Кіріспе

Академиялық мекеме – білім беру мен ғылыми зерттеулерге арналған, академиялық дәрежелер беретін білім орны. Сондай-ақ, «академия» және «университет» терминдерін қараңыз.

Түрлері

Бастауыш мектептер (фр. école primaire) – балалардың бастауыш немесе элементарлық білім ретінде белгілі міндетті білім берудің бірінші сатысын алатын мекемелер. Бастауыш мектеп – Ұлыбритания және көптеген Ұлттар Достастығы елдерінде, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет ұйымының (ЮНЕСКО) көптеген жарияланымдарында қолданылатын балама атау. Кейбір елдерде, әсіресе Солтүстік Америкада, элементарлық мектеп термині жиірек қолданылады. Балалар әдетте 4-5 жасынан 11-12 жасқа дейін бастауыш мектепке барады. Орта мектептер – міндетті білім берудің соңғы сатысы, яғни орта білім беретін мекемелер. Ол бастауыш немесе элементарлық білімнен кейін келеді. Орта мектептердің көптеген түрлері бар және қолданылатын терминология әлемдік масштабта әртүрлі. Балалар әдетте 11-14 жас аралығында орта мектепке ауысады және 16-18 жас аралығында бітіреді, бірақ елдер арасында елеулі айырмашылықтар бар. Солтүстік Америкада орта мектеп термині орта білім берудің синонимі ретінде жиі қолданылады. Жоғары білім беру мекемелері, сондай-ақ жоғары оқу орындары немесе университеттер – Жоғары білім беру, сонымен қатар үшінші саты, үшінші деңгей және орта білімнен кейінгі білім беру деп те аталады, бұл орта білім беретін мектепті (мысалы, орта мектеп, лицей немесе гимназия) аяқтағаннан кейін алатын білім деңгейі. Жоғары білім беруға әдетте бакалавриат және магистратура кіреді, ал орта білімнен кейінгі кәсіптік білім беру және оқыту – қосымша білім беру деп аталады. Бұл типтегі мекемелер ұсынатын білім беру түріне және қаржыландыру нысанына қарай одан әрі жіктелуі мүмкін.

Қаржыландыру түрлері

Жеке мектептер – Жеке мектептер немесе тәуелсіз мектептер – жергілікті, мемлекеттік немесе ұлттық үкімет басқармайтын, оқушыларын өзі таңдайтын және мемлекеттік қаражат есебінен емес, оқу ақысын алып толық немесе ішінара қаржыландырылатын мектептер. Ұлыбританияда және басқа да бірқатар Достастық елдерінде бұл термин көбінесе бастауыш және орта білім беру деңгейлері үшін қолданылады: ол университеттер мен басқа да жоғары білім орындарында дерлік қолданылмайды. Қауымдық мектептер – Қауымдық мектеп (сондай-ақ діни мектеп немесе сектанттық мектеп деп те аталады) – дәстүрлі білім берумен қатар діни білім беретін мектеп түрі. Қауымдық мектептер әдетте шіркеулер, дін басқармалары немесе приходтар басқаратын гимназиялар немесе жоғары мектептер болып табылады. Діннің нақты доктринасын оқуды талап етпейтін жоғары білім, діни ұйымның дәстүрінде немесе тікелей қолдауымен болуы мүмкін, сондай-ақ осы немесе басқа діни ұйымнан негізгі қаржыландыру алуы немесе алмауы мүмкін, мұндай мектептер көбінесе "қауымдық" деп аталмайды. Мемлекеттік мектептер – Кейбір елдерде мемлекеттік мектепті мемлекеттік орган қаржыландырып, басқарады және оқу ақысы алынбайды; қаржыландыру салықтар немесе басқа мемлекеттік түсімдер есебінен жүзеге асырылады. Бұл жеке мектептен (тәуелсіз мектеп деп те аталады) өзгеше. Мұндағы "мемлекеттік" сөзі "мемлекеттік кітапхана" сияқты, яғни мемлекеттік қаражат есебінен халыққа ұсынылатын қызметті білдіреді. Бұл мемлекеттік мектептерде балабақшадан бастап, төрт жылдық орта мектепке дейінгі сыныптар бар, әдетте он жеті немесе он сегіз жасқа дейінгі оқушыларды қабылдайды.

Білім беру

Колледж – Бұл термин (латынша collegium) қазіргі кезде көбінесе білім беру мекемесін белгілеу үшін қолданылады. Көбірек мағынада, ол кез келген әріптестер тобының атауы болуы мүмкін (мысалы, сайлаушылар алқасы, қарулар алқасы, кардиналдар алқасы). Алғашқыда бұл ортақ ережелер жиынтығы бойынша бірге өмір сүретін адамдар тобын білдірді (con = "бірге" + leg = "заң" немесе lego = "Мен таңдаймын"); іс жүзінде, кейбір колледждер өз мүшелерін «қауым мүшелері» деп атайды. Бұл терминді нақты қолдану ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде әртүрлі. Университет – Университет – жоғары білім беру және ғылыми зерттеулер институты, ол әртүрлі пәндер бойынша барлық деңгейдегі (бакалавр, магистр және доктор) академиялық дәрежелерді тағайындайды. Университет бакалавриат және магистратура білімі береді. Университет сөзі латын тіліндегі universitas magistrorum et scholarium сөзінен шыққан, ол шамамен «оқытушылар мен ғалымдар қауымдастығы» дегенді білдіреді. Техникалық мектептер – Техникалық мектеп – екі жылдық колледж үшін қолданылатын жалпы термин, ол негізінен дәнекерлеу, аспаздық өнер және кеңсе басқаруы сияқты білікті жұмыс күшін жұмысқа дайындау үшін қажетті дағдыларды ұсынады. Кәсіптік/сауда мектептері – Кәсіптік мектеп, кәсіптік білім беретін және сонымен қатар сауда мектебі немесе мансап колледжі деп аталатын мектеп, студенттерге белгілі бір жұмыс немесе жұмыс орындарында қажетті дағдыларды беру мақсатында жұмыс істейді. Кәсіптік мектептер дәстүрлі түрде либералды өнер саласында білім беруді одан әрі дамыту үшін емес, тек жұмысқа қатысты дағдыларды оқыту үшін құрылған, сондықтан олар білім беру емес, оқытумен айналысатын мекемелер ретінде қарастырылады.