Кіріспе

Словения ұлттық партиясы (SNS) – Змаго Йелинчич Племенити басқаратын Словениядағы ұлтшыл саяси партия. Партия еуроскептицизмімен және Словенияның НАТО-ға мүшелігіне қарсылығымен белгілі. Сонымен қатар, көптеген адамдар бұл партияны Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Словенияда болған оқиғаларды тарихи жағынан жоққа шығарумен байланыстырады.

Тарих

Партия 1991 жылғы 17 наурызда Змаго Елинчич Племенити құрған, ол партияның басшысы болып қалады. Біріккен Словенияның дәстүрлі 19 ғасырдағы Козлер картасы – партияның ресми символдарының бірі. Бұл бөліністер партия құрылымына елеулі әсер етпеді, тіпті СНС депутаттарының идеологиясы мен партия мүшелерінің көзқарастары кейде Елинчичтің ұстанымдарынан өзгеше болуы мүмкін. 1992 жылғы 6 және 10 желтоқсанда Словенияда өткен екінші демократиялық сайлауда СНС 10,2% дауыс алып, парламенттегі 90 орынның 12-сін жеңіп алды. 1996 жылғы 10 қарашада партияның дауыс үлесі 3,22%-ға төмендеді және 4 орынға ие болды. 2000 жылғы 15 қазанда партияның дауыс үлесі 4,38%-ға өсті, ал парламенттегі орындары 4-те сақталды. 2002 жылғы президенттік сайлауда СНС басшысы Змаго Елинчич Племенити 8,49% дауыс жинап, үшінші орынға шықты. 2004 жылғы 3 қазанда партияның дауыс үлесі 6,27%-ға өсті және парламентте 6 орын жеңіп алды. 2014 жылғы Еуропалық парламент сайлауында партияның дауыс үлесі алдыңғы сайлаумен салыстырғанда 4,0%-ға өсті, бірақ бірде-бір орынға ие бола алмады. 2007 жылғы президенттік сайлауда Елинчич дауыс үлесін 19,16%-ға дейін арттырды, бірақ төртінші орынды иеленді. 2008 жылғы 21 қыркүйекте Словенияда өткен парламенттік сайлауда партияның дауыс үлесі 5,4%-ға төмендеді, ал парламенттегі орын саны 5-ке дейін азайды. 2009 жылғы Еуропалық парламент сайлауында партияның дауыс үлесі 2,9%-ға төмендеді. 2011 жылғы 4 желтоқсанда өткен Словения парламенттік сайлауында партия 1,80% дауыс жинады және парламенттік шекті 4%-ға жетпегендіктен парламенттегі өкілдігінен айырылды. 2014 жылғы 13 шілдеде өткен Словения парламенттік сайлауында партия 2,21% дауыс жинады, бірақ парламенттік орындардың біріне де ие бола алмады. Партия қоғамның түрлі салаларынан қолдау алады және дәстүрлі түрде жас сайлаушылар мен Италия және Австрия шекарасына жақын аймақтардың тұрғындары арасында жақсы нәтижелер көрсетеді. 2020 жылғы шілдеде партия Словенияның 14-ші үкіметімен ынтымақтастық туралы келісімге келді.

Идеология және платформа

Партияның идеологиясы дін қызметкерлеріне қатысты өте қарсы және қатаң түрде зайырлылықты жақтады. Партия ЛГБТ құқықтарына да қарсы. Партия мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіруге қарсы тұрады. Партия мүліктік салық енгізуге қарсы. Партия ұлттық туды және елтаңбаны өзгертуді қалайды, себебі олардың құрамында Екінші дүниежүзілік соғыстағы белгілі бір жарымәскери топтар қолданған символдар бар және оларда ерекше словендік тарихи ерекшеліктер жоқ. Партия словен халқының фашизмге қарсы күресіне және бұрынғы Югославияның Титоның коммунистік режиміне деген құрметін білдіреді. Партия Словенияның Еуропалық Одаққа және НАТО-ға мүшелігіне қарсы. Партия соңғы кезде риторикасын жұмсартты, сонымен қатар Сербиямен қарым-қатынасты жақсартуды қолдайды және Косовоның тәуелсіздігіне қарсы. СНС жиі көрші елдердегі словен ұлттық азшылықтарына жақсы қарым-қатынас жасауды талап етеді. Партия көбінесе сол-оң саяси спектрде өзін орналастырудан бас тартса да, оның президенті Змаго Елинчич Племенити 2000 жылы "Младина" журналына берген сұхбатында өзін солшыл деп атады. Дегенмен, басқалар партияны сол қанатынан оң қанатына дейін әртүрлі сипаттады. Партия тек бір үкіметтік коалицияға қатысты, ол консервативті Словен демократиялық партиясымен 2020-2022 жылдар аралығында үшінші Янша үкіметі кезінде болды. Сонымен қатар, СНС жылдар бойы әдетте солшыл экономикалық саясатты (мысалы, маңызды ұлттық кәсіпорындарды жекешелендіруге қарсылық) және оңшыл әлеуметтік көзқарастарды қолдады, бұл оның саяси спектрдегі орналасуының кең ауқымын түсіндіреді.

Ұлттық жиналыс

Сайлау жетекшісі Дауыстар % Орын +/– Үкімет 1992 Ж. Желіншік 119,091 10.02 (#4) 12 1996 34,422 3.22 (#7) 8 2000 47,214 4.39 (#7) 0 2004 60,750 6.27 (#6) 2 2008 56,832 5.40 (#5) 1 2011 19,786 1.80 (#8) 5 2014 19,218 2.20 (#10) 0 2018 37,182 4.17 (#9) 4 2022 17,736 1.49 (#14) 4

Президенттік

Сайлау үміткері 1-турар 2-турар Нәтижесі Дауыс % Дауыс % 2002 Змаго Желінчич Племенити 97 178 8,49 2007 Змаго Желінчич Племенити 188 951 19,16

Еуропалық Парламент

Сайлау дауыстары % Орын +/– 2004 21 883 5.0 (#6) 2009 13 227 2.8 (#8) 2014 16 210 4.0 (#9) 2019 18 926 4.0 (#8)