Тітония кезеңі: Жураның соңғы эпохасы, 149.2-145 млн жыл бұрынғы геологиялық уақыт. Киммеридждік кезеңнен кейін, Бериаспен жалғасады. Геология, уақыт шкаласы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кейінгі Юраның үшінші және соңғы дәуірі
Third and last age of the late Jurassic
Геологиялық уақыт шкаласында Титониялық - Кейінгі Юра дәуірінің соңғы жасы және Жоғарғы Юра шынжырының ең жоғарғы сатысы. Ол 149,2 ± 0,7 млн және 145,0 ± 4 млн жыл бұрынғы (млн жыл) аралықты қамтиды. Оған дейін Киммеридж, ал одан кейін Бериас (Криттің бір бөлігі) кезеңдері орналасқан.
In the geological timescale, the Tithonian is the latest age of the Late Jurassic Epoch and the uppermost stage of the Upper Jurassic Series. It spans the time between 149.2 ±0.7 Ma and 145.0 ± 4 Ma (million years ago). It is preceded by the Kimmeridgian and followed by the Berriasian (part of the Cretaceous).
Стратиграфиялық анықтамалар
Титониялықты ғылыми әдебиетке 1865 жылы неміс стратиграфы Альберт Оппель енгізді. Титония атауы геологиялық кезеңдер атауларында ерекше, себебі ол грек мифологиясынан алынған. Титон – Троялық Лаомедонның ұлы және грек таңғы құдайы Эосқа ғашық болған. Альберт Оппель осы стратиграфиялық кезеңге осы есімді таңдауының себебі, Титониялық кезеңнің креда дәуірінің басталуымен бірге келуі. Титониялық қабатының негізі Hybonoticeras hybonotum аммонитінің биозонының негізінде жатыр. 2009 жылға дейін Титониялық қабатының базасы үшін жаһандық эталондық профиль (GSSP немесе «алтын қазық») белгіленбеген еді. Титониялық қабатының жоғарғы шегі (Берриазиялық қабатының және креда жүйесінің негізі) Альпина қосалқы аймағының негізінде Calpionella alpina түрінің кішкентай, шар тәрізді кальпионеллидтерінің алғашқы пайда болуымен анықталады.
The Tithonian was introduced in scientific literature by German stratigrapher Albert Oppel in 1865. The name Tithonian is unusual in geological stage names because it is derived from Greek mythology. Tithonus was the son of Laomedon of Troy and fell in love with Eos, the Greek goddess of dawn. His name was chosen by Albert Oppel for this stratigraphical stage because the Tithonian finds itself hand in hand with the dawn of the Cretaceous. The base of the Tithonian stage is at the base of the ammonite biozone of Hybonoticeras hybonotum. A global reference profile (a GSSP or golden spike) for the base of the Tithonian had in 2009 not yet been established. The top of the Tithonian stage (the base of the Berriasian Stage and the Cretaceous System) is marked by the first appearance of small globular calpionellids of the species Calpionella alpina, at the base of the Alpina Subzone .
Седименттік орталар
Титон кезеңінде Тетис мұхитында қалыптасқан шөгінді тау жыныстарының ішінде, мысалы, головонога моллюскалардың қазба қалдықтары сақталған әктастар бар. Оңтүстік Германиядағы Солнхофен әктасы, өте жақсы сақталған қазбаларымен (әсіресе Археоптерикс) Титон дәуіріне жатады.
Sedimentary rocks that formed in the Tethys Ocean during the Tithonian include limestones, which preserve fossilized remains of, for example, cephalopods. The Solnhofen limestone of southern Germany, which is known for its fossils (especially Archaeopteryx), is of Tithonian age.
Титондық жойылу
Титон кезеңінің соңғы бөлігі жойылу оқиғасын бастан өткізді. Ол Титон жойылуы, Юра-Кредалық (ЮК) жойылуы немесе Юраның соңындағы жойылу деп аталады. Кембрийден бергі кездегі ең ірі 10 жойылудың ішіне кірмейтін, салыстырмалы түрде шағын және таңдамалы жойылу болды. Дегенмен, бұл Юра дәуіріндегі ең ірі жойылулардың бірі еді, ерте Юра дәуіріндегі Тоарсиан мұхиттық аноксиялық оқиғасымен (TOAE) бірдей деңгейде.
The later part of the Tithonian stage experienced an extinction event. It has been referred to as the Tithonian extinction, Jurassic Cretaceous (J–K) extinction, or end Jurassic extinction. This event was fairly minor and selective, by most metrics outside the top 10 largest extinctions since the Cambrian. Nevertheless, it was still one of the largest extinctions of the Jurassic Period, alongside the Toarcian Oceanic Anoxic Event (TOAE) in the Early Jurassic.
Салқындату және теңіз деңгейінің төмендеуі
Титонның жойылуы толыққанды зерттелмеген, бірақ көбінесе ол тіршілік ортасының жоғалуына, үлкен теңіз регрессиясына (теңіз деңгейінің төмендеуіне) байланысты деп есептеледі. Теңіз деңгейінің төмендеуі Титонның климатымен байланысты болуы мүмкін, ол алдыңғы Киммеридги кезеңінен едәуір суық және құрғақ болды. Осы кезеңде Еуропалық Тетис сияқты солтүстік меруерт рифтерінің экожүйелері жаһандық салқындауға өте осал болды. Бірнеше Арктикалық жартастар Титонның ортаңғы бөлігінде орташа (5‰ дейін) теріс органикалық δ13C ауытқуын көрсетеді. Бұл ауытқу, кейде Волгиялық изотоптық көміртек ауытқуы (VOICE) деп аталады, жанартаулық белсенділіктің салдары болуы мүмкін. Титон кезеңінде Солтүстік Тынық мұхитындағы алып жанартаулық үстірт – Шатский көтерілісі пайда болды. Кейінгі Юра және Ерте Креда кезеңдерінде Гондвананың шеттерінде, оның кішірек континенттерге бөлінуіне бастама берген көптеген жанартаулық шөгінділер табылды. Титонның жойылуына қатысты көптеген зерттеулер түрлердің жоғалуын немесе жойылу қарқынын бағалау кезінде сынама алудың қателіктерін жоюға тырысады.
The Tithonian extinction has not been studied in great detail, but it is usually attributed to habitat loss via a major marine regression (sea level fall). Sea level fall was likely related to the Tithonian climate, which was substantially colder and drier than the preceding Kimmeridgian stage. Northern coral reef ecosystems, such as those of the European Tethys, would have been particularly vulnerable to global cooling during this time. Several Arctic outcrops show a moderate (up to 5‰) negative organic δ13C excursion in the middle part of the Tithonian. This excursion, sometimes called the Volgian Isotopic Carbon Excursion (VOICE), may be a consequence of volcanic activity. The Tithonian stage saw the emplacement of the Shatsky Rise, a massive volcanic plateau in the North Pacific. During the Late Jurassic and Early Cretaceous, numerous volcanic deposits can be found along the margin of Gondwana, which was beginning to fragment into smaller continents. Most studies relevant to the Tithonian extinction attempt to counteract sampling biases when estimating diversity loss or extinction rates.
Өмірге әсері
1986 жылы Джек Сепкоски кейінгі Титон жойылуы триас пен креда дәуірінің соңы арасындағы ең ірі жойылу оқиғасы болды деп мәлімдеді. Ол Титон кезеңінде 37% туыстардың жойылғанын бағалады. Бентон (1995) Титон кезеңінде туыстардың 5,6-ден 13,3%-ға дейін жойылғанын көрсетті, бұл Сепкоскиден төмен бағалау. Пропорционалды жойылу құрлықтағы туыстар үшін (5,8–17,6%) теңіз туыстарына қарағанда (5,1–6,1%) жоғары болды. Сепкоски (1996) Титон кезеңінде бірнеше кезеңдік теңіз туыстарының (Титон кезеңінен бұрын пайда болғандар) шамамен 18%-ы жойылғанын есептеді.
In 1986, Jack Sepkoski argued that the Late Tithonian extinction was the largest extinction event between the end of the Triassic and the end of the Cretaceous. He estimated that a staggering 37% of genera died out during the Tithonian stage. Benton (1995) found a lower estimate, with the extinction of 5.6 to 13.3% of genera in the Tithonian. Proportional extinction was higher for continental genera (5.8–17.6%) than marine genera (5.1–6.1%). Sepkoski (1996) estimated that about 18% of multiple interval marine genera (those originating prior to the Tithonian) died out in the Tithonian.
Омыртқасыздар
Еуропалық екі жақтаулы моллюскалардың түрлерінің әртүрлілігі Юра-Бор шекарасында күрт азайған.
European bivalve diversity is severely depleted across the J–K boundary.
Теңіз омыртқалылары
Теңіз актиноптеригиялары (шашырауық балықтар) Титон-Берриазия шекарасында жоғары жойылу қарқынын көрсетті. Көптеген жоғалтулар ерте креда дәуірінде айтарлықтай әртараптандыру арқылы тез толықтырылды. Акулалар, шаяндар және тұщы су балықтары жойылудан дерлік зардап шекпеді. Теңіз бауырымен жорғалаушылар Титон жойылуынан күшті әсер көрді. Плезиозаврлардың ішінде тек бірнеше Pliosauridae және Cryptoclididae түрлері ғана сақталды, олар да ерте креда дәуірінде жойылып кетті. Керісінше, Титон жойылуы Xenopsaria кладындағы плезиозаврлардың, атап айтқанда elasmosaurid және leptocleidians түрлерінің кредалық әртараптануына ықпал етті. Жақындағы жаңалықтар ақтиозаврлардың әртүрлілігі ерте креда дәуірінде тұрақты немесе тіпті артқан болуы мүмкін екенін көрсетеді, бірақ телеозауроидтардың барлығы ерте креда дәуірінде әлемнің басқа бөліктерінде сақталды. Теңіз крокодилоформдарының екінші ірі тобы – метриоринхоидтар Титон жойылуынан күшті әсер көрмеді. Бағалаулар бойынша, диплодоцидтер, базальдық макронарийлер және маменкизавридтер жойылудың негізгі салдарын бастан өткерді, ал керісінше, реббахизавридтер мен сомфоспондилдер креда дәуірінде әртараптануға мүмкіндік алды. Туриазаврлар да жойылудан аман қалды және тіпті ерте креда дәуірінде Солтүстік Америкаға дейін кеңейді. Тероподтардың әртүрлілігі кеш юраның барлық кезеңінде төмендеді, ал мегалозавридтер сияқты орташа өлшемді жыртқыштар ең көп зардап шекті. Орнитосхиандардың (әсіресе стегозаврлардың) әртүрлілігі J-K шекарасында аз ғана төмендеді. Тероподтар мен орнитосхиандардың жойылуы завроподтарға қарағанда айтарлықтай аз болды. Птеродактилоид емес птерозаврлардың көпшілігі юра дәуірінің соңына қарай жойылып кетті. Птерозаврлардың қазбаларын сақтаған ең ерте креда кезеңінің жерлері туралы мәліметтер жоқ, сондықтан птеродактилоид емес түрлердің жойылу уақыты әлі де белгісіз. Жағалау және тұщы су крокодилоформдары J-K шекарасында жоғары жойылу деңгейін бастан өткерді, бұл креда дәуірінде құрлыққа бейімделген метасухиандардың айтарлықтай әртараптануына әкелді. Жағалау және тұщы су әтештердің әртүрлілігі де кеміді, кем дегенде Еуропада. Көптеген тетрапод топтары J-K шекарасы арқылы күшті (бірақ біртіндеп) экологиялық өзгерістерге ұшырады. Осы топтарға лиссамфибиялар, лепидозаврлар, хористодерлер және сүтқоректілер жатады.
Marine actinopterygians (ray finned fishes) show elevated extinction rates across the Tithonian Berriasian boundary. Most losses were quickly offset by substantial diversification in the Early Cretaceous. Sharks, rays, and freshwater fishes were nearly unaffected by the extinction. Marine reptiles were strongly affected by the Tithonian extinction. Among plesiosaurs, only a few species of Pliosauridae and Cryptoclididae persisted, and they too would die out in the Early Cretaceous. Conversely, the Tithonian extinction acted as a trigger for a Cretaceous diversification event for plesiosaurs in the clade Xenopsaria, namely elasmosaurids and leptocleidians. More recent finds suggest that ichthyosaurs diversity remained stable or even increased in the Early Cretaceous. but teleosauroids as a whole survived into the Early Cretaceous in other parts of the world. Metriorhynchoids, the other major group of marine crocodyliforms, were not strongly affected by the Tithonian extinction. estimates. Diplodocids, basal macronarians, and mamenchisaurids took the brunt of the extinction, Conversely, rebbachisaurids and somphospondyls saw the opportunity to diversify in the Cretaceous. Turiasaurs also survived the extinction and even expanded into North America during the Early Cretaceous. Theropod diversity declined through the entire Late Jurassic, with medium sized predators such as megalosaurids being the hardest hit. Ornithischian (particularly stegosaur) diversity saw a small drop across the J–K boundary. Theropod and ornithischian extinctions were notably less pronounced than in sauropods. Most non pterodactyloid pterosaurs perished by the end of the Jurassic. Practically no earliest Cretaceous sites are known to preserve pterosaur fossils, so the precise timing of non pterodactyloid extinctions is very uncertain. Coastal and freshwater crocodyliforms experienced high extinction rates across the J–K boundary, preceding a significant diversification of more terrestrially adapted metasuchians in the Cretaceous. Coastal and freshwater turtle diversity also declined, at least in Europe. Many tetrapod groups saw strong (albeit gradual) ecological turnover through the J K boundary. These groups include lissamphibians, lepidosaurs, choristoderes, and mammaliaforms.