Уильям Генри "Балли" Хейс: Тыныш мұхитының алаяғы мен қара теңізшісі

Кіріспе

XIX ғасырдағы американдық теңізші және қара құс аулаушы Уильям Генри "Булли" Хейс (1827 немесе 1829 – 31 наурыз 1877) – 1860 және 1870 жылдары қара құс аулаумен айналысқан танымал американдық кеме капитаны. Хейс 1850 жылдардан бастап, 1877 жылғы 31 наурыздағы өліміне дейін Тынық мұхитының барлық аймағында қызмет етті. Ол Оңтүстік теңізінің қарақшысы және "бұқанарлардың соңғысы" деп сипатталған. Алайда, Джеймс А. Миченер мен А. Гроув Дей оның өмірі туралы айта келіп, Хейс туралы шындықты аңызбен ажырату өте қиын екенін ескертеді; олар оны "арзан алаяқ, зорба, ұсақ қылмыс жасаушы, ұры, көп әйелдіге үйленуге дайын адам" деп сипаттады және оның ешқашан қарақшы немесе капер сияқты кемелерді күшпен басып алғанына ешқандай дәлел жоқ екенін мәлімдеді.

Ерте мансап

Ол Огайо штатының Кливленд қаласында, Генри Хейздің үш ұлының бірі болып дүниеге келді. Хейз Шығыс Азияда әртүрлі алаяқтықтар жасады, кеме саудагерлерін кемелерді ипотекаға беру, жүк үшін төлем ретінде жалған құжаттар ұсыну және жүктің иелері есебінен емес, өз есебінен сату арқылы алдады.

Австралия

1857 жылы қаңтарда Хейз Батыс Австралияның Фримантл қаласына C. W. Брэдли, Jr. (бұрынғы "Кантон" кемесі, қайта сатып алынып, аты өзгертілді) кемесінің капитаны ретінде келді. "Брэдли" кемесінде сапалы кабиналар болды және ол Аделаидаға екі рет сапар жасады; 1857 жылдың наурыз және маусым айларында жолаушылармен. Оңтүстік Австралия билігі осы мигранттардың көп бөлігі шартты түрде кешірім алған қылмыскерлер болғандықтан наразылық білдірді. Сингапурлық кеме жабдықтарын сатушылар Австралияның Перт қаласында Хейзге жетелеп, кемесін сатуға мәжбүр етті, осылайша оны банкротқа дейін жеткізді. "Брэдли" кемесі 22 шілдеде Аделаидада сатылып, кейін "Federation" деп аталды. Хейз 1857 жылдың 20 тамызында Клэр аймағындағы Пенвортэм қаласында жесір Амелия Литтлтонға үйленді, егер Хейз бұрын АҚШ-та үйленген болса, бұл үйлену бірінші әйелінің алдында жасалған екінші үйлену болып саналады. Сиднейге қайта оралу сапарында Хейз 1859 жылдың 16 қазанында Навигатор аралдарынан "Эленита" кемесін жоғалтып, әйелдермен, балалармен және аз ғана экипажымен бірге Савайи аралына жетіп, төтенше жағдай туралы хабарлады. Көптеген қиындықтардан кейін қалған жолаушылар мен экипаж Х.М. бригі "Элк" кемесімен Сиднейге қайтарылды. Ол жерде Хейз 15 жасар Корнелия Мюррейге қолымен ұрып келгені туралы айыпталудан құтылды. "Эленита" кемесі дауылда құласа, ал басқалары кредиторларға тиесілі болса да, Хейс әрқашан басқаруға жаңа кемелер мен алаяқтықпен сатып алып, сатуға жаңа жүктер таба алды. Теңіз саяхаттары арасында Хейс Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында қара бетпен сурет салған музыканттар тобының мүшесі болды.

Жаңа Зеландия

Хейс Жаңа Зеландияның Отаго аймағы тарихындағы маңызды ерте тұлға болды. 1850-ші жылдардың соңында Австралияда банкротқа ұшырағаннан кейін, ол 1862 жылы Отагоға келді (сол кезде аймақ алтын асығының орталығы еді). Ол Жаңа Зеландия бойынша ваудевилл артистерінің көшпенді труппасымен гастрольде болды. 1863 жылдың қаңтарында олар Ароутаунға жетті. Хейс Рома ‘Рози’ Букингем деген жесір әйелге үйленді, оның төрт ұлы ваудевилл артистері болды және олар ‘Мастерс Букингем’ деген атпен өнер көрсетті. Хейс пен Рома Ароутаунға қоныстанды, онда ол ‘United States’ (Біріккен Штаттар) атты қонақ үйін ашты, кейін ол ‘The Prince of Wales’ (Уэльс принці) деп аталды. Жақын орналасқан Хейс көлі оның құрметіне аталған; бастапқыда ол алғашқы қоныс салушының атымен Хей көлі деп аталды, бірақ жергілікті тұрғындар оның атын Баули Хейспен байланыстыра бастағандықтан, жылдар өте атауы өзгерді. Хейс Букингем отбасымен келіспей қалды, олар оның шашын қысқа қырқу үшін кез келген шаштаразға 5 фунт ұсынды. Ақырында осы шарт орындалды және, айтылғандай, Хейс Калифорнияда құлағынан айырылған, ол картада алдаған үшін ұсталған еді. Осыдан кейін ол танымал пьесада пародияланды, және оның беделі құлап, ол әйелімен Порт Чалмерске кетіп қалды. Кейін ол Австралияда ‘Black Diamond’ (Қара алмаз) атты кеме сатып алып, оны Нельсонға жақын Кроисель портына жасырды. 1864 жылдың 19 тамызында, қарызға алынған яхтада саяхаттап бара жатқанда, отбасын кенеттен дауыл шапты, нәтижесінде Рози, оның сәбиі, ағасы және күтімшісі суға батып қайтыс болды. Тек Хейс ғана аман қалды. Ол Крайстчерч қаласына көшіп, 1865 жылы Эмили Мэри Батлерге үйленді. Хейс Тынық мұхитында Тынық мұхиты аралдарының тұрғындарын Таити, Фиджи, Самоа және Австралиядағы плантацияларға жұмыс күші ретінде тарту арқылы әйгілі болды. Тынық мұхиты аралдарының тұрғындарын ерікті түрде жұмысқа алу фактілері болғанымен, бұл қызмет көбінесе арал тұрғындарын кемелерге тартып, оларды бағынышты күйде ұстап, содан кейін оларды тағайындалған жерге жеткізу үшін адамдарды ұрлау, мәжбүрлеу және түрлі айла-шарғыларға негізделген. 1868 жылдың 17 сәуірінде Хейс 109 Ниуэ (сол кезде Савидж аралы деп аталған) арал тұрғындарын Таитиге апарып бара жатқан ‘Rona’ бригімен Суороуға келді. Ол капитан Хэндли Б. Стерндейл мен 18 ер адамнан, 2 әйелден және 3 баладан тұратын жұмыс тобын кездестірді, олардың азық-түлік қоры таусылған еді. Хейс Стерндейл мен арал тұрғындарын құтқаруға келісті, ‘Rona’ бұрыннан толы болғанына қарамастан, Стерндейл мен арал тұрғындарын Ракахангаға (Рейрсон аралы) жеткізіп, содан кейін олар Таитиге бара алды. Стерндейл Хейске перл қабығын, де-мер бешегін, копраны және жабдықтарды сатты.

Hayes was a notable early figure in the history of the Otago region of New Zealand. After facing bankruptcy in Australia in the late 1850s, he sailed to Otago in 1862 (at the time the region was the center of a gold rush). He travelled the region with a travelling company of vaudeville artists on a tour of New Zealand. In January 1863 they arrived at Arrowtown. Hayes married a widow Mrs Roma 'Rosie' Buckingham, whose four sons were vaudeville artists, performing as The Masters Buckingham. Hayes and Roma settled in Arrowtown where he opened a hotel, the "United States", later called "The Prince of Wales". The nearby Lake Hayes is indirectly named for him; originally called Hay's Lake after an early settler, the spelling changed over the years as locals came to associate the name with that of Bully Hayes. Hayes had a falling out with the Buckingham family who offered any barber £5 to cut his hair off short. Eventually this happened and it was revealed, as rumoured, that Hayes had been deprived of an ear in California where he had been caught cheating at cards. After this he was mocked in a popular play, and with his reputation gone he and his wife left for Port Chalmers. Later he acquired a ship in Australia, the Black Diamond which he hid in Croixelles Harbour, near Nelson. On 19 August 1864, while travelling in a borrowed yacht, the family was caught by a sudden squall and Rosie, her baby, her brother, and a nurse all drowned. Only Hayes survived. He moved to Christchurch, where he married Emily Mary Butler in 1865. Hayes became notorious in the Pacific because of his "recruiting" of Pacific islanders to provide labour for the plantations of Tahiti, Fiji, Samoa and Australia. While there was some voluntary recruitment of Pacific islanders, the activity predominantly involved kidnapping, coercion and tricks to entice islanders onto ships, on which they were held prisoner until delivered to their destination. On 17 April 1868, Hayes arrived off Suwarrow on the brig Rona, with 109 islanders from Niue (then known as Savage Island) who were being transported to Tahiti. He found Captain Handley B. Sterndale, and a work crew of 18 men, 2 women and 3 children, whose food supplies had run out. Hayes agreed to rescue Sterndale and the islanders, notwithstanding the Rona was already crowded, with Sterndale and the Islanders being delivered to Rakahanga (Reirson island), from where they eventually were able to travel to Tahiti. Sterndale sold the pearl shell, beche de mer, copra and equipment to Hayes.

Балаларды зорлау туралы айыптау

Хейзге кәмелетке толмаған әйелдерді жыныстық зорлау үшін ұзақ уақыт бойы айып тағылған. 1865 жылы ол Жаңа Зеландияда 17 жасар қызды ұрлап алуға тырысты. Алайда, ең қорқынышты мысал - 1872 жылы Косраеде тоғыз жасар қызды қатыгездікпен зорлау болды. Сол жылдың шілдесінде Хейс Микронезияның Пингэлап аралына барып, адамдарды кемесіне 6000 кокосты салып, оған жас қыз әкелу үшін шаншырды. Оның талаптары орындалып, ол жақын маңдағы Косра аралына қарай кемемен жөнелтілді. Бұл жерде бірнеше расталған жазба деректер бойынша Хейз қызды жағаға алып шығып, зорлап тастаған. Хейз онымен жұмыс біткеннен кейін, қызды қатты ауырсынып, аяғынан қан ағып жатқанда жылап, кемеге алып кетті. Үш айдан кейін Пингелапқа қайтарылғанда ол әлі де дұрыс жүре алмады. Капитан А. Э. Дупуидің тергеуі 1874 жылы 26 қыркүйекте Хейзге қарсы дәлел іздеу үшін басқа құрбаны медициналық тексерді, бірақ ол келесі бөлімде сипатталғандай, одан әрі жауап алу кезінде қашып кетті. Хейс Косраеде болған кезде басқа қыздарға ұқсас қарым-қатынас жасағаны белгілі.

Луис Бекке және "Леонораның" апаты

1874 жылы 19 жасар австралиялық Луис Бекке «Е. А. Уильямс» кешімен Апиадан (Самоа) Мили атолына Хэйске жеткізу үшін жүзіп келді. Содан кейін Беке Косрадағы, қазіргі Утве Валонг теңіз паркі орналасқан жерде «Леонораға» қосылды.

Кеме апатқа ұшырағаннан кейін Хейс Косрадағы еуропалық саудагерлермен және экипажымен жанжалдасты, ал арал тұрғындары жеті ай бойы қанау мен зорлық-зомбылыққа ұшырады. Беке Лессе ауылында арал тұрғындарымен бірге қалуды жөн көрді. Сол жылдың қыркүйек айында капитан Дюпуи келді және Хейс тұтқындалды, бірақ «Леонора» апатынан қалған ағаштан жасалған 14 футтық қайықпен қашып кетті. Ол қайтадан тұтқындалып, Филиппиннің Манила қаласындағы түрмеге қамалды – сол кезде бұл Испанияның колониясы болатын. Хейс ақыры босатылып, 1876 жылдың басында Сан-Францискоға ақшасыз келді. Ол мырза және миссис Мудиді «Лотос» шхунасын сатып алуға қаржы жұмсауға көндірді. Хейс мырза Мудиді жағаға түсіріп, миссис Мудимен бірге теңізге шықты. 1877 жылдың 2 қаңтарында Самоаның Апиа қаласына келгеннен кейін «Лотос» «Леонора» апатқа ұшыраған Косра аралына бағыт алды, онда Хейс апат кезінде қалған кокостарды жинауды жоспарлаған. «Лотос» кемесінің борттығынің айтуынша, 1877 жылдың 31 наурызында Косрадан шығар кезде кемедегі аспазшы Питер Радек, «Голланд Питі», Хейстің қаулы создеріне жауап ретінде оны өлтірген. Оқиғаның мән-жайы толық белгілі болмаса да, Хейс револьверден атылып, бас сүйегіне темір затпен соғылып, теңізге лақтырылған деген болжам бар. Осы көмілген ақшаның бар екендігі Хейс айналасындағы аңыздың бір бөлігі болып табылады.