Кіріспе

Оңтүстік Австралиядағы тау тізбегі Барросса аңғарының оңтүстігіндегі және оның ішіндегі таулар тізбегінің бөлігі әдетте Оңтүстік Маунт Лофти тау тізбегі деп аталады, ал осы бөлімнің ең биік нүктесі Маунт Лофти тауының шыңы болып табылады. Аделаидаға ең жақын таулар тізбегінің бөлігі Аделаида таулары деп аталады, ал одан солтүстікке қарай Барросса жотасы орналасқан. Бұл аймақтар жерді пайдаланудың әртүрлі түрлерін қамтиды, оның ішінде маңызды тұрғын үй құрылысы, әсіресе тау етегінде, Стирлинг және Бриджвотер қалаларының маңында, сондай-ақ Маунт Баркер және Виктор Харбор қалаларында шоғырланған. Бірнеше қарағай алқаптары бар, олардың ең маңыздысы солтүстіктегі Маунт Кроуфорд және Кадли Крик, ал оңтүстікте Куитпо орман және Екінші аңғар. Аделаиданың жанында бірнеше қорғалған аймақтар орналасқан, онда таулар қалаға қарайды, бұл тұрғын үйлерге арналған жерді сақтау үшін қажет: Black Hill Conservation Park, Cleland National Park және Belair National Park ең ірілері. Оңтүстік тау жоталарындағы басқа маңызды саябақтар – Флеуриу түбегінің құнарсыз оңтүстік жағалауындағы Дип Крик ұлттық паркі және Баросса аңғарының оңтүстік шетіндегі Пара Вирра қорық паркі. Тауларда көптеген шарап заводтары бар. Әсіресе екі шарап өсіру аймағы әлемдік деңгейде танымал: Баросса аңғары және Макларен Вейлі. Аделаида тауларында және Онкапаринга аңғарында да жүзім өсіріледі. Бүгінде оңтүстік тау жоталарында ірі кен орындары жұмыс істемесе де, бірнеше үлкен тоқтатылған және көптеген кішкентай кен орындары бар. 1955 жылдан 1972 жылға дейін Маунт Баркердің солтүстік-шығысында орналасқан Брукунгадағы темір сульфид кеніші жұмыс істеді, бұл мемлекеттің шеткі ауылшаруашылық аймақтарының соғыстан кейінгі дамуы үшін маңызды суперфосфат тыңайтқыштарын өндірудің құнды көзі болды. Өкінішке орай, кеніштен ағып шыққан су жергілікті ортаға өте зиянды болды, сондықтан залалды азайту жөніндегі жұмыстар жүргізілуде. Глен Осмонд тауларының етегіндегі күміс және қорғасын кеніші алғаш рет 1836 жылы штат құрылғаннан кейін екі жыл өткен соң ашылды: ол штат тарихындағы алғашқы металл кеніші және бүкіл Австралиядағы бірінші кеніш болғандықтан маңызды. Оңтүстік Австралияда он тоғызыншы ғасырдағы алтын асығу болған жоқ, бірақ алтын Эчунга және Уильямстаун (Барроссада) маңында табылды. Оңтүстік тау жоталарындағы басқа кен орындарына Джервис мысығының жанындағы Талискердегі он тоғызыншы ғасырдың күміс-қорғасын кеніші, онда көптеген ескі ғимараттар сақталған, және жақында жұмысын тоқтатқан Рапид Бэйдегі әк тас кеніші жатады. Мыс Капунда, Труро және Канмантуда өндірілді және қайта өндірілуі мүмкін, ал Strathalbyn маңында мырыш (және қорғасын, күміс және алтын) кеніші ашу ұсынылып отыр. Тауларда карьерлер көп, олардың ең әсерлі және ірілері Аделаиданың етегінде орналасқан; олар ертедегі Аделаиданың мәңгілік "құмтасты архитектурасында" көрінетін кварциттің көп бөлігін қамтамасыз етті. Қазір тек бір темір жол ғана тау тізбегін кесіп өтеді: 1870 жылдары салынған және содан бері тек шағын түзетулер жасалған Аделаида-Мельбурн желісі (ең маңыздысы Слипс Хиллдегі жаңа туннельді бұрғылау болды). Жолаушылар пойыздары бұрын қаладан Бриджвотерге, таулардың ортасына дейін жүретін, бірақ қазір Белаирде тоқтайды. Вилунгадағы тауларға темір жол жақындады (бірақ ол 1960 жылдары тоқтатылды және одан бері велосипед жолымен ауыстырылды). Маунт Баркерден Виктор Харборға дейінгі желі (қазір тек демалыс мақсатында пайдаланылады) таулардың шығыс жиегін кеңінен айналып өтеді. Аделаиданың солтүстігінде Баросса аңғарының шығысындағы Ангастонға темір жол бар, ал бұрынғы темір жолдар Труроға және Эдунда маңындағы Морганға Мюррей өзенінің бойында орналасқан. Таулар Аделаиданың сумен қамтамасыз етілуінің бір бөлігін құрайды, ал Торренс, Онкапаринга, Литтл Пара және Гаулер өзендерінің су жиналатын алаптарында кең ауқымды су қоймалары, бөгеттер және құбырлар жүйесі бар. Ең ірілері – Маунт Болд, Оңтүстік Пара, Кенгуру Крик және Миллбрук су қоймалары.

Солтүстік тау жоталары

Солтүстік жоталар, көбінесе Оңтүстік Флиндерс жоталарымен шатастырылады, кейде "Орталық Солтүстік жоталар" немесе "орталық төбелік аймақ" деп те аталады. Олар оңтүстіктегі Капунда маңындағы төбелерден басталып, солтүстік-шығыстағы Питербородан тысқары құрғақ жоталарға дейін созылады. Бұл бөлімдегі ең биік шыңы (және аты айтылғанмен, барлық Тау-Лофти жоталарындағы ең биік шың) – Брайан тауы. Басқа маңызды шыңдарға Нью-Кэмпбелл және Бурраға қарап тұрған Стейн Хилл жатады. Солтүстік жоталарға Белвидер жотасы, Тотилл жотасы және Скилли таулары кіреді. Кен өндіру қазір тоқтатылған, бірақ бұрын солтүстік жоталарда маңызды өнеркәсіп болған. Бароссаның солтүстігіндегі Капундадағы мыс кені 1842 жылдан 1877 жылға дейін жұмыс істеді және жаңа мемлекеттің экономикасына үлкен көмек болды, бірақ көп ұзамай солтүстіктегі Буррадағы ірі жұмыстар оны басып өтті. Мұндағы кен 1845 жылдан 1877 жылға дейін, кейбір ұсақ үзілістермен жұмыс істеді, содан кейін Йорк түбегіндегі одан да ірі жұмыстармен ауыстырылды. Дегенмен, Буррадағы мыстың көптігінің куәсі ретінде, кен 1971 жылы ашық карьерлік кен ретінде қайта ашылды, бірақ он жылдан кейін қайта жабылды. Клэр аңғары Бурраның оңтүстік-батысында орналасқан Солтүстік Лофти жоталарының шағын иілімінде жатыр. Бұл тағы бір әлемдік деңгейдегі шарап өндіретін аймақ және Аделаида тұрғындары үшін демалыс күндері танымал туристік орын. Сонымен қатар, ол Солтүстік жоталарындағы жалғыз табиғат сақтау паркі – Спринг Гуллиге де үй иесі. Жоталардың солтүстік бөлігінде екі қызықты нәрсе бар: Оңтүстік Австралиялықтарға ең суық жер ретінде таныс Йонгала деген кішкентай қалашық (жерге шамалы 100 километр кіріп, көптеген Орталық Солтүстік аймақтар сияқты биік жазықта орналасқандықтан). Екінші қызықты орын – Орроруу маңындағы "Магниттік төбе" деп аталатын жер. Бұл ат көлік дөңгелекке қарай өрлейтіндей сезім тудыратын оптикалық иллюзиядан шыққан.

Флора

Тау беткейлерінің табиғи ортасы – төменгі бөліктерінде алтын акациялармен араласқан эвкалипт ағаштарынан тұратын орман, олардың астында бұталар мен шөптесін өсімдіктер өседі. Гүлдердің ішінде эндемикалық орхидеялар да бар. Осы сияқты орталар Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры Тау Лофти орманды аймағына жатқызған Кангару аралында да кездеседі.

Фауна

Тауларда коала, батыс сұр кенгуру, оңтүстік қоңыр бандикут және жұмыртқа салатын эхидна сияқты бірнеше сумкалы жануарлар қоныстанады. Құстардың ішінде Fleurieu түбегіне ғана тән оңтүстік эму құсы бар. Сонымен қатар, мұнда түрлі бауырымен жорғалаушылар да кездеседі, олардың ішінде қауіпті жағдайдағы Аделаида пигмей көк тілді скині де бар.

Қауіп-қатерлер мен сақтау

Биологиялық әртүрліліктің жоғалуы орташа белдеулі орманды алқаптарды жою салдарынан аймақтарда ауыр болды. Тау беткейлерінің көп бөлігі жеміс өсіру және басқа да ауыл шаруашылығы үшін орманнан тазартылды, сондай-ақ Аделаида қаласының, әсіресе төменгі беткейлердегі өсуі осы аймақтардағы мекен орындарының жоғалуына және беттонг, куол сияқты сүтқоректілердің, сондай-ақ патшалық балқұмырсқа (Xanthomyza phrygia), жылдам попугай (Lathamus discolor), патшалық бөдене (Coturnix chinensis), қоңыр бөдене (C. ypsilophora) және көк шоқыр (Alcedo azurea) сияқты құстардың жергілікті түрлердің жойылуына әкелді. Орманды жерлерді тазалау және ауыл шаруашылығы жұмыстары жалғасуда, ал мал жаю орталыққа зиян келтіруде. Импортталған мысықтар, түлкілер және қояндар мекен орындары мен жануарлар әлеміне қауіп тудыруда. Қорғалатын аумақтар көбінесе шағын және үзіліс-үзіліс болып келеді.