Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Сомдет Пхра Рамсуан (สมเด็จพระราเมศวร, ; 1339–1395), патша Раматибоди I-нің ұлы, Аюттая патшалығының екінші және бесінші патшасы болды. Раматибоди патша Аютая тағына отырғанда, ол Лавоға билік етуге Рамесуан патшаны жіберді. 1369 жылы Раматибоди патша қайтыс болғаннан кейін, Рамесуан патша Аюттаяға барып, тақты иеленуге тырысты, бірақ оны бір жылдан кем уақыт ұстады. Онымен туған қақтығыстың мәні туралы дереккөздер әртүрлі: ресми жылнамалар егде жастағы Боромараханың немере інісінің ерікті келісімімен билік еткенін айтады, ал Еремиас ван Влиттің «Тайландтың қысқаша тарихы» Боромараханың билікке көтерілуі тек азамат соғысына ұқсас қанды қақтығыстан кейін болғанын көрсетеді. Қалай болғанда да, 1388 жылы Рамесуан патша Лаводағы өзінің күш базасынан жеткілікті қолдау жинап, Аюттаяға оралып, Боромарахидың 17 жасар ұлы Тонг Ланды таққа таластырды. Рамесуан патшаның әскері тез арада сарайды басып алып, Тонг Ланды өлімге жіберді. Рамесуан патша 1395 жылға дейін таққа отырды, содан кейін оның ұлы Рама (сонымен қатар Рамараха деп те аталады) оның орнына отырды. Рамесуан патшаның екінші билігі кезінде патша Боромараханың өзінің билігі кезінде соғысқан Сухотай патшалығымен келісімге келгендей көрінеді. Керісінше, кейбір дереккөздерде Лан На патшалығы (Солтүстік Таиландта) және Ангкор империясымен болған қақтығыстар тіркелген. Аюттая жылнамалары 1390 жылы Лан На патшалығының сол кездегі астанасы Чианг Майды жаулап алып, Аюттая патшалығының ішінде көптеген тұтқындарды қоныстандырғанын көрсетеді. 1393 жылы Камбоджа патшалығының шабуылына жауап ретінде Ангкорға қарсы ұқсас жеңіліс тіркелген. Ол ұлын таққа отырғызды, бірақ ол көп ұзамай қаза тапты. Бұл шайқастардың ешқайсысы да Лан На немесе Ангкор жылнамаларында расталмаған.
Somdet Phra Ramesuan (สมเด็จพระราเมศวร, ; 1339–1395), son of king Ramathibodi I, reigned as the second and fifth king of the kingdom of Ayutthaya. When King Ramathibodi ascended to the throne of Ayuthaya, he sent King Ramesuan to reign in Lavo. Upon King Ramathibodi's death in 1369, King Ramesuan traveled to Ayutthaya to assume the throne, but held it for less than a year before being deposed by his uncle, King Borommaracha I, the ruler of Suphanburi. Sources differ over the nature of their conflict; official chronicles state that the older Boromaracha ruled with the willing consent of his nephew, while Jeremias van Vliet's Short History of Thailand indicated that Boromaracha's ascension came only after a bloody conflict bordering on civil war. Whatever the case, by 1388 King Ramesuan had gathered sufficient support from his power base in Lavo to return to Ayutthaya and challenge Boromarachi's 17 year old son Thong Lan for the throne. King Ramesuan's forces quickly took the palace and executed Thong Lan. King Ramesuan then held the throne until 1395, when he was succeeded by his son Rama (also known as Ramaracha). During King Ramesuan's second reign, the king seems to have come to an understanding with the kingdom of Sukhothai, against whom Boromaracha had warred throughout his reign. Instead, some sources record conflicts with the kingdom of Lan Na (in northern Thailand), and the empire of Angkor. Ayutthaya chronicles indicate that King Ramesuan took Chiang Mai, then the capital of the kingdom of Lan Na, in 1390 and settled many captives within the kingdom of Ayutthaya. A similar defeat of Angkor is recorded as having taken place in 1393, in response to raids from the Cambodian kingdom. He placed his son on the throne but he was soon assassinated. Neither of these battles are attested to by chronicles from Lan Na or Angkor.