Орден Еңбек Қызыл Туы – КСРО-ның еңбек жетістіктері үшін берілген марапаты. Өндіріс, ғылым, мәдениет салаларындағы еңбегі үшін табысталған, үшінші дәрежелі награда.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес Одағының ордендері
Award of the Soviet Union
Еңбек Қызыл Ту ордені (Орден Трудового Красного Знамени) – өндіріс, ғылым, мәдениет, әдебиет, өнер, білім беру, спорт, денсаулық сақтау, әлеуметтік және еңбек қызметінің басқа да салаларында Кеңес мемлекеті мен қоғамына сіңірген еңбегі үшін берілетін Кеңес Одағының ордені. Бұл орден, әскери Еңбек Қызыл Ту орденімен теңдес болып саналады. Кеңес Одағының мақтанышы саналатын бірнеше мекемелер мен зауыттар да осы орденмен марапатталды. Еңбек Қызыл Ту ордені – Ленин орденінен және Қазан төңкерісі орденінен кейін Кеңес Одағындағы үшінші жоғары азаматтық награда. Еңбек Қызыл Ту ордені 1920 жылғы 28 желтоқсанда Ресей КСР-інің ғана наградасы ретінде тағайындалды. Ал, Бүкіл Одақтық орден Жоғарғы Кеңес Президиумының 1928 жылғы 7 қыркүйектегі қаулысымен құрылып, 1928 жылғы 15 қыркүйектегі тағы бір қаулысымен бекітілді. Орденнің уставы мен ережелері КСРО Жоғарғы Кеңесінің Президиумының 1936 жылғы 7 мамырдағы, 1943 жылғы 19 маусымдағы, 1980 жылғы 28 наурыздағы және 1980 жылғы 18 шілдедегі бірнеше қаулыларымен өзгертілді.
The Order of the Red Banner of Labour (Орден Трудового Красного Знамени) was an order of the Soviet Union established to honour great deeds and services to the Soviet state and society in the fields of production, science, culture, literature, the arts, education, sports, health, social and other spheres of labour activities. It is the labour counterpart of the military Order of the Red Banner. A few institutions and factories, being the pride of Soviet Union, also received the order. The Order of the Red Banner of Labour was the third highest civil award in the Soviet Union, after the Order of Lenin and the Order of the October Revolution. The Order of the Red Banner of Labour began solely as an award of the Russian SFSR on December 28, 1920. The all Union equivalent was established by Decree of the Presidium of the Supreme Soviet on September 7, 1928, and approved by another decree on September 15, 1928. The Order's statute and regulations were modified by multiple successive decrees of the Presidium of the Supreme Soviet of the USSR, on May 7, 1936, on June 19, 1943, on March 28, 1980, and on July 18, 1980.
Сыйлық сипаттамасы
Еңбек Қызыл Ту орденінің дизайны жылдар бойы өзгеріп келді. Оның алғашқы, "1-тип" деп аталған дизайны 1936 жылы түзетілді, ал бұл жаңа үлгі "2-тип" деп аталады.
The design of the Order of the Red Banner of Labour evolved over the years. Its original design, called "type 1" was amended in 1936, this new variant will be identified as "type 2".
1-түрі
"1-тип" ордені 38 мм ені мен 43 мм биіктігі бар күміс белгіден тұрады, пішіні тісті дөңгелек. Ортасында бидай бастарымен шектелген диск орналасқан. Орталық дискінің төменгі жартысынан төмен қарай бағытталған қызыл эмальды үшбұрыш шығып тұрады. Дискінің фонында су электр стансасы бейнеленген, ал ортасында алтын жалатылған балға мен орақ орналасқан. Жоғары жағында "Әлем пролетарийлері, бірігіңдер!" ("Пролетарии всех стран, соединяйтесь!") деген жазуы бар қызыл ту жарылып тұр. Тісті дөңгелектің төменгі бөлігінде стильделген көлденең қалқанда "КСРО" ("СССР") деген рельефті жазу бар, оны кішірек тісті дөңгелек үлкенірек дөңгелекке қосылып тұрады. Белгінің артқы жағында орталықта бұрандалы тірек, балға мен орақты бекітуге арналған екі жалпақ тірек және "КСРО" жазуының қарама-қарсы төменгі бөлігінде орденнің сериялық нөмірі ойылған. Орден бұранда мен гайка арқылы киімге бекітілген. Ерте гайкалардың диаметрі 28 мм, ал кейінгі гайкалардың диаметрі 32 мм болған.
The "type 1" Order consisted of a 38 mm wide by 43 mm high silver badge in the shape of a cogwheel, at center, a disc bordered along its entire outer diameter by panicles of wheat. Protruding from under the lower half of the central disc, a red enamelled triangle pointing downwards. On the central disc in the background, a hydro electric dam, at center, a gilded hammer and sickle, at the top, a waving red banner bearing the inscription "Proletarians of the World, unite!" ("Пролетарии всех стран, соединяйтесь!"). At the very bottom of the cogwheel, the relief inscription "USSR" ("СССР") on a stylised horizontal shield bisected by a smaller cogwheel meshing into the larger one. On the otherwise plain reverse, a recess at center bearing a threaded post, two rivets used to secure the hammer and sickle and the award serial number engraved on the lower portion opposite the "USSR" inscription. The Order was secured to clothing with a threaded screw and nut arrangement. The earlier nuts were 28 mm in diameter, later ones measured 32 mm.
2-түрі
"2-түр" ордені 38 мм ені және 44 мм биіктігі бар күміс белгіден тұрады. Түйіндік дөңгелектің төменгі шеңберінде "Әлем пролетарийлері, бірігіңдер!" ("Барлық елдердің пролетарийлері, бірігіңдер!") деген рельефті жазу орналасқан. Дөңгелектің астында, төрт қысқа бидай бағының сол және оң жаққа қарай шығып тұрған қалқаннан үстіне орналасқан бес қабырғалы жұлдыздың қызыл эмальді рельефі бейнеленген. Ортасында, емен жапырақтарынан жасалған алтын жалатылған гүл шоғымен қоршалған диск, оның астында көк эмальмен боялған су, ал диск ортасында алтын жалатылған балға мен орақ бейнеленген. Дисктың ішкі сол жағында, орталық дискіден шығып тұратын, қызыл эмальды туы бар алтын жалатылған мачта орналасқан, ол дөңгелектің жоғарғы бөлігін жауып, сыртқы жоғарғы жиегінен асып шығып, онда "КСРО" ("СССР") деген сөз алтын әріптермен жазылған. Дисктың сыртқы шеңбері бойымен, дөңгелектің бойында тең аралықта орналасқан ақ эмальды ойықтар бар. Арқа жағында, ортасында бұрандалы тіреуіш бар, сегіз тірек (1943 жылғы үлгіде тек үш тірек) орденнің әртүрлі бөліктерін бекіту үшін қолданылған, ал тіреуіштің төменгі бөлігінде орденнің сериялық нөмірі ойылған. Орден 1943 жылға дейін киімге бұрандалы тіреуіш және 33 мм диаметрлі гайка арқылы бекітілді, содан кейін ол медальдік ілмек арқылы бесбұрышты тақтаға бекітілді, ол 24 мм ені бар ашық көк түсті жібек моар лентасымен және 4 мм ені бар қою көк жиектерімен жабылған. РСФСР Еңбек Қызыл Ту орденімен алғаш рет Никита Менчуков марапатталды, ол мұздың құлауынан маңызды көпірді құтқарып қалған. Ленинградтағы Путилов (кейін Киров) зауытына КСРО Еңбек Қызыл Ту орденінің 1-ші нөмірі табысталды. Алғашқы жеке марапатталғандар – В. Федетов, А. Шелагин және М. Кятковский полярлық экспедицияны құтқаруы үшін. Михаил Горбачев 1949 жылы 17 жасында отбасылық колхозында рекордтық егін жинағаны үшін Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды, бұл осындай жас адам үшін өте сирек кездесетін құрмет. Ол орденнің ең жас иегерлерінің бірі.
The "type 2" Order also consisted of a silver badge in the shape of a cogwheel, it measured 38 mm wide by 44 mm high. On the lower circumference of the cogwheel, the relief inscription "Proletarians of the World, unite!" ("Пролетарии всех стран, соединяйтесь! "), below the cogwheel, a red enamelled relief five pointed star superimposed on a shield from which four short panicles of wheat protrude left and right. At the center, a disc surrounded by a gilded wreath of oak leaves bearing the relief image of a hydro electric dam, below the dam, blue enamelled water, at the center of the disc, the gilded hammer and sickle, from the inner left side of the disc, a gilded mast bearing a waving red enamelled banner protruding from the central disc, covering the upper portion of the cogwheel and protruding past its outer upper edge on which "USSR" ("СССР") is inscribed in gilded letters. Along the outer circumference of the central disc's wreath, white enamelled slots spaced equally on the cogwheel. On the otherwise plain reverse, a concave recess at center bearing a threaded post, eight rivets (only three rivets on the post 1943 variant) used to secure the various parts to the badge and the award serial number engraved on the lower portion below the recess. The Order was secured to clothing with a threaded screw and a 33 mm in diameter nut until 1943 when it was secured by a ring through the medal suspension loop to a pentagonal mount covered by an overlapping 24 mm wide light blue silk moiré ribbon with 4 mm wide dark blue edge stripes. The first recipient of the Order of the Red Banner of Labour of the RSFSR was Nikita Menchukov for saving an important bridge from being destroyed by flowing ice. Order of the Red Banner of Labour of the USSR number 1 was presented to the Putilov (later Kirov) Works in Leningrad. The first individual awardees were V. Fedetov, A. Shelagin and M. Kyatkovsky for the rescue of a polar expedition. Mikhail Gorbachev received the Order of the Red Banner of Labour for harvesting a record crop on his family's collective farm in 1949 at age 17, an honor which was very rare for someone so young. He is one of the Order's youngest recipients.