Кіріспе

Төртінші кезеңдегі суық климат кезеңдері, социологиядағы стадиалдық теория. Стадиалдар мен интерстадиалдар – төртінші кезеңді, яғни соңғы 2,6 миллион жылды бөліп тұратын фазалар. Стадиалдар суық климат кезеңдерін, ал интерстадиалдар жылы климат кезеңдерін көрсетеді. Әр төртінші кезеңнің климаты теңіз изотоптық сатысымен (МИС) байланысты, ол оттегі изотоптарының деректері арқылы өлшенген жылы және салқын температуралардың кезектесуін сипаттайды. Стадиалдардың МИС нөмірі жұп, ал интерстадиалдардың МИС нөмірі тақ болады. Қазіргі Холоцендік интерстадиал МИС 1, ал Соңғы мұздық максимум стадиалы МИС 2 болып табылады. Теңіз изотоптық сатылары кейде жалпы стадиалдық немесе интерстадиалдық режимдегі шағын климаттық ауытқуларға сәйкес стадиалдар мен интерстадиалдарға бөлінеді, бұл әріптермен белгіленеді. Сангамондық мұз аралық деп те аталатын 5-ші МИС интерстадиалы салыстырмалы түрде салқындаудың екі кезеңін қамтиды, сондықтан ол үш интерстадиалға (5a, 5c, 5e) және екі стадиалға (5b, 5d) бөлінеді. MIS 6 сияқты стадиалды изотоптық саты салыстырмалы жылыну кезеңдеріне бөлінуі мүмкін, сондықтан бұл жағдайда бірінші және соңғы бөліністер стадиалдар болады: MIS 6a, 6c және 6e – стадиалдар, ал 6b және 6d – интерстадиалдар.

Стадиалдар мен мұздықтардың айырмашылығы

Жалпы, стадиалдық кезеңдер мың жыл немесе одан кем уақытқа созылады, ал интерстадиалдық кезеңдер он мың жылдан кем уақытқа созылады, мұз аралық кезеңдер он мың жылдан асады, ал мұздық кезеңдер шамамен жүз мың жылға созылады. Кезеңнің мұз аралық деп есептелуі үшін, ол Арктикадан, Субарктикаға, бореалдық және қоңыржай жағдайларға ауысып, қайтадан сол күйге оралуы керек. Интерстадиалдық кезең тек бореалдық өсімдіктер сатысына жетеді. МИС 1 интерстадиалдық кезеңі қазіргі Холоцен мұз аралық кезеңінің барлық бөлігін қамтиды, бірақ Висконсин мұздығы МИС 2, 3 және 4 кезеңдерін қамтиды. Мұздықтар мен мұз аралық кезеңдер Миланкович циклдарымен байланысты 100 000 жылдық циклдарды көрсетеді, ал стадиалдар мен интерстадиалдар нақты оттегі изотоптарының температуралық тіркелімімен анықталады.

Bølling/Allerød стадион аралық

Bølling тербелісі мен Allerød тербелісі, егер стратиграфияда олар нақтырақ ажыратылмаса, бірге алынып Bølling/Allerød интерстадиалы деп аталады және қазіргі уақыттан шамамен 14 700-12 700 жыл бұрынға дейін дауырланған.

Дриас кезеңдері

Ең көне, ескі және жас Дриастар – Соңғы мұздық максимумнан кейінгі жылыну кезінде болған үш стадиалды кезең. Ескі Дриас Бёллінг және Аллерёд аралық кезеңдері арасында орын алды. Барлық үш кезең де осы суық шақтарда кең таралған арктикалық өсімдік – Dryas octopetala түрінің атымен аталады.

Dansgaard-Oeschger оқиғалары

Гренландия мұздықтарының сыналары Висконсин мұз басу кезегінің 100 000 жылы ішінде 24 интерстадиалды (жылы кезеңдерді) көрсетіп тұр. Dansgaard-Oeschger оқиғалары деп аталатын бұл кезеңдер жан-жақты зерттелген, ал олардың Солтүстік Еуропа контекстінде кейде Броруп, Оддереде, Оэрел, Глинде, Хенгело немесе Денэкамп сияқты қалалардың аттарымен аталады.