Шрусбери тарихы: ежелгі қоныстан қазіргі күнге дейін
History of Shrewsbury
Шрусбери (Англия) тарихы: ежелгі қоныс, орта ғасырдағы мақтамал өндірісі, теміржол торабы және сақталған тарихи сәулет. Британиядағы ең көне ғибадатхана!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англияның Шропшир графтығындағы Шрусбери қаласының тарихы кем дегенде 901 жылға дейін жетеді, бірақ оған одан бұрын да қоныстанған болуы мүмкін. Ерте орта ғасырларда қала жүн саудасының орталығы болды, және осы кез оның өркендеу шыңы болды. Өнеркәсіптік революция кезінде қалада салыстырмалы түрде аздаған даму болды, алайда аймақта теміржол көлігі дамығаннан кейін, ол маңызды теміржол қаласы ретінде танылды. Бүгінде қала өзінің тарихи сәулетінің көп бөлігін сақтап қалған.
The town of Shrewsbury in Shropshire, England, has a history that extends back at least as far as the year 901, but it could have been first settled earlier. During the early Middle Ages, the town was a centre of the wool trade, and this was a peak in its importance. During the Industrial Revolution, comparatively little development took place in the town, although it did serve as a significant railway town after the development of rail transport in the area. The town today retains much of its historic architecture.
Қор
2017 жылы Саттон қаласындағы ортағасырлық Қасиетті Әкелер шіркеуінің аумағында неолит дәуіріне, 2000 жылға дейінгі діни құрылысқа қатысты іздер табылды, бұл оны Ұлыбританиядағы ең көне құдайға табыну орны етеді. Шрусбери аймағының 5 ғасырда, жақын орналасқан Вирокониум Корновиорум рим қаласынан келген босқындармен қоныстанғаны болжамдалады, бірақ алғашқы нақты дәлелдер 7 ғасырдың саксондарынан басталады. Шрусбери, шамасы, 8 ғасырда Мерсия саксон билеушілерімен қала ретінде құрылған, оларға Херефорд пен Честер қалаларын байланыстыратын жолдағы Северн өзенінен өтуді бақылау үшін бекітілген бур қажет болды. Ол қазіргі Врокстерден оңтүстік-шығысқа қарай 5 шақырым жерде орналасқан үлкен римдік бекінісі бар Вирокониум Корновиорумды ығыстырды. Өкінішке орай, негізі қаланған күні туралы ешқандай жазба сақталмаған. Шрусбери атауы саксон тілінен шыққан «Скроббсбириг» деген сөзден келген. Өзеннің иірімдерінің ішінде римдік монеталар мен керамикалық бұйымдар табылған, бұл шағын ауылдық қоныс немесе өзен арқылы өтетін жолды көрсетеді. Ағылшын және Уэльс көпірлерінің жанында, қазіргі уақытта, табиғи арқалар болған, олар өзен арқылы өтуге мүмкіндік берген. Уэльс көпірі маңындағы арқа, көпірдің қазіргі орнынан төмен ағысында, Франквеллдегі Су көшесінің өзенмен қиылысатын жерінде болған (осы көше қаланың ең көне көшелерінің бірі болып саналады). Ағылшын көпірі орналасқан жерде Реа бұлағының Севернмен қосылуы кең, беткей сулы аймақты құрайды, одан өту оңай болған. Осы жерде, қазіргі «Колехам бас» көшесі орналасқан жерде, Колехам аралы деп аталатын арал болған. Бұл ерте саксон қонысының болуы мүмкін жері деп есептеледі. Қала туралы ең алғашқы жазба 901 жылға жатады, сол кезде ол қала ретінде сипатталған. Ол кезде ол Мерсия Корольдігінің құрамына кірген және Англо-саксондықтар мен Уэльстегі британдықтар арасындағы маңызды шекаралық бекет болған. Ательстанның (925–939) билік кезінде монеталар шығарылған, бұл қала сол кезде бекітілгенін көрсетеді, себебі заң бойынша монета соғу үшін орын бекітілген болуы керек еді.
Evidence of Neolithic occupation dating back before 2,000 BC of a religious form, was discovered in 2017 in the grounds of a church, the medieval Church of the Holy Fathers in Sutton, making it Britain's oldest place of worship. It is believed the area of Shrewsbury was settled in the 5th century by refugees from the nearby Roman City of Viroconium Cornoviorum, but the first physical evidence dates from the 7th century Saxons. Shrewsbury was probably founded as a town in the 8th century by the Saxon rulers of Mercia, who needed a fortified burh to control the Severn river crossing on the road between the burhs of Hereford and Chester. It replaced the large Roman fortified town of Viroconium Cornoviorum only 5 miles to the southeast at modern day Wroxeter. Unfortunately no records survive of the exact date of foundation. Shrewsbury comes from the Saxon name "Scrobbesbyrig". Within the river loop Roman coins and pottery have been found, potentially indicating either small scale settlement or a route across the meander. Natural fords existed across the River Severn near to the present day English and Welsh Bridges which would have permitted travel across the meander. The ford near the Welsh Bridge existed just downstream of where the bridge is today, where Water Lane in Frankwell meets the river (this lane being one of the town's most ancient street alignments). Where the English Bridge is, the confluence of the Rea Brook with the Severn creates a wide, shallow area of water which was readily fordable. It is here, where the present day street "Coleham Head" exists, that an island known as Coleham Island existed. It is believed to be a possible site of early Saxon settlement. The earliest written mention of the town existing is from the year 901, when it was described as being a city. At that time it was part of the Kingdom of Mercia and was an important border post between the Anglo Saxons and the Britons in Wales. By the reign of Athelstan (925–939) coinage was being issued, indicating that the town was fortified at this point as having a mint at this time required by law that the location be fortified.
Орта ғасырлар
Нормандар Шрусбериде ағаш бекініс салған, бірақ 1069 жылы Уэльс халқы мен Чеширліктердің одағы оны қоршауға алды. Брайан Бретондық және Уильям Фитц Осберн бастаған әскер гарнизонды құтқару үшін жіберілді, бірақ олар келгенге дейін көтерілісшілер қаланы өртеп, шашырап кетті. Вильгельм Жеңімпаздың туысы Роджер де Монтгомери Шрусберидің бірінші графы атанды және 1074 жылы қазіргі Шрусбери қамалы орналасқан жерде қамал салуды бастады, сондай-ақ 1083 жылы аббатхананы құрды. Қамал қорғанысқа ыңғайлы жерде салынды, ол Шрусбериге кіретін жалғыз құрлық жолын бақылап тұрды, ал қаланың қалған бөлігі Северн өзенінің иілімімен қоршалған. Кейіннен елді мекенге қосымша қорғаныс үшін қабырғалар салынды, олардың қалдықтары бүкіл қалада кездеседі, қабырғаның ең айқын қалдықтары өзен бойындағы қала қабырғасы бақтарының жанында сақталған. Шрусберидің орталығы Северн өзенінің иілімінде орналасқан және қала Уэльс шекарасынан 9 миль қашықтықта жатыр. Қала орталығындағы биік төбе иілімнің солтүстік жағында, оның тар жерінде орналасқан, сол төбенің үстінде қамал тұр, бірақ қазіргі қамал 13 ғасырға дейін салынған. Алғашқы қала, мүмкін, тек төбенің шыңында ғана орналасқан, бірақ ол 13 ғасырда оңтүстікке қарай кеңейтілген болуы мүмкін, өйткені қала 1218 жылы қала қабырғаларын салуға арналған төлемді (мураж) алды, бұл Англиядағы бірінші төлем болды. Ол сондай-ақ 1266 жылы «жаңа базарды төсеуге» арналған ең ерте төлемдердің бірін алды, ол Санкт-Алькмунд және Санкт-Жулиана шіркеуінің ауласынан алынып тасталды. Мұнда жақсы сақталған жартылай ағаштан жасалған қара және ақ үйлер көп, олардың ішінде 1500 жылға дейін салынған Бутчер Роудтағы Аббат үйі және Баркер Стриттегі Роули үйі (бір кезде Шрусбери мұражайы мен өнер галереясы орналасқан) бар. Қала 1215 жылы Ұлы Льюэллин бастаған Уэльс күштеріне, ал 1234 жылы қайтадан түсті; екі шабуылдан кейін де қорғаныс күшін арттырды. 1283 жылы Эдуард I Шрусбери аббаттығында парламент өткізді, ол Ұлыбритания парламентінің алғашқы құрамында Халық үйін қамтыды, оның мәжілісі Уэльстің соңғы еркін билеушісі Давид ап Груффидтің тағдырын шешуге арналған. Давидті Шрусбериде жоғары сатқындық үшін өлім жазасына кесті – асылып, кесіліп, төрт бөлікке бөлінді. Шрусбери орта ғасырдың соңында ұлттық және экономикалық маңызы жағынан ең биік деңгейге жеткені жиі айтылады. Бұл негізінен жүн саудасының орталығы және Уэльс матасын өңдеу орталығы болғандығына байланысты болды. Шрусбери саудагерлері Озвестри базарында тоқылған, толтырылған, бірақ аяқталмаған маталарды, мысалы фриздер мен жазық маталарды сатып алды. Аяқталғаннан кейін олардың көп бөлігі Лондонға сату үшін жіберілді.
The Normans built a wooden fort at Shrewsbury, but in 1069, an alliance of Welshmen and the men of Cheshire laid siege to it. A force led by Brian of Brittany and William fitz Osbern was sent to relieve the garrison, but before they arrived, the rebels had burned the town and dispersed. Roger de Montgomery, a relative of William the Conqueror, was created first Earl of Shrewsbury, and in 1074 began building a castle where the present Shrewsbury Castle is now, as well as founding the Abbey (1083). The castle was built on a defensive site occupying the only land entry into Shrewsbury, the rest of the town being enclosed by a loop in the River Severn. Later the settlement was walled for added protection, the remains of which can be found throughout the town, most notable remains of the wall are on the side of the town wall gardens along the river. The centre of Shrewsbury is located in a meander of the River Severn and the town is located only 9 miles from the Welsh border. The town centre has a pronounced hill on the north side of the meander where the neck of the meander is, upon which sits the castle, though the present day castle dates from the 13th century. The original town probably only occupied the summit of the hill, but it was probably extended southwards in the 13th century, as the town received a grant in 1218 of murage, a toll to build town walls, the first in England. It also received one of the earliest grants of pavage in 1266, "for paving the paving of the new market place" removed from the churchyard of St Alkmund and St Juliana. There are many well preserved half timbered black and white houses here, among them the Abbot's House of c.1500 on Butcher Row, and Rowley's House (onetime home to the Shrewsbury Museum and Art Gallery) on Barker Street. The town fell to Welsh forces led by Llywelyn the Great in 1215 and again in 1234; after both attacks the defences were greatly increased. In 1283 Edward I held a Parliament, the first to include a House of Commons, at Shrewsbury Abbey to decide the fate of Dafydd ap Gruffydd, the last free Welsh ruler of Wales. Dafydd was executed – hanged, drawn and quartered – for high treason in Shrewsbury. Shrewsbury is often regarded as having reached its height in the late Middle Ages, in terms of its national and economic significance. This was largely down to its position as a centre of the woollen trade, being a centre for the finishing of Welsh cloth. Shrewsbury merchants bought cloth, which had been woven and fulled but not finished, such as friezes and plains, in Oswestry market. After finishing, much of it was sent by road to London for sale.
XVI және XVII ғасырлар
Кейіннен, Англия шіркеуі құрылғаннан кейін, қалаға Генрих VIII "Шропшир епархиясының" құрамында соборлық қала мәртебесін ұсынған деп есептеледі. Алайда, қала тұрғындары бұл ұсыныстан бас тартып, "қалалардың біріншісі" статусын сақтап қалуды жөн көрді. Осыдан "Мақтаншақ Салопиялық" термині пайда болды, ол Шрусбери қаласын қалай болса солай жақсы көретін тұрғынға қатысты. Нәтижесінде, Ирландия үйі (1575 жылы салынған) және Дрейперлер үйі (1658 жылы салынған) сияқты бірнеше сәнді ғимараттар салынды. Осы кезеңде Эдуард VI тегін мектеп ашуға рұқсат берді, ол кейін Шрусбери мектебіне айналды. Алғашқыда мектеп Касл Гейтс қаласында орналасқан, бірақ 1882 жылы Кингсленд қалашығына көшірілді. Шрусберидің алғашқы тарихын 1616 жылы Уэльстік дәріханашы және Шрусберидің азаматы Оливер Мэтьюс жазды. Бірақ, кейінгі тарихшылар, мысалы Хью Оуэн мен Джон Брикдейл Блейкуэй, оның құрамында "ерекше және бекітілмеген мәлімдемелер" бар екенін айтты. Англия азамат соғысы кезінде қала роялистердің бекінісі болды және тек Сент-Мэри су қақпасы (қазір Сатқын қақпасы деп те аталады) арқылы сатқын кіргізілгеннен кейін ғана парламенттік әскерлердің қолына түсті. Осы кезеңде (1640-50 жылдары) Ричард Бакстер, ағылшын пуритан шіркеуінің жетекшісі (1615 жылы жақын жердегі Роутон қаласында туған), Шрусбериде, сол кездегі Шрусбери мектебінің ғимараттарын пайдалана отырып, Англиядағы үшінші университет құру үшін белсенді түрде күресті, бірақ жеткіліксіз қаржыландыру осы жобаның іске асуына кедергі келтірді. Тарихи тұрғыдан, қала маңызды азық-түлік өнімдерін шығарды, соның ішінде Simnel торт рецептінің ең танымал нұсқасы және Shrewsbury печеньелері (немесе Shrewsbury торттары) – көбінесе лимон хошқысымен дайындалатын печеньелер, олар бастапқыда қала орталығындағы нан пісіру ошағында жасалған.
Later, after the formation of the Church of England, it is believed that the town was offered the status of cathedral city by Henry VIII, as the part of a proposed "Diocese of Shropshire". Reputedly, the citizens of the town rejected this offer, preferring to remain a "first of towns", this being the source of the term "Proud Salopian", that refers to a resident proud of Shrewsbury the way it is. As a result, a number of grand edifices, including the Ireland's Mansion (built 1575) and Draper's Hall (1658), were constructed. It was also in this period that Edward VI gave permission for the foundation of a free school, which was later to become Shrewsbury School, initially built in Castle Gates, a site it occupied until moving to its present site in the suburb of Kingsland in 1882. The first history of Shrewsbury was written in 1616 by Oliver Mathews, a Welsh apothecary and burgess of Shrewsbury, though later historians such as Hugh Owen and John Brickdale Blakeway describe it as containing "strange and unauthorised assertions". During the English Civil War, the town was a royalist stronghold and only fell to Parliament forces after they were let in by a traitor at the St Mary's Water Gate (now also known as Traitor's Gate). During this period (1640s and 50s) Richard Baxter the English Puritan church leader, (born at nearby Rowton in 1615) was an energetic campaigner for the establishment of a University, which would only have been the third in England, in Shrewsbury, utilising the then Shrewsbury School buildings, but insufficient funding prevented success. The town has, historically, produced some significant food products, including the most popular recipe for Simnel cake and Shrewsbury Biscuits (or Shrewsbury Cakes), an often lemon flavoured biscuit, which were originally produced in a bakery in the centre of the town.
Өнеркәсіптік революция
Қала өнеркәсіптік революция кезінде Англияның басқа қалалары тәжірибелегендей үлкен өсімді бастан өткерген жоқ, және қалада ірі зауыттар көптеп бой көтерген жоқ. Осыған қарамастан, әлемдегі алғашқы темір қаңқалы ғимарат – Дитерлингтон зығыр фабрикасы 1797 жылы осы қалада салынды. 1830-шы және 1840-шы жылдары қала халқының саны азайды, себебі жақсы көлік инфрақұрылымы мен өнеркәсіптің жетіспеушілігі болды. Бірақ, 19-шы ғасырдың соңына қарай теміржол маңызды жұмыс берушіге айналды, Шрусбери ірі теміржол қаласы болып дамыды. Бүгінгі күні қала әлі де тым өнеркәсіптік дамыған жоқ, және теміржолдар енді бұрынғыдай халықты жұмыспен қамтуда маңызды рөл атқармайды.
The town did not experience the same massive growth that other English towns experienced during the industrial revolution and few large factories grew up in the town. Despite this, the world's first iron framed building, the Ditherington Flax Mill was built in the town in 1797. During the 1830s and 1840s, the town decreased in population mainly due to the lack of good transport links and little industry. The railways, however, became a major employer by the end of the 19th century, as Shrewsbury became an important railway town. Today, the town is still not heavily industrial and the railways no longer play such a major part in employing its people.
ХХ ғасыр
Қала Екінші дүниежүзілік соғыста көбінесе бомбаға түспеді, 1940 жылы Ельсмир жолындағы шағын үйге тиген оқтан бір әйел мен екі немересі қаза болды, сондықтан оның көптеген ежелгі ғимараттары бұрынғы қалпында сақталды және ғимараттарды сақтау жұмыстарының жеткіліксіздігінен және маңызды ортағасырлық ғимараттардың көптеген жағдайларда жоғалуынан басқа, көптеген жаңа құрылыстар болған жоқ, оның ішінде 1960 және 1970 жылдары орта ғасырлық қалаға лайық емес орта ғасырлық ғимараттардың орнына салынған ғимараттар да бар. Қала Суық соғыс кезеңінде маңызды рөл атқарды, 1995 жылы корпус таратылғанға дейін қалада Корольдік бақылаушылар корпусының (HQ 16 Group ROC) аймақтық штабы орналасқан. Холивелл көшесіндегі Аббатханаға жақын орналасқан, қорғалған және атомдық бомбаға төтеп бере алатын Ядролық есеп беру бекінісі 1962 жылы Ішкі істер министрлігі мен Қорғаныс министрлігі бірлесіп салған және 1992 жылға дейін үздіксіз жұмыс істеді, қазір ветеринариялық пункт ретінде пайдаланылуда. Ол "гүлдер қаласы" деп белгілі, ал тағы бір атауы – Салоп (Салопия – округтің басқаша атауы). Шрусберидің валлилік атауы – Amwythig.
The town was scarcely bombed in World War II, the only deaths occurring in 1940 when a woman and two grandchildren were killed when a cottage was hit in Ellesmere Road, so many of its ancient buildings remain intact and there was little redevelopment apart from some significant cases of lack of building conservation and the losses of many important medieval buildings including the Victorian market hall that were replaced with mid century buildings not befitting a medieval county town, in the 1960s and 1970s. The town played a role in the Cold War, hosting a regional headquarters of the Royal Observer Corps (HQ 16 Group ROC) in the town until the Corps was dissolved in 1995. Located near the Abbey on Holywell Street, the protected and atomic bomb hardened Nuclear reporting blockhouse was jointly built by the Home Office and MOD in 1962 and operated continuously until 1992, and is now a veterinary practice. It is known as the "town of flowers" and an alternative name is Salop (Salopia is the alternative name for the county). Shrewsbury's Welsh name is Amwythig.
21 ғасыр
Қала көптеген ғасырлар бойы қала мәртебесіне ие болды және оны Шрусбери корпорациясы басқарды. 1974 жылдан 2009 жылға дейін екі жергілікті билік органы болды: Шрусбери және Атчам кенттік кеңесі (аудандық деңгейдегі билік) және Шропшир округі кеңесі (округ деңгейі). Бірақ 2009 жылдың 1 сәуірінен бастап қала енді қала мәртебесіне ие емес, ал жалғыз жергілікті кеңес – округтың бірыңғай билік органы болып табылатын Шропшир кеңесі. Осы қайта ұйымдастырудың нәтижесінде қалаға қауымдық бірлестік құрылды және қазір қалалық кеңес жұмыс істейді.
The town had borough status for many centuries and it was run by the Corporation of Shrewsbury. Between 1974 and 2009 the two local authorities were Shrewsbury and Atcham Borough Council (the district level authority) and Shropshire County Council (the county level). Since 1 April 2009 however the town no longer has borough status and the sole local council is the county wide unitary authority Shropshire Council. With this reorganisation, the town was parished and now has a town council.