Шитао: Мин әулетінен шыққан суретші монахтың өмірі мен өнері
Shitao
Шитао (1642-1707) – қытай суретшісі, қалыграф және буддалық монах. Мин әулетінен шыққан, табиғат көріністерін салуда шебер болған. Өмірі мен шығармашылығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай суретшісі (1642–1707)
Chinese painter (1642–1707)
Шитао немесе Ши Тао (; басқа аты Юань Цзи, 1642–1707), Минь әулетінің императорлық туысы Жу Руоцзи (朱若極) ретінде дүниеге келген, қытай буддалық монахы, каллиграфы және пейзаж суретшісі. Гуанси провинциясының Кванчжоу уезінде туған Шитао, Чжу Юаньчжанның үлкен ағасынан тараған патшалық үйдің мүшесі болған. 1644 жылы Мин әулетінің маньчжулар мен азаматтық көтеріліс салдарынан құлауынан ажалдан мүжілмей құтылды. Өзінің тегіне тағайындалған тағдырдан кездейсоқ құтылып, 1651 жылға дейін Юаньцзи Шитао деген атқа ие болды, сол кезде ол буддалық монахқа айналды. Діни білімін бастаған Учан қаласынан 1660 жылдары Аньхойға көшіп келді. 1680 жылдары Нанкин және Янчжоу қалаларында өмір сүрді, ал 1690 жылы монахтық жүйеде өрлеуіне демеуші табу үшін Пекинге көшті. Демеуші таба алмағандықтан көңілі толмаған Шитао 1693 жылы даосизмге көшті және 1707 жылы қайтыс болғанға дейін Янчжоуға оралды. Өмірінің соңғы жылдары Канси императоры Янчжоуға келген кезде оны қарсы алғандығы айтылады.
Shitao or Shi Tao (; other department Yuan Ji , 1642 – 1707), born into the Ming dynasty imperial clan as Zhu Ruoji (朱若極), was a Chinese Buddhist monk, calligrapher, and landscape painter during the early Qing dynasty. Born in the Quanzhou County in Guangxi province, Shitao was a member of the royal house descended from the elder brother of Zhu Yuanzhang. He narrowly avoided catastrophe in 1644 when the Ming dynasty fell to invading Manchus and civil rebellion. Having escaped by chance from the fate to which his lineage would have assigned him, he assumed the name Yuanji Shitao no later than 1651 when he became a Buddhist monk. He moved from Wuchang, where he began his religious instruction, to Anhui in the 1660s. Throughout the 1680s he lived in Nanjing and Yangzhou, and in 1690 he moved to Beijing to find patronage for his promotion within the monastic system. Frustrated by his failure to find a patron, Shitao converted to Daoism in 1693 and returned to Yangzhou where he remained until his death in 1707. In his late years, he is said to have greeted the Kangxi Emperor while the latter was visiting Yangzhou.
Аттар
Шитао өмірінде екі оннан астам әдепті есімдерді пайдаланған. Бада Шанрен сияқты да, одан өзгеше де, оның әулет тарихына деген құрметі осы есімдер арқылы терең сезіледі. Көбінесе қолданылатын есімдердің ішінде Шитао (Тас толқыны – 石涛), Даоджи (道濟; Тао чи), Кугуа Хешанг (Ащы қабақ монах – 苦瓜和尚), Юань Цзи (Құтқару бастауы – 原濟), Ся Цуньцзе (Құрметті соқыр – 瞎尊者, дүниелік құштарлықтан соқыр), Да Дизи (Тазарған – 大滌子) болды. Буддизмді қабылдағаннан кейін, ол Юань Цзи (原濟) монах атымен де белгілі болды. Шитао буддизмнен бас тартып, даосизмге өткенде Да Дизи есімін алды. Бұл есімді ол Янчжоудағы үйіне де (Да Ди залы – 大滌堂) берді.
Shitao used over two dozen courtesy names during his life. Both like and unlike Bada Shanren, his feelings for his family history can be deeply felt from these. Among the most commonly used names were Shitao (Stone Wave – 石涛), Daoji (道濟; Tao chi), Kugua Heshang (Bitter Gourd Monk – 苦瓜和尚), Yuan Ji (Origin of Salvation – 原濟), Xia Zunzhe (Honorable Blind One – 瞎尊者, blind to worldly desires), Da Dizi (The Cleansed One – 大滌子). As a Buddhist convert, he was also known with the monastic name Yuan Ji (原濟). Da Dizi was taken when Shitao renounced his Buddhist faith and turned to Daoism. It was also the name he used for his home in Yangzhou (Da Di Hall – 大滌堂).
Өнер
Шитао – Цин дәуірінің алғашқы жылдарындағы ең белгілі жекелейшіл суретшілердің бірі. Ол жасаған өнер, сол кездегі эстетиканы анықтаған қатаң қағидалар мен стильдерді бұзу арқылы революциялық болды. Еліктеу инновациядан жоғары қойылды, бірақ Шитао өзінің алдыңғыларының (әсіресе Ни Джан мен Ли Йонгтың) ықпалында болса да, оның өнері олардан бірнеше жаңа және қызықты тәсілдермен ерекшеленеді. Оның сурет салудағы формальдық жаңалықтарына сурет салу процесіне назар аудару, бояулар мен батыл, импрессионистік соққылар арқылы, сондай-ақ субъективті перспективаға қызығушылық және қашықтықты білдіру үшін теріс немесе ақ кеңістікті пайдалану кіреді. Ши Таоның стильдік жаңалықтарын сол кезеңнің контексінде түсіндіру қиын. 1686 жылы жазылған колофонда Шитао былай деп жазды: «Сурет салуда Оңтүстік және Солтүстік мектептері бар, ал каллиграфияда Екі Ванның (Ван Шижи және оның ұлы Ван Сяньцзи) әдістері бар. Чжан Ронг (443–497) бір кезде: «Мен Екі Ванның әдістерін қолданбағаныма емес, Екі Ванның менің әдістерімді қолданбағанына өкінемін» деді. Егер біреу маған [Шитао] Оңтүстік немесе Солтүстік мектептеріне, немесе екеуі де маған жататынын сұраса, мен іштей күліп: «Мен әрқашан өз әдісімді қолданамын!» деп жауап беремін». Шитао бірнеше теориялық еңбектер жазды, оның ішінде «Ащы Кекіректің сурет салу туралы айтқандары» (Кугуа Хесханг) кіреді. Ол барлық суреттерінің негізі ретінде «бір соққыны» немесе «алғашқы сызықты» қолдануды көп рет атап өтті. Ол осы идеяны суреттеріндегі жұмсақ, иілген сызықтарда қолданады. Оның туындыларындағы кең бос кеңістіктер де оның ерекше стилін ерекшелейді. Басқа маңызды жазбаларға «Сурет салу туралы пікірталас» (Huayu Lu) эссесі кіреді, онда ол осы идеяларды қайталайды және нақтылайды, сонымен қатар поэзияны суретпен салыстырады. Ол бояу арқылы Чан буддизмінің хабарын сөздерді пайдаланбастан жеткізуді мақсат етті. Оның пейзаждарына қосатын өлеңдер мен каллиграфиясы да суреттерге толықтыратын сияқты әдемі, құрметсіз және жарқын. Оның суреттері әдебиетші немесе ғалым-суретшінің ішкі қайшылықтары мен кернеуін көрсетеді және олар өнер тарихының қасиеттілікке ие болуына қарсы айтылған сөз ретінде қарастырылады.
Shitao is one of the most famous individualist painters of the early Qing years. The art he created was revolutionary in its transgressions of the rigidly codified techniques and styles that dictated aesthetics at the time. Imitation was valued over innovation, and although Shitao was clearly influenced by his predecessors (namely Ni Zan and Li Yong), his art breaks with theirs in several new and fascinating ways. His formal innovations in depiction include drawing attention to the act of painting itself through his use of washes and bold, impressionistic brushstrokes, as well as an interest in subjective perspective and the use of negative or white space to suggest distance. Shi Tao's stylistic innovations are difficult to place in the context of the period. In a colophon dated 1686, Shitao wrote: "In painting, there are the Southern and the Northern schools, and in calligraphy, the methods of the Two Wangs (Wang Xizhi and his son Wang Xianzhi). Zhang Rong (443–497) once remarked, 'I regret not that I do not share the Two Wangs' methods, but that the Two Wangs did not share my methods.' If someone asks whether I [Shitao] follow the Southern or the Northern School, or whether either school follows me, I hold my belly laughing and reply, 'I always use my own method!'" Shitao wrote several theoretical works, including Sayings on Painting from Monk Bitter Gourd (Kugua Heshang). He repeatedly stressed the use of the "single brushstroke" or the "primordial line" as the root of all his painting. He uses this idea in the thin sinuous lines of his painting. The large blank areas in his work also serve to distinguish his unique style. Other important writings include the essay Huayu Lu (Round of Discussions on Painting) where he repeats and clarifies these ideas, and also compared poetry to painting. He aimed to use paint to transmit the message of Chan Buddhism without the use of words. The poetry and calligraphy that accompany his landscapes are just as beautiful, irreverent, and vivid as the paintings they complement. His paintings exemplify the internal contradictions and tensions of the literati or scholar amateur artist, and they have been interpreted as an invective against art historical canonization.
10 000 сұмдық сиялы дақтар
"10 мың ұсқынсыз сия дақтары" – Шитаоның бұрмалаушылық және ирониялық эстетикалық принциптерінің тамаша мысалы. Бұл ерекше түйсікті жұмыс, қабылданған әдемілік стандарттарына күшпен қарсы тұрады. Мұқият салынған пейзаж Джексон Поллок сияқты шашыраңқы дақтарға айналғанда, көрермен картинаның бастапқыда сездіріп тұрғандай айқын емес екенін (тура, сөзбе-сөз мағынада, ешқандай аралық құралсыз) мойындауға мәжбүр болады. Олар "ұсқынсыз" деп белгіленгендіктен ғана сия дақтары абстрактілі сұлулыққа ие болып көрінеді.
The 10,000 Ugly Inkblots is a perfect example of Shitao's subversive and ironic aesthetic principles. This uniquely apperceptive work challenges accepted standards of beauty. As the carefully painted landscape degenerates into Jackson Pollock esque splatters, the viewer is forced to recognize that the painting is not transparent (immediate, in the most literal sense meaning without media) in the way it initially purports to be. Solely because they are labeled "ugly," the ink dots begin to take on a sort of abstract beauty.
Қинхуаи туралы естеліктер
"Қинхуаи естеліктері" – Шитаоның тағы бір бірегей туындысы. Мин әулетінің соңғы және Маңчжурия билігінің алғашқы кезеңдеріндегі көптеген картиналар сияқты, бұл картина да адамның табиғаттағы орны туралы ой қозғайды. Бірақ, алғашқы қарауда, картинадағы тік жарлы шың біршама қиысқандай көрінеді. Бұл картинаның ерекшелігі – таудың иіліп, құрмет көрсеткендей бейнеленгендігі. Шағын қайықпен Қинхуаи өзенімен бойлап келе жатқан монах, зәулім тас алыпқа тәнтілікпен қарайды. Адам мен табиғат арасындағы құрмет сезімі бұл жерде күрделі стильде зерттеледі, ол сюрреализм немесе түйсік реализмін еске түсіреді және абсурдқа жақындап кетеді. Шитаоның өзі 1680 жылдары бұл өзенге және айналасындағы аймаққа сапар шеккен, бірақ бұл картинадағы альбом нақты жерлерді бейнелей ме, әзірге белгісіз. Шитао осы картинадағы өзара құрмет сезімін жеткізу үшін тек бейнелеудің өзіне жүгінген, себебі тұлғаланған тау бейнесін одан қарапайым түрде беру мүмкін емес. Шитао осы стильде "Нанкин естеліктері" сияқты тағы да бірнеше "естеліктер" суреттеген, олар оның өнеріндегі орнын нығайтқан.
The Reminiscences of Qinhuai is another of Shitao's unique paintings. Like many of the paintings from the late Ming dynasty and early Manchurian sovereignty it deals with man's place in nature. Upon a first viewing, however, the craggy peak in this painting seems somewhat distorted. What makes this painting so unique is that it appears to depict the mountain bowing. A monk stands placidly on a boat that floats along the Qin Huai river, staring up in admiration at the genuflecting stone giant. The economy of respect that circulates between man and nature is explored here in a sophisticated style reminiscent of surrealism or magical realism, and bordering on the absurd. Shitao himself had visited the river and the surrounding region in the 1680s, but it is unknown whether the album that contains this painting depicts specific places. Re presentation itself is the only way the feeling of mutual respect that Shitao depicts in this painting could be communicated; the subject of a personified mountain simply defies anything simpler. Shitao also painted other "reminiscences" in this style, including "Reminiscences of Nanjing" that reinforced his legacy.