Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
VIII ғасыр ислам хадистер жинағы
8th century Islamic hadith collection
Имам Малик (711–795) жазған «Мұтаға» (الموطأ, "жақсы жол") немесе Имам Малик Муваттасы (موطأ الإمام مالك) – Имам Малик ибн Анас құрастырған, ислам құқығы тақырыптарын қамтитын хадистердің ең ерте жинақтарының бірі. Мәліктің ең белгілі еңбегі «Әл-Мұвәтта» хадис пен фиқһты біріктірген тұңғыш заңдық жұмыс болды (Зейд ибн Әлидің «Муснад» еңбегінен басқа).
The Muwaṭṭaʾ (الموطأ, "well trodden path") or Muwatta Imam Malik (موطأ الإمام مالك) of Imam Malik (711–795) written in the 8th century, is one of the earliest collections of hadith texts comprising the subjects of Islamic law, compiled by the Imam, Malik ibn Anas. Malik's best known work, Al Muwatta was the first legal work to incorporate and combine hadith and fiqh (except possibly for Zayd ibn Ali's Musnad).
Сипаттама
Бұл хадис жинағы Құранмен бірге ислам құқығының негізін қалайтын ең ерте сақталған жинақтардың бірі саналады. Онда Хиджаз халқынан алынған сенімді хадистер, сондай-ақ сахабалардың, ізбасарлардың және олардан кейінгілердің айтқан сөздері қамтылған. Кітапта Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) заманындағы амалдар, рәсімдер, әдет-ғұрыптар, дәстүрлер, нормалар мен заңдар туралы мәліметтер келтірілген. Имам Мәлік өзінде болған 100 мыңнан астам риуаяттың ішінде Мұвттаға енгізу үшін 1900-нан астам риуаятты іріктеп алған.
It is considered to be from the earliest extant collections of hadith that form the basis of Islamic jurisprudence alongside the Qur'an. It includes reliable hadith from the people of the Hijaz, as well as sayings of the companions, the followers and also those who came after them. The book covers rituals, rites, customs, traditions, norms and laws of the time of the Islamic prophet Muhammad. It is reported that Imam Malik selected for inclusion into the Muwatta just over 1900 narrations, from the 100,000 narrations he had available to him.
Тарих
Құқықтық дау-дамайлардың күшеюіне байланысты, сол кездегі халифа Әбу Жафар әл-Мансур Имам Маликтен елде заң ретінде қабылданатын стандартты кітап жазуды сұрады. Имам 148 жылы (765/766 ж.с.) бұл ұсыныстан бас тартты, бірақ халифа 163 жылы (779/780 ж.с.) Хиджазға келгенде, одан да талапкер болды және былай деді:
Due to increase in juristic differences, the Caliph of the time, Abū Ja‘far al Manṣūr, requested Imām Mālik to produce a standard book that could be promulgated as law in the country. The Imam refused this in 148 AH (765/766 CE), but when the Caliph again came to the Ḥijāz in 163 AH (779/780 CE), he was more forceful and said:
"Әй, Әбу Абд Алла, фиқһ ғылымын өз қолыңа ал. Әртүрлі тараулардағы барлық мәселені түсіндіріп, Абд Алла ибн Умардың қатаңдығынан, Абд Алла ибн Аббастың жеңілдіктері мен ыңғайлылығынан және Абд Алла ибн Масғудтың ерекше пікірлерінен ада, жүйелі кітап құрастыр. Сенің еңбегің Пайғамбарымыздың мына қағидасын көрсететін болуы керек: «Ең жақсы мәселелер – орташа мәселелер». Бұл діни және құқықтық мәселелер бойынша сахабалар мен ескі имамдардың келісіммен қабылданған пікірлерінің жинағы болуы керек. Осындай еңбек құрастырғаннан кейін біз мұсылмандарды сен жасаған фиқһ бойынша біріктіре аламыз. Содан кейін біз оны бүкіл мұсылман мемлекетіне жариялаймыз. Ешкім оған қайшы әрекет етпеуіне бұйрық береміз."
“O Abū ‘Abd Allāh, take up the reign of the discipline of fiqh in your hands. Compile your understanding of every issue in different chapters for a systematic book free from the harshness of ‘Abd Allāh b. ‘Umar, concessions and accommodations of ‘Abd Allāh b. ‘Abbās and unique views of ‘Abd Allāh b. Mas‘ūd. Your work should exemplify the following principle of the Prophet: “The best issues are those which are balanced.” It should be a compendium of the agreed upon views of the Companions and the elder imāms on the religious and legal issues. Once you have compiled such a work then we would be able to unite the Muslims in following the single fiqh worked by you. We would then promulgate it in the entire Muslim state. We would order that no body acts contrary to it.”
Тарихи мәліметтерде басқа бір Аббаси халифасы Харун әл-Рашидтің де Имам Маликке осындай тілек білдіргені айтылады, бірақ Имам Малик өз ұстанымынан мойын бұрмады. Дегенмен ол Муатта кітабын жинады, мұғалімдер арасындағы құқықтық дау-дамайларды жоюды мақсат тұтты.
Historical reports attest that another ‘Abbāsī caliph Harun al Rashid too expressed similar wishes before Imām Mālik who remained unmoved. He, however, compiled Muwaṭṭa’, keeping before himself the target of removing the juristic differences between the scholars.
Аутентиктілігі
Бұл еңбек қырық жылдық кезеңде жазылған. Әбу Хатим әл-Разидің сөзіне қарағанда, ол араб тілінен "муватта" ("watta'a") деп аталған, яғни "халыққа оңай" деген мағынаны білдіреді. Мұсылман ғалымы Мұхаммед ибн Идрис әш-Шафии, сондай-ақ Имам әл-Шафии де айтқан: "Алланың кітабынан кейін, жер бетінде Малик кітабынан гөрі шынайырақ кітап жоқ". Маликтың мыңнан астам шәкірттері өмірі бойы осы еңбекті жеткізген, нәтижесінде мәтінде әртүрліліктер пайда болды. Бұл еңбектің көптеген нұсқалары бар, олардың он алтысы бүгінгі күнге дейін белгілі, олардың ең танымалсы – Яхья ибн Яхья әл-Лейти жеткізген нұсқасы, ол Маликтың өмірінің соңғы жылында "Муватта"ны оқып үйренген. Әл-Лейтидің нұсқасы Малики мектебіндегі "вульгата" немесе стандартты нұсқа деп есептеледі. Ахмад ибн Әби Бакр әл-Зухри жасаған "Муватта" нұсқасы, Әл-Лейти нұсқасына қарағанда шамамен 5-10 пайызға үлкен.
The work was composed over a forty year period. According to Abu Hatim al Razi it was called 'Muwatta' from the Arabic ("watta'a") meaning easy for the people. The Muslim Jurist, Muhammad ibn Idris ash Shafi`i also called Imam Al Shafi`i famously said, "There is not on the face of the earth a book – after the Book of Allah – which is more authentic than the book of Malik." Over one thousand disciples of Malik have transmitted this work from him throughout his life, which resulted in differences in the text. There are many editions of the work with sixteen being known today of which the most famous is the one transmitted by Yahya ibn Yahya al Laythi, who studied and received the Muwatta in the last year of Malik's life. Al Laythi's recension is considered the 'vulgate' or standard version in the Maliki school of law. The recension of the Muwatta produced by Ahmad ibn Abi Bakr al Zuhri is approximately five to ten percent larger than the recension of al Laythi.