Кіріспе

Солтүстік Американың қауіпсіздік және өркендеу серіктестігі (Security and Prosperity Partnership) Орналасу картасы: Мүше елдер:

Солтүстік Американың қауіпсіздік және өркендеу серіктестігі (SPP) – қауіпсіздік және экономикалық мәселелер бойынша ынтымақтастықты арттыру мақсатындағы ұлттық деңгейден асып түсетін диалог болды. Серіктестік 2005 жылғы 23 наурызда Техас штатының Уэко қаласында Канаданың премьер-министрі Пол Мартин, Мексика президенті Висенте Фокс және АҚШ президенті Джордж Буш тарапынан құрылды. Бұл, 1997 жылғы Кариб бассейніндегі "Гүлдену және қауіпсіздік үшін серіктестік" (PPS) бастамасын ұстанған АҚШ-тың қатысуымен өткен осындай аймақтық деңгейдегі бастамалардың екіншісі еді. 2009 жылдың тамызынан бастап SPP активті қызметін тоқтатты. Оның орнына, SPP аясында құрылған жыл сайынғы Солтүстік Америка көшбасшыларының саммиті ұйымдастырылуда.

Ұйым

СЭҚ келісім де, сауда келісімі де емес еді. Көліктік жұмыс тобы шекаралық сауда және көлік ағындарын талдау үшін құрылды.

Мақсаттар

СӨП-нің жарияланған мақсаттары: ынтымақтастық және ақпарат алмасу, өнімділікті жақсарту, сауданың құнын төмендету, ортаны бірлесіп қорғауды күшейту, қауіпсіз және сенімді азық-түлік қамтамасыз етуді құрумен қатар ауылшаруашылық саудасын жеңілдету, сондай-ақ адамдарды аурулардан қорғау.

Сын

2006 жылы CNN арнасының жүргізушісі Лу Доббс SPP-нің АҚШ, Канада және Мексиканы Еуропалық Одақ сияқты Солтүстік Америка одағына біріктіру жоспарының бір бөлігі екенін айтты. Ол кезде Доббс 2009 жылдың 20 қаңтарында қызметтен кеткен АҚШ президенті Буш Конгресті айналып өтіп, Техас автожолы бойынша одақ құруға тырысады деп мәлімдеді. Канадалықтар кеңесі SPP АҚШ-тың даулы «ұшуға тыйым салынғандар» тізімін кеңейтеді, Канада суын жалпыға ортақ ресурсқа айналдырды және Канада мен Мексиканы АҚШ-тың қауіпсіздік саясатын қабылдауға мәжбүр етті – оның бірі шетелдік әскери күштерге «азаматтық төтенше жағдай» болғанда егемендікті ескермеуге рұқсат береді. Сондай-ақ, Альбертаның құмды бидайының көлемін қазіргісінен бес есеге арттыру мәселесі де көтерілді. 2007 жылдың 10 мамырында Канада Парламентінің Халықаралық сауда жөніндегі тұрақты комитетінің төрағасы, консерватор Леон Бенуа, Альберта университетінің профессоры Гордон Лаксердің «Канада, көптеген дамыған елдерден айырмашылығы, өзінің ресурстарын қорғау үшін ұлттық жоспары немесе қоры жоқ» деген пікірін айтуына кедергі келтірді, соның салдарынан SPP канадалықтарды «суықта қалдырады» деген сөзін айтты. Бенуа Лаксердің куәлігі маңызсыз екенін мәлімдеді, көпшілік дауыспен оның ұсынысын жоққа шығаруға тырысты, комитет отырысын тоқтатып, төрт консерватордың үшеуімен бірге кетіп қалды. Отырыс кейін либерал төрағаның орынбасары басшылығымен жалғасты. Осыдан кейін «National Post» консерваторлық партияның нұсқаулығында Парламенттік комитеттерді басып алу және қолайсыз комитеттерде хаос тудыру сияқты шаралар қарастырылғанын жариялады. Жаңа демократиялық партия (ЖДП) да SPP-ны демократиялық емес, Парламентке ашық емес және түсініксіз деп сынады. ЖДП лидері Джек Лейтон бұл процесті конституцияға ғана емес, «конституцияға қарсы» деп сипаттады, ол әдеттегі бақылау механизмдерінен толығымен тыс жүргізілді. АҚШ-тағы тридциға жуық ұйым 2008 жылдың 21 сәуірінде Конгреске ашық хат жолдап, құпиялылықты және демократиялық бақылаудың жоқтығын сынады: «SPP-ні басқа қауіпсіздік және сауда келісімдерінен ерекшелендіретін нәрсе – ол Конгрестің бақылауына немесе бекітуіне жатпайды. SPP азаматтық қоғамның қатысуын жоққа шығаратын корпоративтік-мемлекеттік бюрократия құрады. Біз құпия түрде ілгері жылжытылып жатқан алаңдатарлық келісімге тап болдық, сондықтан Конгресс бұл демократияға қарсы тәсілді тоқтатып, ашықтыққа, есеп беруге және азаматтық қоғамның қатысуына негізделген процесті құруға уақыт келді».

Күшін жою

2009 жылдың тамызында SPP веб-сайты жаңартылды: «Солтүстік Американың қауіпсіздік және өркендеу серіктестігі (SPP) енді қолданыстағы бастама емес. Осы сайтқа ешқандай жаңалық енгізілмейді». Осыдан кейін веб-сайтқа сілтеме жұмыс істемейді және кэштелген веб-сайттарға сілтемелер де жұмыс істемейді. Жаңа демократиялық партия бұл оқиғаны «жеңіс» деп атады, бұл «Канада және Солтүстік Америка бойынша жұмысшы қозғалысы, азаматтық қоғам, прогрессивті заң шығарушылар және біздің Канадамызда және Солтүстік Американың барлық аймақтарында жақсырақ өмір сүру үшін белсенді және үздіксіз күш-жігердің нәтижесі».

Талқылаудың қайталануы

2011 жылдың 4 ақпанында Канада премьер-министрі Стивен Харпер мен АҚШ президенті Барак Обама экономикалық бәсекеге қабілеттілікті, жұмыс орындарын құруды және өркендеуді қолдайтын қауіпсіздікке периметрлік көзқараспен қарау жоспарларымен бірге жаңа қауіпсіздік және өркендеу бастамасын жариялады. 2011 жылдың 13 наурызында Канада үкіметі периметрлік қауіпсіздік және экономикалық бәсекеге қабілеттілік жөніндегі ортақ көзқарасты іске асыру бойынша үкіметтің барлық деңгейлерімен, қауымдастықтармен, үкіметтік емес ұйымдармен, жеке сектормен және азаматтарымен бес апталық кеңесу процесін бастағанын мәлімдеді.