Кіріспе

Қиямет күні туралы аргументті жоққа шығаруға талпыныс

Өзін-өзі сілтеме жасайтын қиямет күні туралы аргументті жоққа шығару – қиямет күні туралы аргументті (адамзаттың өмір сүру ұзақтығының қысқалығы мен оның күтілетін жойылуы арасындағы сенімді байланыс бар деген пікірді) осы аргументтің өмір сүру мерзіміне бірдей логика қолдану арқылы жоққа шығаруға жасалған әрекет. Бұл туралы алғаш 1997 жылы П. Т. Ландсберг пен Дж. Н. Девинне жазған; олар қиямет күні туралы аргументке қатысты өзіне-өзі қолданды және парадокс туындайды деп мәлімдеді.

Парадокс

Егер соңғы күн туралы аргументтің өмір сүру мерзімі бейтараптық принципімен және Коперник принципімен реттелсе, онда оның қазіргі өмір сүру ұзақтығына сүйенсек және ол ықтималдық болжамдардың анықтамалық класынан кездейсоқ таңдалған деп есептесек, 2500 жылға дейін жоққа шығарылуы 95% сенімді. Егер соңғы күн туралы аргумент осы принциптерге бағынбаса, онда адамзаттың өмір сүру уақытын оларды қолдану арқылы модельдеуге болатындығы туралы болжам парадоксқа ұшырайды (Лансберг пен Девинннің пікірінше). Керісінше, егер соңғы күн туралы аргумент осы болжамдарға бағынса, онда ол адамзаттың өмір сүруінің болжамды уақытына қарағанда ертерек тоқтатылады (жоққа шығарылады), яғни екінші парадокс туындайды: теорияның болжамы, ол жоққа шығарылғаннан кейін болатын оқиғалар туралы (мысалы, адамзаттың жойылуы) логикалық мағынаға ие емес. Ал егер соңғы күн туралы аргумент адамзат өркениетінің соңына дейін сақталса (мысалы, 5000 жылы), онда ол Коперник принципінің күткеніне қарағанда айтарлықтай артық өтеді. Бұл ықтималдыққа негізделген аргумент үшін парадокс тудырады, егер болашақ сценарийлер үш топқа бөлінсе: Адамзат 2500 жылға дейін жойылады. Адамзат 2500 жылдан кейін жойылады, ал соңғы күн туралы аргумент ешқашан жоққа шығарылмайды. Адамзат 2500 жылдан кейін жойылады, бірақ соңғы күн туралы аргумент жоққа шығарылғаннан кейін. Бірінші мүмкіндіктегі «жылдам жойылу» туу көрсеткішін анықтамалық класс ретінде пайдаланатын соңғы күн туралы аргументтерде ғалымдардың пікірінше, ықтимал деп есептеледі, бірақ салыстыру үшін соңғы күн туралы аргументтің жоққа шығарылуға дейін өмір сүру ұзақтығын адамзаттың жойылуға дейін өмір сүру ұзақтығымен салыстыру керек. Сондықтан, Дж. Ричард Готтың (уақытша) соңғы күн туралы аргументі жоғарыда аталған үш сценарийдің ықтималдығын есептеу үшін қолданылады: Готтың соңғы күн туралы аргументіне сәйкес, адамзат 2500 жылға дейін жойылуы өте ұтымсыз, себебі бұл бізді ерекше бақылаушылар етеді; адамзаттың ұзақтығына бейтараптық принципін қолдану шамамен 400:1 қарсы (0,25% мүмкіндік). Егер Коперник принципі теориялардың өмір сүру мерзіміне де, түрлерге де қатысты болса (анықтамалық классқа байланысты), онда (салыстырмалы түрде жас) соңғы күн туралы аргументтің келесі 500 жыл бойы тұрақты сынға шыдауының ықтималдығы = 22/500 = 4,4%. Басқа екі нәтижені жою арқылы біз үшінші нәтижеге жетеміз, яғни адамзат соңғы күн туралы аргументтің жоққа шығарылуын көреді. Бұл оқиғаның ықтималдығы = 100 – (4,4 + 0,25) = 95,35%.

Парадоксалды қорытынды

Егер қиямет күні туралы аргумент өзіне қатысты болса, онда ол бір уақытта дұрыс (ықтималдық аргумент ретінде) және, мүмкін, қате (болжам ретінде) болуы мүмкін. Сондықтан Ландсберг пен Девинн адамзат 9 000 жыл ішінде жойылуынан (қиямет күні туралы аргумент шамамен 95% ықтимал деп есептейді) гөрі, қиямет күні туралы аргументтің қате болуының ықтималы жоғары деп санайды (оның логикасы дұрыс болса да). Қызықты парадокс – қиямет күні туралы аргумент, тіпті толығымен дұрыс деп есептелген жағдайда да (оның 95% бағасы бойынша), қате болуы мүмкін.

Ұзартулар

2001 жылы Брэдли Монтон мен Шеррилин Роуш бұл тұжырымды дамытып, Готттың қиямет күні туралы аргументінің өзіне қарсы дәлел келтіретінін айтты.