Кіріспе

Бір кезде Қытайда III – 1993 жылы Гонконгта түсірілген шайқас өнері туралы фильм. Фильмнің сценарийін жазып, продюсерлік және режиссуралық жұмыстарын Цуй Харк атқарды. Жет Ли қытай шайқас өнерінің шебері және кантондық этностың халық қаһарманы Вонг Фэй Хунг рөлінде ойнайды. Бұл "Бір кезде Қытайда" фильмдер сериясының үшінші бөлімі.

Сюжет

XIX ғасырдың соңында Қытайда, Цин әулеті тұсында, Қытайдың тәуелсіздігі шетелдік империализмнің салдарынан күшін жоғалтып бара жатқан еді. Императрица Цыси мен Ли Хунчжан Қытайдың жекпе-жек өнерін көрсету және ұлттық мақтаныш сезімін қайта жандандыру мақсатында арыстан биі сайысын ұйымдастыруға шешім қабылдады. Қытайдың түкпір-түкпірінен келгендер «Арыстан биінің патшасы» атағы үшін қатысуға шақырылды. Вонг Фэй Хун 13-ші тәтесі және шәкірті Ленг Фунмен бірге Фошань қаласынан Пекинге пойызбен сапар шегеді, әкесі Вонг Кей Инмен Кантондық Он жолбарыс қауымдастығында кездесу үшін. Пойыз стансасында 13-ші тәтесі Ұлыбританияда оқыған кездегі сыныптасы, орыс дипломаты Томановскиймен танысады. Ол оның назарын аударуға тырысады, бірақ Вонг әйелдің қолын сүйіп алудың батыстық әдетінен жиренеді. Вонг қауымдастыққа келгенде, әкесіне бай қарсыласы Чиу Тин Бак және оның қолбасшысы Клубфут шабуыл жасағанын біледі. Әкесі жеңіл жарақат алған еді. Вонг Кей Ин ұлына және 13-ші тәтесіне олардың махаббатына риза болып, батасын береді. Сайыс ресми түрде басталар алдында, Пекинге жиналған арыстан биі үйірмелері арасында дау-жанжал шығып, өздерінің жеке сайыстарын өткізеді. Вонг қатыспайды, тек бақылаушы болып қалады. Ол Ленг пен оның достарының құпия түрде сайысқа қатысқанын білмейді. Ленг пен Клубфут арасында қысқаша қуғын-сүргін болады, себебі Ленг сайыс кезінде Клубфутты ренжітіп, қашып кетеді. Ленг аттар қорасынан аттарды босатып жібергенде Клубфуттың аяқтары қажалып, сынды. Чиу Клубфуттың енді пайдасыз мүгедек екенін көрген соң оны тастап кетеді. Вонг Клубфутқа аянып, оны емдеп, аяқтарын сауықтырады. Клубфут бастапқыда Вонгқа қарсы тұрады, бірақ Вонгтың мейірімділігі мен қамқорлығына риза болып, шығуынан жылайды және Вонгтың жаңа шәкіртіне айналады. Томановскийден алған фотоаппаратының көмегімен 13-ші тәтесі сайыс кезінде Ли Хунчжанды өлтіру жоспарын жасырын түрде ашады және Томановскийдің қастандыққа қатысқандардың бірі екенін біледі. Ол Вонгты ескертеді, ол қастандықшыларды тоқтату үшін сайысқа қатысады. Сайыстың соңғы кезеңінде Вонг, Ленг және Клубфут ондаған қарсылас арыстан бишілерімен шайқасып, эшафодтың басына жетеді. Чиу да сайысқа қосылып, үлкен және қауіпті арыстан маскасын киеді. Вонг ақыры Чиуді жеңіп, сайыста жеңіске жетеді. Осы уақытта Томановский Ли Хунчжанды өлтіруге тырысып, сәтсіз аяқтайды және оның орыс әріптестері оны өлтіреді, олар қытайлықтарға оның жапондықтардың тыңшысы болғанын мәлімдейді. Вонг жүлдеге (алтын медальға) ие болғанымен, ішкі кикірулердің салдарынан қытайдың жеңіліске ұшырағанын айтады. Ол медальді Ли Хунчжанға қайтарып береді, арқасын бұрып, кетеді.

Қабылдау

Rotten Tomatoes сайтында «Once Upon a Time in China III» 9 шолуға сүйене отырып 67% көрсеткіш алды, ал «The Austin Chronicle» газетінің Марк Сальвов оған 5 балдық шкала бойынша 2,5 бал берді. Asian Movie Pulse сайтынан Панос Коцатанасис бұл «трилогияның ең жеке туындысы» екенін айтты.

Басқа нұсқалары

Фильмді Гонконгта Paragon Films компаниясы 1996 жылы VHS форматында шығарды. Фильмнің басы мандарин тілінде, ал қалған бөлігі кантон тілінде. Ол лазерлік дискіден көшірілген, сондықтан кейбір бөлімдер реті бойынша дұрыс орналастырылмаған. Фильм 2002 жылдың 21 қаңтарында Гонконг Legends компаниясы арқылы Гонконгта DVD форматында қайта шығарылды. Тайваньдық нұсқасы мандарин тілінде, ал Гонконг нұсқасына қарағанда 15 минутқа ұзақ. Оны Long Shong Pictures таратты, 4:3 форматында кесілген сурет, кітай және ағылшын тіліндегі субтитрлер бар, сонымен қатар экранның жоғарғы сол жақ бұрышында дистрибьютордың логотипі орналасқан. Гонконг және Тайвань нұсқалары Солтүстік Америкада Columbia TriStar компаниясы арқылы DVD форматында жарық көрді. Фильмнің "Еңбеусіз Шаолин" деп аталатын ағылшын тіліндегі экспорттық нұсқасы да бар. Алғашқы нұсқамен салыстырғанда, "Еңбеусіз Шаолин" нұсқасының соңғы титрлері ағылшын тілінде, ал кейбір кадрлар қиылып кеткен.