңғы жылдарында ол Вагнердің «Парсифаль» операсын Байройт фестивалінде сахналады және бірнеше опера театрларында жұмыс істеді, өзін «Реджитеатр» режиссері ретінде бекітті.
Christoph Maria Schlingensief (24 October 1960 – 21 August 2010) was a German theatre director, performance artist, and filmmaker. Starting as an independent underground filmmaker, Schlingensief later staged productions for theatres and festivals, often accompanied by public controversies. In the final years before his death, he staged Wagner's Parsifal at the Bayreuth Festival and worked at several opera houses, establishing himself as a Regietheater artist.
Ерте өмір және білім
Шлингенсиф 1960 жылғы 24 қазанда Оберхаузен қаласында дүниеге келді. Оның әкесі фармацевт, ал анасы балалар медбикесі болған. Бала кезінде ол шіркеуде қызмет етіп, қолға ұсталатын камерамен қысқаметражды фильмдер түсірді. Абитур емтихандарын тапсырғаннан кейін Мюнхен Телевизия және Кино Университетіне екі рет түсе алмады. 1981 жылдан бастап ол Мюнхендегі Людвиг Максимилиан университетінде неміс тілі мен әдебиеті, философия және өнер тарихын оқыды, сонымен қатар музыканттықпен де айналысып, 1983 жылы тәжірибелік кино режиссері Вернер Некестің ассистенты болып жұмыс істеу үшін оқуын тастады. Оффенбах-ам-Майн Дизайн Жоғары Мектебінде және Дюссельдорф Сурет Академиясында сабақ бергеннен кейін, Ханс В. Гейссендорфердің "Lindenstraße" телесериалының жасанды түсірушісі (продюсері) болды.
Schlingensief was born on 24 October 1960 in Oberhausen. His father was a pharmacist and his mother a pediatric nurse. As a child, he worked as an altar server and already made short films with a hand held camera. Having passed his Abitur exams, he twice failed to gain admission to the University of Television and Film Munich. From 1981 he studied German language and literature, philosophy and art history at Ludwig Maximilians Universität München, but also dabbled as a musician and finally dropped out in 1983 to work as an assistant to the experimental filmmaker Werner Nekes. After working as a teacher at Hochschule für Gestaltung Offenbach am Main and Kunstakademie Düsseldorf, he became a production manager on Hans W. Geißendörfer's TV series Lindenstraße.
Мансап
Жас кезінде Шлингенсиф ата-анасының жертөлесінде өнер шараларын ұйымдастырған, ал Хельге Шнайдер және Тео Йоргенсман сияқты жергілікті суретшілер оның алғашқы қысқаметражды фильмдерінде ойнаған. Ол өзін "қауқыпты түрде ойлы" суретші деп есептеді. Ол көптеген даулы және қоздыратын театрлық қойылымдар мен фильмдер жасады, оның бұрынғы ұстазы – кинорежиссер және медиа-суретші Вернер Некес болды.
Already as a young man Schlingensief had organized art events in the cellar of his parents' house, and local artists such as Helge Schneider or Theo Jörgensmann performed in his early short films. He considered himself a 'provocatively thoughtful' artist. He created numerous controversial and provocative theatre pieces as well as films, his former mentor being filmmaker and media artist Werner Nekes.
Фильм
Шлингенсифтің дебюттік көркем фильмі – сюрреалистік, абсурдты эксперименттік «Тунгуска» – «Die Kisten sind da!» («Тунгуска – Қораптар жеткізілді!», 1984) сыншылар тарапынан жақсы қабылдады. Жаңа неміс киносының көлеңкесінде өскен Шлингенсифке Райнер Вернер Фассбиндер сияқты режиссерлердің шығармалары күшті әсер етті. Фассбиндердің актерлік труппасының көптеген мүшелері – Удо Кир, Маргит Карстенсен, Ирм Герман, Волкер Шпенглер сияқты актерлер Шлингенсифтің фильмдерінде жиі ойнады. Шлингенсиф аталған кезеңдегі киноға шынайы құрмет көрсеткенімен, сонымен қатар соңғы соққысын да берді. Ол «Сало, немесе Содомның 120 күні» (1975) фильмін Пьер Паоло Пазолини қайта түсіргенге тырысатын, өте нашар режиссердің талпынысын бейнелеген «Хельмут Бергер» басты рөлде ойнаған туындысы арқылы жасады. Луис Буньюэль, Вернер Шрётер, Герберт Ахтренбуш та оған әсер еткен режиссерлердің қатарында. Шлингенсифтің фильмдерін Жан-Люк Годардтан Расс Майерге дейінгі әртүрлі режиссерлердің туындыларымен салыстырған. Ол «Германия трилогиясы» – «Адольф Гитлердің 100 жылы – Фюрербункердегі соңғы сағат», «Неміс тісті арасы – Бірігудің алғашқы сағаты» және «Террор 2000 – Германия бақылаудан шықты» арқылы танымал болды. Ол екі он жылдан астам уақыт бойы Германияның мәдени және саяси дискурсын қалыптастырып, елдің ең маңызды және жан-жақты суретшілерінің бірі ретінде танылды. «Германия трилогиясы» ХХ ғасырдағы Германия тарихындағы үш маңызды кезеңді қамтиды: «Адольф Гитлердің жүз жылы» (1989) Адольф Гитлердің соңғы сағаттарын көрсетеді, «Неміс тісті арасы» (1990) 1990 жылғы Германияның қайта бірігуін бейнелейді, онда Батыс Германияға бару үшін шекараны кешіп өткен шығыс немістер психопаттық Батыс неміс отбасының тісті араларымен өлтіріледі, ал «Террор 2000» (1992) қайта бірігу процесінен кейінгі ксенофобиялық зорлыққа назар аударады. Шлингенсифтің басты тактикасы – саясаткерлердің сөздерінің мәнсіздігін ашу үшін олардың блефтерін әшкерелеу, оны ол «нәрсені соңына дейін ойнау» деп атады. Бұл стратегиясы Австриядағы FPÖ және ÖVP коалициясы кезіндегі «Please Love Austria» (немесе «Шетелдіктер шығыңдар! Schlingensiefs Container») жұмысында ерекше көзге түсті, ол халықаралық қолдауға, БАҚ-тың қызу қызығушылығына және өнер практикасы туралы көптеген пікірталастарға себеп болды. 2009 жылы ол Тильда Свинтон төрағалығымен Берлин халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасына кірді.
Already Schlingensief's debut feature film, the surreal, absurd experimental Tunguska – Die Kisten sind da! ("Tunguska – The Crates Are Delivered! ", 1984) was well received by critics. Growing up in the shadow of the New German Cinema, Schlingensief was deeply influenced by the likes of Rainer Werner Fassbinder—many members of whose stock company of actors such as Udo Kier, Margit Carstensen, Irm Hermann or Volker Spengler became regulars in Schlingensief's films—or Alexander Kluge, with whom he collaborated on numerous occasions. To said period of film, Schlingensief delivered both a heartfelt homage as well as the final coup de grâce with —starring Helmut Berger, playing an inept director's effort to remake Pier Paolo Pasolini's Salò, or the 120 Days of Sodom (1975)—in much the same way he dealt with German avant garde cinema 15 years earlier with his first feature film Tunguska – The Crates Are Delivered starring Drawing parallels to the work of British filmmaker Derek Jarman, Egomania – Island without Hope (1986) starred Kier and Tilda Swinton. Other influences include Luis Buñuel, Werner Schroeter or Herbert Achternbusch—and Schlingensief's filmic works have been compared to just as wide a range of filmmakers, from Jean Luc Godard to Russ Meyer. With his "Germany Trilogy", consisting of 100 Years of Adolf Hitler – The Last Hour in the Führerbunker, The German Chainsaw Massacre – The First Hour of the Reunification and Terror 2000 – Germany out of Control, Schlingensief came to prominence. Since then he shaped the cultural and political discourse in Germany for more than two decades and established himself as one of the country's most important and versatile artists. The "Germany Trilogy" deals with three turning points in 20th century German history: the first movie Hundert Jahre Adolf Hitler ("A Hundred Years of Adolf Hitler", 1989) covers the last hours of Adolf Hitler, the second The German Chainsaw Massacre (1990), depicts the German reunification of 1990 and shows a group of East Germans who cross the border to visit West Germany and get slaughtered by a psychopathic West German family with chainsaws, and the third Terror 2000 (1992) focuses on xenophobic violence after the reunification process. One of Schlingensief's central tactics was to call politicians' bluff in an attempt to reveal the inanities of their "responsible" discourse, a tactic he called "playing something through to its end". This strategy was most notable in his work Please Love Austria (alternately named Foreigners out! Schlingensiefs Container) at the time of the FPÖ and ÖVP coalition in Austria, a work which attracted international support, a media frenzy and countless debates about art practice. In 2009, he joined the jury of the Berlin International Film Festival with Tilda Swinton as jury president.
Теледидар
Көп ұзамай Шлингенсиф Германияда бірнеше танымал телеарна жобаларының арқасында кең танылып, даңққа ие болды. 1997 жылы көрсетілген Talk 2000 – атақты қонақтар шақырылатын ток-шоу болды, онда Шлингенсиф кейде сұхбаттарды тоқтата, жеке мәселелерін талқылайтын. Оның "Соңғы сағат" көрмесі, соқтығысқан көліктен алынған қисық металл бөлшектері, ұзын туннельдің бейнематериалдары және принцесса Диананың папарацци түсірген суреттері 2006 жылы Лондонның Регент паркіндегі Frieze Art Fair көрмесінен қабылданбады, оның орнына Бетнал Гриндегі беймәлім галереяда орналасты. Кейіннен ол Hauser & Wirth галереясына қосылды. 2007 жылы Мюнхендегі Haus der Kunst Шлингенсифтің туындыларының көрмесін ұйымдастырды; онда "Африкалық егіз мұнаралар" және суретшінің Бразилияның Манаус қаласындағы Амазонас театрында "Ұшқан голландиялық" спектаклін қою кезінде түсірілген қысқаметражды фильмдер көрсетілді.
Schlingensief soon became a figure of considerable celebrity and notoriety in Germany, thanks to several popular television projects. Broadcast in 1997, Talk 2000 was a talk show with celebrity guests in which Schlingensief sometimes interrupted interviews to discuss his own personal problems. His exhibition The Last Hour, with its twisted metalwork from a crashed car, footage of a long tunnel and paparazzi pictures of Princess Diana, was in 2006 rejected by the Frieze Art Fair in London's Regent's Park and instead ended up in a little known gallery space in Bethnal Green. He later joined the Hauser & Wirth gallery. In 2007, the Haus der Kunst, Munich, mounted an exhibition of Schlingensief's work; it presented African Twin Towers and short films that have been shot while the artist directed The Flying Dutchman at the Teatro Amazonas in Manaus, Brazil.
Театр
1990 жылдары Шлингенсиф Берлиндегі Volksbühne театрында бірқатар хаотикалық, сатирикалық қойылымдар қойды. Ол сондай-ақ "Гамлет" пьесасының "Бұл сіздің отбасыңыз, нацистік желі" деген қосымша атауымен Швейцарияда премьерасын өткізді – Шекспирдің пьесасындағы Даниямен теңестірілген, бейтарап аймақ, онда бір нәрсе дұрыс емес. Бұл қойылым төңірегіндегі оқиғалар Швейцарияның өсіп келе жатқан расизм мен оңшыл қозғалыстарға қарсы "бейтараптығын" күдік тудырып, сынады. Ubermorgen суретшілер дуэті жоба үшін Nazi~Line интернет-платформасын жасады, онда бұрынғы неонацистік топтардың мүшелері іздестіріліп, кейін олар сахнадағы драмадағы кейіпкерлерді ойнау үшін актерлер ретінде таңдалды, бұл бұрынғы неонацистерді театрдың жалпы жұмыс күшіне қайта интеграциялаудың бір жолы болды. Шлингенсифтің жұмысы инсталляциялар мен кең таралған "телешоулар" сияқты әртүрлі медиа түрлерін қамтыды және көп жағдайда көрермендер Шлингенсиф пен оның әріптестерімен бірге Passion Impossible, Германияға ояну шақыруы 1997 немесе Chance 2000, Өзіңе дауыс бер сияқты іс-шараларға қатысу үшін театр ғимаратын тастап кетті. Ол 1998 жылғы Германиядағы федералды сайлауға дейін кез келген адам өзінің үміткері бола алатын Соңғы мүмкіндік партиясын құрды. Жобаға қарсы 10 000 қол жинаған Австрияның оңшыл "Еркіндік партиясының" көмегімен бұл жоба тоқтатылды. Телевизияның толыққанды жабылу дәуірінде "өздерінің бар екенін дәлелдеуді" және "әрекет ету, әрекет ету, әрекет етуді" – яғни белсенді болуды, актер емес, әрекет етуді талап етуімен оның жұмысын Бертольд Брехттің тікелей мұрасы деп санауға болады, себебі ол пассивтіліктің орнына қатысуды және дәстүрлі мәтінге негізделген театр сияқты жай ғана қарай беруді қажет етпейді. Бұқаралық ақпарат құралдарының қатты шаршаған заманында оның дауысы жаңа болды, бірақ күмәнсіз өткеннің эхосын қамтыды, көбінесе әзіл-қалжың мен бұрмалаушылыққа толы, бірақ ешқашан цинизмге бой алдырмады. Оның ықпалына Джозеф Бойс және оның әлеуметтік мүсін идеясы, сондай-ақ суретшілер Аллан Капроу мен Дитер Рот кірді. Өлген кезде ол Руртриеннале және Берлин мемлекеттік операсының "Метаноя" қойылымдарына қатысып жатқан еді.
In the 1990s, Schlingensief directed a series of chaotic, satirical productions at the Volksbühne theatre in Berlin. He also directed a version of Hamlet, subtitled, This is your Family, Nazi~Line, which premiered in Switzerland, the so called neutral territory equated with the Denmark of the opening line in Shakespeare's play where there is something foul afoot. Events around the piece questioned and attacked Switzerland's 'neutrality' in the face of growing racism and extreme right wing movements. The artist duo Ubermorgen provided the Internet platform Nazi~Line for the project, where former members of Neo Nazi groups were sought and then cast as actors to play characters in the drama on stage as a way of re integrating the ex Neo Nazis with the common workforce of the theatre. Schlingensief's work covered a variety of media, including installation and the ubiquitous 'talk show' and has in many cases led to audience members leaving the theatre space with Schlingensief and his colleagues to take part in events such as Passion Impossible, Wake Up Call for Germany 1997 or Chance 2000, Vote for Yourself in which he formed the Last Chance Party where anyone could become a candidate themselves in the run up to the federal election of 1998 in Germany. The project was interrupted with help of the right wing Freedom Party of Austria, that collected 10,000 signatures against it. With his demands for people to "prove they exist" in an age of total TV coverage and "act, act, act" in the sense of becoming active not 'actors', his work could be considered a direct legacy of Bertolt Brecht, as it demands involvement as opposed to passivity and merely looking on as is the case in traditional text based theatre. In an age of extreme media fatigue, his was a fresh voice albeit and undisputedly containing echoes of the past, often humorous and subversive yet never cynical. His influences included Joseph Beuys and his idea of social sculpture, and artists Allan Kaprow and Dieter Roth. At the time of his death, he was involved in productions for the Ruhrtriennale and for the Berlin Staatsoper's "Metanoia".
Опера
2004 жылы Вольфганг пен Катарина Вагнердің шақыруымен ол Байройт фестивалі үшін Вагнердің «Парсифаль» операсын қойды. Вагнерлер отбасының шақыруын қабылдағаны оның иконаға қарсы көзқарасымен және Гитлермен байланысты барлық нәрсеге деген қарсылығымен байланысты болғандықтан, бұл көпке таң қалдырды; алайда, ол 1991 жылы бұл фестивальге шақырылған еді. Фильмдер мен костюмдер христиандық пен ислам арасындағы қақтығысты көрнекті етіп көрсетті. Пьер Булез басқарған қойылым алғашқы жылдары 2005 және 2006 жылдары қайта қойылды, бірақ басқа Байройт фестивалінің қойылымдарынан өзгеше, бұл қойылым түсірілмеді. Кристиан Крахт кейіннен «Вольфганг Вагнер сияқтыларды» «Кристоф Шлингенсифтің дұшпаны және буржуазия өкілі» деп сипаттады. Оның соңғы қойылымдарында, мысалы, «Church of Fear» флюкстус ораториясы және «Mea culpa» дайын операсында ол өзінің қатерлі ісікпен күресін сахналады және оны жас кезінде алғашқы «сахналық тәжірибесімен», яғни алтарь қызметкері болған кезбен байланыстырды.
In 2004, at the invitation of Wolfgang and Katharina Wagner, he staged Wagner's Parsifal for the Bayreuth Festival. When he accepted the Wagner family's invitation, it caused surprise because of his iconoclasm and his well known aversion to all things tainted by association with Hitler; however, he had been invited to the festival before in 1991. Film clips and costumes focused the action on the conflict between Christianity and Islam. The production, in the first years conducted by Pierre Boulez, was revived in 2005 and 2006, but unlike other Bayreuth Festival stagings it was not filmed. Christian Kracht would later describe "the likes of Wolfgang Wagner" as "bourgeois & enemy to Christoph Schlingensief". In his last productions, such as the fluxus oratorio Church of Fear and the ready made opera Mea culpa, he staged his own cancer experience, and related it to his first 'stage experience' as a young altar boy.
Африкадағы опера ауылы
Шлингенсифтің дамушы елдерге деген ұмтылысы кейіннен оны Буркина-Фасоға жеткізді, онда оған опера театрын салуға концессия берілді, бұл оның ең жолдарлы жобасы болды деуге болады. Бұл жобаға Германия үкіметі қаржы бөлді. "Süddeutsche Zeitung" газетінде оның қазасына орай жарияланған хатында, әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері Эльфриде Желинек былай деп жазды:
Schlingensief's commitment to developing nations later took him to Burkina Faso, where he was awarded a concession to build an opera house, arguably his most ambitious project. The project, which received funding from the German government, In a note to his death in the Süddeutsche Zeitung, Literature Nobel Prize Laureate Elfriede Jelinek wrote:
Шлингенсиф – өмір бойы көрген ең ұлы суретшілердің бірі еді. Мен оның сияқтылары өлмейді деп әрқашан ойладым. Өмірдің өзінің өліп қалғандай сезіледі. Ол, шын мәнінде, сахналық режиссер емес еді (Байройт пен Парсифалға қарамастан), ол – барлығының жиынтығы: ол суретші еді. Ол кез келген жіктемеден тыс жаңа жанр құрастырды. Ол сияқты адам ешқашан болмайды.
Schlingensief was one of the greatest artists who ever lived. I always thought one like him cannot die. It is as if life itself had died. He was not really a stage director (in spite of Bayreuth and Parsifal), he was everything: he was the artist as such. He has coined a new genre that has been removed from each classification. There will be nobody like him.
Венеция биенналесі
2011 жылы 54-ші Венеция биенналесінің қазылар алқасы Кристоф Шлингенсифтің туындыларын көрсеткені үшін Германияға халықаралық көрменің ең жоғары наградасын, "Ең үздік ұлттық павильон үшін Алтын арыстан" сыйлығын табыс етті. Көрмені Шлингенсифтің қайтысынан кейін аяқтаған куратор Сюзанна Генсхаймер ұйымдастырды. Неміс павильоны суретшінің жас кезінде алтарь қызметкері болған шіркеудің дәл көшірмесіне айналдырылды, осы арқылы ол өкпесінен ота жасалғаннан кейін жасаған үш бөліктен тұратын соңғы туындысының екінші бөлігі – Fluxus Oratorio ұсынылды. Көрмеде оның қатерлі ісікпен күресіне қатысты видеолар мен рентген суреттері сияқты мультимедиалық құжаттар көрсетілді. Арнайы бөлмеде Шлингенсифтің Буркина-Фасода опера театрын салу жобасы аясында түсірілген видеоматериалдар мен макеттер, ал тағы бір қанатта оның мансабындағы фильмдер таныстырылды. Berliner Zeitung газетіне берген сұхбатында суретші Герхард Рихтер Шлингенсифтің тағайындалуын "скандал" деп бағалап, көп қызмет атқаратын режиссердің таңдалуын "кескіндеме өнерінің төмендеуімен" байланыстырған.
In 2011, the jury of the 54th Venice Biennale awarded the international exhibition's highest honor, the "Golden Lion for best national pavilion", to Germany for its display of work by Christoph Schlingensief. Organized by curator Susanne Gaensheimer, who completed the exhibition after Schlingensief's death, the German pavilion was transformed into a replica of the church where the artist spent his teenage years as an altar boy in order to present Fluxus Oratorio, the second of his three part final work, created after he had undergone surgery to remove a lung. The exhibition presented multimedia documents—from videos to x rays—relating to his battle with terminal cancer. A side room showed footage and a maquette made as part of Schlingensief's project to build an opera house in Burkina Faso, while another wing displayed a selection of films from throughout his career. In an interview with Berliner Zeitung, artist Gerhard Richter had previously criticised Schlingensief's appointment as "a scandal", associating the selection of the multitasking director with "the decline of painting".