Кіріспе
Джоахино Россинидің «Отелло» операсы – итальяндық либреттоға жазылған опера. «Отелло» Уильям Шекспирдің «Отелло» пьесасы негізінде жазылған. Либреттоның сюжеті Шекспирдің пьесасынан айқайлы ерекшеленеді, себебі ол негізінен Кипрде емес, Венецияда өтеді, ал драмалық шиеленіс өзгеше дамиды. Яго рөлі Шекспирдің пьесасында немесе Вердидің 1887 жылғы «Отелло» операсындағыдай зұлым емес. Шекспир пьесасын Боккаччоның шәкірті Синтионың 1565 жылы жарияланған «Ун Капитано Моро» («Мавр капитан») әңгімесінен алған. Қарсылығы, Родриго рөлі Шекспир мен Вердидегі қосымша сюжет болса, Россинидің нұсқасында өте маңызды – Родриго кейіпкеріне ең қиын және көркем музыка берілген. Отелло, Яго және Родриго рөлдерінің барлығы тенор дауысына арналған. Россинидің «Отелло» операсы музыкалық драма ретінде операның дамуындағы маңызды кезең. Ол Вердиге Шекспирдің шығармаларын өңдеу үшін үлгі болды. 1999 жылғы Opera Rara опера CD-сінде сол 19-ғасырдың дәуірінде драма мен операда жиі кездесетін баламалы, қуанышты соңы бар.
Otello is an opera in three acts by Gioachino Rossini to an Italian libretto by ca after William Shakespeare's play Othello, or The Moor of Venice; it was premiered in Naples, Teatro del Fondo, 4 December 1816. The plot of the libretto differs greatly from Shakespeare's play in that it takes place wholly in Venice, not mainly on Cyprus, and the dramatic conflict develops in a different manner. The role of Iago is much less diabolical than Shakespeare's play or Verdi's 1887 opera Otello, which was also based on it. Shakespeare derived his play from the story Un Capitano Moro ("A Moorish Captain") by Cinthio, a disciple of Boccaccio, first published in 1565. In further contrast, the role of Roderigo, a sub plot in Shakespeare and Verdi, is very prominent in Rossini's version—some of the most difficult and brilliant music being assigned to the character Rodrigo. The roles of Otello, Iago, and Rodrigo are all composed for the tenor voice. Rossini's Otello is an important milestone in the development of opera as musical drama. It provided Verdi with a benchmark for his own adaptations of Shakespeare. A 1999 Opera Rara CD of the opera includes an alternative happy ending, a common practice with drama and opera at that period of the 19th century.
19 ғасыр
Алғашқы қойылым 1816 жылғы 4 желтоқсанда Неапольдегі Театро дель Фондода өтті. Ол алғаш рет 1821 жылғы 5 маусымда Париждегі Théâtre Italien театрында (Отелло рөлінде Мануэль Гарсия және Дездемона рөлінде Джудитта Паста), 1822 жылғы 16 мамырда Лондонның Король театрында және 1826 жылғы 7 ақпанда Нью-Йорктегі Парк театрында сахналанды. Яго рөлі алғашқы ноталарда тенор рөлі ретінде көрсетілген және алғашқы жылдары тенорлар Чиччимара, Луиджи Кампителли және Доменико Рейна орындады. Бірақ, қызығы, премьерадан кейін үш жыл өткен соң ғана Россини осы рөлді баритон дауысы үшін бейімдеді және одан кейін баритондар жиі орындады, соның ішінде ең танымал белканто дәуірінің "secondo basso cantante" әншілері, аралық баритондар және 19 ғасырдағы Верди баритондарын даярлаушылар болды. Осы кезеңде Яго рөлі 1823 жылғы 26 шілдеде Париждегі Théâtre Italien театрында итальяндық әнші, кейде екінші тенор, кейде баритон Джованолаға, Дездемона рөлін Джудитта Пастамен бірге тағайындалды. Испан баритоны (кейін педагог) Мануэль Гарсия кіші 1826 жылы отбасымен Нью-Йоркке сапар жасағанда осы рөлді орындады. Италиялық баритон Фердинандо Лауретти оны 1827 жылы Веронада орындады, ал осы қойылым туралы сын Лондонның "The Harmonicon" журналына жіберілді, онда оның "Иаго кейіпкері, Россини итальяндық операсында жұмыс істеген кезде басқа арналған рөлді үлкен жетістікке жеткізді" деп жазылған. Доменико Косселли 1828 жылы Туринде, итальяндық примо басс Федерико Креспи (1833), Антонио Тамбурини (1834 жылдан), Лучано Форнасари (1844 жылы), Джованни Беллетти (1849 жылы), Джозеф Тальяфико (1850 жылы), Джорджио Ронкони (1851 жылдан), Франческо Грациани (1869 жылдан) және Антонио Котогни (1869 жылдан) осы рөлді орындады. Француз баритоны Пол Баррольет 1844 жылы Парижде пайда болды, онда ол Россинидің "Ла донна дель лаго" операсынан "" ариясын (C-ден B-ге көшірілген) қосты. Оның ізбасары Жан Батист Фоур 1871 жылы осы рөлді орындады. 1823 жылғы француз басылымында Ягоның партиясы бас кілтпен жазылған.
ХХ ғасыр және одан кейінгі
Ұзақ уақыт бойы назардан тыс қалған опера ХХ ғасырдың аяғында әлем сахналарында қайтадан көріне бастады. 1988 жылы Пезародағы Россини опера фестивалінде Пьер Луиджи Пиццидің қойылымы қойылды. Сол қойылым 2000 жылы Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында Брюс Форд, Мариелла Девия, Хуан Диего Флорес және Кеннет Тарвердің басты рөлдерімен орындалды. Операның премьералық жазбасы 1978 жылы Jesús López Cobos басқаруымен, Хосе Каррерас және Фредерика фон Стад бастаған актерлік құраммен Philips Records үшін жасалды. Операның толыққанды дискографиясы салыстырмалы түрде шағын болғанымен, увертюра бірнеше рет жазылды, оның ішінде Сэр Невилл Марринер, Риккардо Чайли, Кристиан Бенда және Донато Ренцетти жазбалары бар. Француз дирижері Антонио де Альмейда да 1976 жылы Philips Records үшін операдан балет музыкасын жазды. 2012 жылдың қазан айында Нью-Мексико штатының Альбукерки қаласындағы Opera Southwest операның үш қойылымын ұсынды. Бірінші қойылымда түпнұсқа және баламалы "қуанышты" аяқтау көрсетілді. Екінші қойылымға дейін көрермендер өзіне ұнайтын аяқтау үшін дауыс берді, содан кейін таңдалған нұсқа орындалды. Сондай-ақ 2012 жылы опера Цюрихте Фламанд операсы сахнасында қойылды. Сол қойылым 2014 жылдың ақпан және наурыз айларында Гент пен Антверпенде де көрсетілді. 2014 жылдың шілдесінде Букстон фестивалі операны концерттік түрінде ұсынды. 2019 жылы «Отелло» Вена театрында және Франкфурт опера театрында қойылды, бас рөлде Энеа Скала, Дамиано Мицкелетто режиссерлігімен бүгінгі Венеция бизнес әлеміндегі сәтті мұсылман араб ретінде, ал Дездемона рөлінде Каролина Макула мен Нино Мачаидзе ойнады.
Жазбалар
ЖылОрындаушылар: Отелло, Десдемона, Яго, РодригоДирижер, опера үйі мен оркестріЛейбл1978Жозе Каррерас, Фредерика фон Стаде, Джанфранко Пастин, Сальваторе ФизичеллаИисус Лопес Кобос, Амброзиан опера хоры, Филармония оркестріCD: PhilipsCat: 432 456 2Толық мәлімет үшін мұнда қараңыз1988 Крис Мерритт, Джун Андерсон, Эцио Ди Чезаре, Роквелл Блейк Джон Притчард, RAI Torino оркестрі және хоры((Россини опера фестивалінің бейнежазбасы, Песаро, тамыз) DVD: EncoreDVD 22231999 Брюс Форд, Элизабет Футрал, Хуан Хосе Лопера, Уильям Маттеуцци Дэвид Парри, Филармония оркестрі және Джеффри Митчелл хоры CD: Opera RaraCat: ORC 182008Михаил Спайрс, Джессика Пратт, Джорджо Трукко, Филиппо АдамиАнтонино Фольяни, Virtuosi Brunensis және Трансильвания филармониялық хоры(Wildbad-тағы Россини фестиваліндегі қойылымда жазылған)CD: Naxos Records,Cat: 8.660275 762012Джон Осборн, Чечилия Бартоли, Эдгардо Роча, Хавьер КамаренаМухай Танг, Zürich Opera оркестрі La Scintilla,(Наурыздағы қойылымның жазбасы)Blu ray Disc: Decca,Cat: 074 38652015Грегори Кунде, Кармен Ромеу, Роберт Макферсон, Максим МироновАльберто Зедда, Vlaamse Opera оркестрі және хорыCD:Dynamic Cat:CDS7711