Кіріспе
Аляскадағы Американың мекенсіз аралы, Оңтүстік Атлантикадағы Сент-Мэтью аралы (Остров Святого Матвея) – Аляскадағы Беринг теңізіндегі мекенсіз, шалғай арал, Нуньивак аралының батыс-солтүстігіне қарай 183 миль (295 км) қашықтықта орналасқан. Аралдың барлық табиғи көрінісі мен жануарлар әлемі Аляска теңіздік ұлттық жануарлар қорығының Беринг теңізі бөлігінің құрамында болғандықтан қорғалады. Аралдың жер ауданы 357 шаршы километрді құрайды, бұл оны АҚШ-тағы ең үлкен 43-ші аралға айналдырады. Оның ең оңтүстік нүктесі – 305 метрден асатын тік жартастары бар Кейп Апрайт. Ұқсас биіктіктер солтүстіктегі Глория Орусия Кейпінде де кездеседі, ал ең биік нүктесі теңіз деңгейінен 450 метр биіктікте, арал ортасынан оңтүстікке қарай орналасқан. Оның солтүстік-батыс жағында Холл аралы деп аталатын кішкентай арал бар. Екі аралдың арасындағы 5 километрлік бұғаз Саричев бұғазы деп аталады. Сент-Мэтью аралының оңтүстігіне қарай 15 километр жерде Пиннакл-Рок деп аталатын кішкентай жартасты аралша орналасқан. 1940 жылдары АҚШ Жағалау күзеті аралда LORAN станциясын ұстап тұрған.
St. Matthew Island in the South Atlantic
St. Matthew Island (Остров Святого Матвея) is an uninhabited, remote island in the Bering Sea in Alaska, 183 mile (295 km) west northwest of Nunivak Island. The entire island's natural scenery and wildlife is protected as it is part of the Bering Sea unit of the Alaska Maritime National Wildlife Refuge. The island has a land area of 137.857 square miles (357 km2), making it the 43rd largest island in the United States. Its most southerly point is Cape Upright which features cliff faces which exceed 1000 feet (305 m). Similar heights are found at Glory of Russia Cape on the north, and the highest point, 1476 feet (450 m) above sea level, lies south from the island center. There is a small island off its northwestern point called Hall Island. The 3.1 mile (5 km) wide sound between the two islands is called Sarichef Strait. A small rocky islet called Pinnacle Rock lies 9.3 mile (15 km) to the south of Saint Matthew Island. The United States Coast Guard maintained a staffed LORAN station on the island during the 1940s.
Геология және климат
Бүкіл Беринг теңізі аймағындағы климаттық жағдайлар, Ұлттық климаттық деректер орталығының (1986) мәліметінше, теңіздік деп сипатталады, "көп жел, салқын, ылғалды және бұлтты ауа-райы" басым. Сент-Мэтью аралындағы орташа жылдық температура және жылдық жауын-шашын мөлшері тіркелген. Аралдың геологиялық құрамы Кеш Бор дәуірі мен үшінші дәуірдің ең басындағы сілтілі жанартаулық жыныстарынан, сондай-ақ Пергельді криакуоллдар мен Пергельді криобороллдар топырақ түрлерінен тұрады. 2013 жылы аралға жасалған теңіз саяхаты көрсеткендей, адам қоныстанбауына қарамастан, жағалаудың кең аумақтары, әсіресе балық аулау өнеркәсібінен келген пластик қоқыстармен күшті ластанған.
Сүтқоректілер
Қазіргі уақытта аралда тек Арктикалық түлкілер мен аралдық егеуқұйрықтар тұрады, бірақ ақ аюлар мұз арқылы кейде келіп тұрады. Ерекше айта кетерлігі, Сент-Мэтью аралы Беринг теңізіндегі ақ аюлардың таралған аймағының оңтүстік шегін көрсетеді. 1944 жылы АҚШ Жағалау күзеті аралға 29 бұғыны төтенше жағдайға арналған азық көзі ретінде әкелді. Жағалау күзеті бірнеше жылдан кейін аралды тастап кетіп, бұғыларды қалып қойды. Содан кейін, бұғылардың саны 1963 жылға қарай 6000-ға жетті, бірақ келесі екі жылда 42-ге дейін азайды. Ғылыми зерттеулер популяцияның күрт төмендеуін шектеулі азық-түлікпен және климаттық факторлардың өзара әрекеттесуімен байланыстырды (1963-1964 жылдардағы қыс аймақта тым ауыр болды). 1980 жылдарға қарай бұғылардың саны толығымен жойылды. Экологтар бұл жағдайды халықтың артық өсуімен байланыстырады. Мысалы, эколог Гаррет Хардин өзінің "Адамның қиын жағдайына экологиялық көзқарас" атты мақаласында бұғылардың санының күрт өсіп, кейін құлауын Сент-Мэтью аралындағы "табиғи эксперимент" деп атап, халықтың артық өсуінің салдарының нақты мысалы ретінде келтірді.
Құстар
Жоғары ендігіне қарамастан, Сент-Мэтью аралында эндемикалық және көшпенді құстардың маңызды популяциялары кездеседі. Шындығында, Ішкі істер министрлігі бұл аралды "әлемдегі ең ірі теңіз құстарының ұялау орындарының бірі" деп атады, көбею маусымында 5 миллионнан астам теңіз құсы ұялайды. Аралда 140-тан астам түрлі құстар тіркелді. Арал, сондай-ақ оның кішкентай серіктері – Холл аралы мен Пинакл Рок, Маккейдің бүкіл көбею ареалына ие. Бұған қоса, тас құмшаңдарының (Calidris ptilocnemis ptilocnemis) бір түрі және сұр басты қызғылт қоңырқайдың (Leucosticte tephrocotis umbrina) бір түрі тек осы аралда және жақын орналасқан Прибилоф аралдарында көбейеді.
Лишендер
Лихендерді зерттеу 1990 жылдары аралда олардың өмір сүру ортасы, құрамы және таралу схемасы бойынша лихендердің тізімін жасау мақсатымен жүргізілді. Бұл зерттеулер карибудың тамақтану қалыптарын және ауа сапасын анықтау үшін маңызды деп есептелді. Аралдардың флорасы жер бедері мен су ағыны ерекшеліктеріне сүйене отырып, ылғалды, дымқыл және альпілік тундра ретінде жіктемеленді. Өсімдік қауымдастықтары бес санатқа бөлінді. Тас қиыршықтары мен биік тізбектер аймағында өсімдіктердің көп бөлігі қабықшалы лишайниктерден тұрды. Аралдағы 148 лихен түрінің ішінде 125-і Арктика-альпілік географиялық таралуға, 74-і бореалдық, 18-і жағалаулық, 9-ы амфи-Беренглік және 41-і кең таралған аймаққа жатты, көптеген түрлер бірнеше санатқа да кірді. Лихеннің түрлерінің алуандылығы кең ауқымды Арктика-альпілік және бореалдық түрлермен сипатталды; ол бұл аймақтан жоғалып бара жатқан бұғылармен байланыстырып, мол деп бағаланды.