Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джозеф Хайднның музыкалық композициясы.
Musical composition by Joseph Haydn
Джозеф Хайднның до мажордағы (C мажор, Hob. VIIb/1) виолончельге арналған №1 концерті 1761-65 жылдар шамасында ұзақ жылдардан бергі досы, сол кезде Николай ханзадасының Эстерхазы оркестрінің бас виолончельшісі болған Джозеф Франц Вейгль үшін жазылған. 1961 жылы музыкатанушы Олдрих Пулкерт Прага Ұлттық мұражайында нотаның көшірмесін тапқанға дейін бұл туынды жоғалған деп есептелді. Туындының нақтылығына күмән келтіргендер де болды, бірақ көптеген сарапшылар Хайдн осы концертті жазды деп санайды.
The Cello Concerto No. 1 in C major, Hob. VIIb/1, by Joseph Haydn was composed around 1761 65 for longtime friend Joseph Franz Weigl, then the principal cellist of Prince Nicolaus's Esterházy Orchestra. The work was presumed lost until 1961, when musicologist Oldřich Pulkert discovered a copy of the score at the Prague National Museum. Though some doubts have been raised about the authenticity of the work, most experts believe that Haydn did compose this concerto.
Өмірбаян
Толық шығарма 1961 жылы табылып, алайда Гайдн 1765 жылғы эскиздер жинағында бірінші бөлімнің негізгі тақырыбының бастауын жазған еді. Бұл ерте туынды, 6, 7 және 8-симфониялармен дерлік бір мезгілде жазылып, оның ре мажорлы виолончель концертінен шамамен жиырма жыл бұрын жазылған, Хайднның аспаптық жазу шебері екенін көрсетеді. Жеке виолончель партиясы толыққанды көркемдікпен жазылған. Концерт барокко концерттерінің риторнелло формасын, сондай-ақ сонаталық аллегро формасының қалыптасуын көрсетеді. Барокко концерто гроссосындағыдай, ырғақ беруші ансамбль де шағын: скрипкалар, екі гобой және екі валторна. Хайдн концертті жазғанда Вейгль Эстерхазы оркестріндегі жалғыз виолончельші болған болуы мүмкін, себебі партитурада тек бір виолончель партиясы бар, ол кезекпен «соло» және «тutti» деп белгіленген. Дегенмен, тағы бір виолончельші орындаған, немесе Хайдн өзі клавесинде немесе контрабас тартқан бассо континуо партиясы да бар.
Although the full work was discovered in 1961, Haydn had written the beginning of the principal theme of the first movement in his draft catalogue of 1765. This early work, nearly contemporaneous with symphonies 6, 7 and 8 and predating his D major cello concerto by around twenty years, already shows Haydn as a master of instrumental writing. The solo cello part is thoroughly idiomatic. The concerto reflects the ritornello form of the baroque concerto as well as the emerging structure of the sonata allegro form. As in the baroque concerto grosso, the accompanying ensemble is small: strings, two oboes, and two horns. It is possible that Weigl was the only cellist in the Esterházy Orchestra when Haydn composed the concerto, since there is only one cello line in the score, marked alternately “solo” and “tutti.” There is also, however, a basso continuo line, that might have been played by another cellist, or by Haydn himself on the harpsichord, or by a string bass player.
Ықпал
Хайднның До мажорлы виолончель концерті, 1962 жылдың 19 мамырында сэр Чарльз Маккеррас дирижерлік еткен Чехословакия радио симфониялық оркестрі мен Милош Садлоның 20 ғасырдағы тұңғыш орындалуынан кейін, виолончель репертуарының маңызды бөлігіне айналды. Жаклин дю Пре, Йо-Йо Ма, Джулиан Ллойд Вебер, Пьер Фурнье, Трульс Мёрк, Янош Старкер, Мстислав Ростропович, Питер Виспелвей, Генрих Шифф, Линн Харрелл, Кристина Валевска, Сол Габетта, Максимилиан Хорнунг, Миша Майский, Бруно Филипп, Стивен Иссерлис, Мари Элизабет Хекер, Мария Клигель, Киан Солтани және Сергей Истомин сияқты көптеген әйгілі музыканттар оны жазды, сондай-ақ контрабасист Бозо Паразик та жазба жасады.
Haydn's C Major Cello Concerto has become a staple of the cello repertoire, after its 20th century premiere by Miloš Sádlo and the Czechoslovak Radio Symphony Orchestra, conducted by Sir Charles Mackerras, on 19 May 1962. Many famous artists, including Jacqueline du Pré, Yo Yo Ma, Julian Lloyd Webber, Pierre Fournier, Truls Mørk, János Starker, Mstislav Rostropovich, Pieter Wispelwey, Heinrich Schiff, Lynn Harrell, Christine Walevska, Sol Gabetta, Maximilian Hornung, Mischa Maisky, Bruno Philippe, Steven Isserlis, Marie Elisabeth Hecker, Maria Kliegel, Kian Soltani and Sergei Istomin have recorded it, as well as double bassist Bozo Paradzik.