Кіріспе

Ирландиялық католик кардиналы (1939 жылы туған)

Ерте өмір және білім

Шон Брэйди Ларагқа жақын жердегі Драмкалпин қаласында, Каван округінде Эндрю (1968 ж. қайтыс болған) және Энни (1990 ж. қайтыс болған) Брэйди отбасында дүниеге келген. Үш баланың бірі, оның ағасы Кон және әпкесі Китти бар. 1957 жылы Мейнут колледжіне түсіп, 1960 жылы ежелгі классика саласы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін Римдегі Римдік Ирландия колледжінде және Римдік Латеран университетінде оқыды, онда 1964 жылы қасиетті теология бойынша лицензиат алды. Паптық Латеран университетінде оқуын аяқтағаннан кейін, 1967 жылы канондық құқық бойынша докторлық дәрежесін алды. 1975 жылы мектепте сабақ берген кезінде, балалар педофил дін қызметкеріне қатысты айыптауларға байланысты үндемеуге ант берген кезде ол куә болды. Жәбірленушілердің бірі оған 1994 жылы 40 жыл ішінде ондаған қылмыс жасаған Брендан Смит басқа балаларды зәбірлегендердің тізімін берді. Ол нотариус ретінде куәгерлердің қол қойған мәлімдемелерін өзінің епископына тапсырды, бірақ азаматтық билік органдарына хабарламады. 2012 жылы осы оқиғалар туралы жарияланған материалдарға пікір білдірген Брэйди, BBC-нің "This World" бағдарламасы "менің рөлімді әдейі асырып көрсетуге және бұрмалауға тырысқан" деді. 1979 жылдың жазының басында Папа Иоанн Павел II қыркүйек айының соңында Ирландияға келеді деген хабар тарағанда, бос уақыты, тіл білімі және ұйымдастыру қабілеті бар дін қызметкерлеріне шұғыл қажеттілік туды. Брэйди осы тарихи сапарды жоспарлауда жетекші (бірақ көбінесе мойындалмаған) рөл атқарды. Келесі жылы ол Римге Римдік Ирландия колледжінің проректоры (1980–1987) және кейін ректоры (1987–1993) ретінде оралды. 2013 жылы Папа Францискті сайлаған паптық конклавқа қатысқан кардиналдардың бірі болды. Ол сондай-ақ Ирландия лейтенанттығының үлкен приоры және Иерусалимнің қасиетті қабірінің атты ордені қызметін атқарды, бұл орден ғасырлар бойы қасиетті жердің христиандарын қолдауға арналған рыцарлық орден болып табылады.

Денсаулық

2010 жылдың сәуірінде кардинал Брэйди, отставкаға кетуге қысым көрсетіліп, педофил діни қызметкердің іс-әрекетін жасырудағы рөліне байланысты өзінің лауазымын қарастырып отырғанын жариялағаннан кейін, Тайрон окруғындағы Килдресс шіркеуінде растау рәсімін өткізіп жатқанда ауырып қалды. Жедел жәрдем келгенше ол есін жоймады. Оның қан қысымымен ауыратыны белгілі. Ол бақылау үшін Крейгавон ауруханасына түсті.

Ирландияның теңіздегі даму бюджеті

2009 жылдың 26 қазанында кардинал Брейди Ирландия Республикасының шетелдегі даму бюджетіне тағы да қысқартулар жасалса, әлемдегі ең кедей адамдардың өміріне ауыр соққы болады деп мәлімдеді. Қаржы министрі Брайан Лениханға жазған хатында ол: "Бұл осал адамдар қазіргі климаттық, қаржылық және азық-түлік дағдарыстарын тудыруға ешқандай қатысы жоқ, бірақ олардың алдында тұрған қиындықтар беспрецедентті. Оларға жауын бұрмауға шақырамын. Біз оны қайта арттыруға мүмкіндік туғанша, көмекке жұмсалатын қаражаттың қазіргі деңгейін сақтап қалуымыз керек."

Білім

Кардинал Брейди 2010 жылдың қаңтар айында Католик шіркеуінің мемлекеттік қаржыландырылатын мектептердегі рөліне қатты қолдау білдірерлік түрінде, шіркеудің мұндай мектептерге араласуға құқығы жоқ деудің "ашық әділетсіздік" және "толыққанды алдау" екенін айтты. Ол ата-аналардың өз балаларын өздерінің философиялық және діни нанымдарына сәйкес тәрбиелеуге құқығы бар екенін, ал мемлекеттің осы құқықты мемлекеттік қаражат есебінен қолдау көрсетуі міндетті екенін мәлімдеді. Католик шіркеуінің ата-аналардың пікірін ескермей, мүмкіндігінше көп мектепті бақылауға ұмтылғаны туралы пікірлер негізсіз болып көрінеді, деп қосты ол.

Аборт

2010 жылдың желтоқсан айында кардинал Брейди Еуропалық адам құқықтары сотының шешімі мемлекетті абортқа рұқсат беретін заңнаманы қабылдауға міндеттемейді деді. Еуропалық сот Ирландия әйелдің өміріне қауіп төнген жағдайда аборт жасауға конституциялық құқығын тиісінше іске қоспағанын анықтады. Кардинал Брейди бұл үкім "Ирландиядағы туылмаған балалардың өмірін қорғау жөніндегі болашақ саясатты ирланд халқының қолына береді және Ирландияны абортқа рұқсат беретін заңнаманы қабылдауға міндеттемейді" деді.

Ватикан елшілігінің жабылуы

2011 жылдың қараша айында Сыртқы істер министрі Эймон Гилмор шығындарды қысқарту шараларына байланысты Ирландияның Ватикан елшілігі жабылатынын, ал елшінің міндеттерін ведомствоның бас хатшысы атқаратынын мәлімдеді. Кардинал Брейди бұл жағдайдың «Ирландияның 1929 жылы екі мемлекет арасында дипломатиялық қарым-қатынас орнатылып, елшілер алмасылғаннан бері Ватиканға тұрақты елшісі болмауының алғашқы жағдайы» екенін айтты. Ол сондай-ақ, «Бұл шешім халықаралық қатынастарда Ватиканның атқаратын маңызды рөлін және ирланд халқы мен Ватикан арасындағы көп ғасырлық тарихи байланысты ескермейтіндей» екенін қосты. «Жаңа ирланд мемлекеті үшін 1929 жылы Ватиканмен дипломатиялық қарым-қатынас орнату өте маңызды кезең болғанын еске салған жөн. Бұл Ирландия еркін мемлекетінің халықаралық аренадағы өзін-өзі тануы мен беделін нығайтуға септігін тигізді, өйткені сол кезде Ирландияның шетелдегі дипломатиялық өкілдігі Вашингтондағы елшілікпен, Лондондағы жоғары комиссар кеңсесімен, Ұлттар лигасының тұрақты өкілімен және Ватикан елшілігімен ғана шектелген еді» деді ол.

Мерфидің есебі

Кардинал 2009 жылдың желтоқсанында Мёрфи баяндамасы жарияланғаннан кейін RTÉ News телеарнасына берген сұхбатында Лимериктің епископы Донал Мюррейдің Дублин епархиялық баяндамасындағы сыннан кейін өзінің лауазымын қарастыру тұрғысынан "дұрыс шешім қабылдайтынына" сенімді екенін айтты. Ол сондай-ақ сол сұхбатта: "Егер менің әрекет етпеуімнің салдарынан басқа балалар зорлық-зомбылыққа ұшырағанын немесе оған мүмкіндік бергенін білсем, онда мен отставкаға кететінімді ойлаймын" деді. Ватикандағы 2010 жылдың 15-16 ақпанындағы Папа Бенедикт және Курияның жоғары лауазымды өкілдерімен өткен саммитті кардинал "тәубеге, жаңаруға және келісімге жеткізуге бастайтын процестің бір қадамы" деп сипаттады. Ол сондай-ақ, бұл процестің "біз Ирландияға оралғанда күш алуы мүмкін" деді. Ирландияның жиырма төрт діни округ епископы Папа Бенедикт пен Курияның жеті жетекші мүшесімен үш сессияның біріншісінде кездесті, ол сағат 8:00-де басталып, сағат 13:00-ге дейін жалғасты, содан кейін түскі астан кейін сағат 20:00-ге дейін қайта басталды. 16 ақпан күнгі сессия сағат 8:00-де басталды және сол таңның соңында аяқталды. Әр ирланд епископы шамамен бес минут сөйледі. Брэйди епископтар арасында Мёрфи баяндамасынан туған "жанжалдар" болғанын мойындады, "бірақ оларды 'бөліністер' деп сипаттау – басқа мәселе. Өткен аптада Нок қаласында өте жақсы кешірілген рухтық жиын өтті. Барлық мәселелер ашық және тура айтылды", деді ол. Брэйди өзінің еліндегі кең таралған пікірді айтты, яғни Папаның Ирландиядағы елшісі, архиепископ Джузеппе Леанза Dáil Éireann Сыртқы істер комитетінің алдында сөйлеуі керек, бірақ практика бойынша нунций парламенттік комитеттің алдында пайда болмайды деп хабарланды.

Кейінгі жариялар және отставкаға шақыру

2010 жылдың наурыз айында Брэдидің 1975 жылы Брендан Смиттың әрекеттеріне қатысты шіркеу ішіндегі заңдық процеске қатысқандығы кеңінен белгілі болды. Процесс барлық қатысушылардан трибуналдың құпиялылығын сақтауды талап етті. Смит 1994 жылы сотқа тартылмас бұрын ондаған балаларды зорлаған. Оның желтоқсандағы мәлімдемесімен байланысты, Брэдидің отставкаға кетуіне үлкен талаптар туды. Осы ішкі процесс туралы ақпарат 1997 жылдың 10 тамызында Деклан Уайттың "Mirror" газетінде жариялаған мақаласында бұрыннан-ақ жарияланған болатын. Ішкі процесс кезінде сұраққа алынған балалардың бірі кардинал Брэдиді сотқа шақырып, Смит туралы шағымдар Гардаға хабарланбағанын, Смиттың одан әрі зорлауына жол бермеу үшін шаралар қабылданбағанын, балалардан шағымдарды талқыламауға ант беру талап етілгенін және шағымдарды хабарламау нәтижесінде талапкер мен басқалар тиісті медициналық көмек алмай қалғанын айтты. Сол кездегі Лейборист партиясының әлеуметтік және отбасылық мәселелер жөніндегі өкілі Ройсин Шорталл Брэдидің "жағдайға байланысты үмітсіз қалғанын" мәлімдеді. Ол: "Гарда полициясы Смиттың қылмыстарын азаматтық билік органдарына хабарламаудың өзі қылмыстық құқық бұзушылық болып табыла ма, жоқ па, соны анықтау үшін тергеу жүргізуі керек" деді. 2010 жылдың 17 наурызында Солтүстік Ирландияның бірінші вице-премьері Мартин МакГиннес Брэдидің отставкаға кетуін талап етті. 2010 жылдың мамырында Брэди Армаг архиепискобы және Бүкіл Ирландияның приматы лауазымынан кетпейтінін мәлімдеді. Армаг соборының алдында тұрған Брэди оның шешімімен келіспейтіндер болатынын мойындады, бірақ балаларды қорғау шараларын жақсарту үшін шіркеутің жұмысын жалғастыруға уәде берді. "Бұл оңай шешім болған жоқ" деді ол. "Мен көптеген адамдарды тыңдадым, мен айтқандай ойландым, аман қалғандарды, дін қызметкерлерін, осы епархияның барлық жеріндегі діншілдерді тыңдадым және мен қазіргі лауазымымда қалып, осы епархияда өз үлесімді салуға шешім қабылдадым. Себебі балаларды қорғауды жақсартуға бағытталған үрдісті жалғастыруды және сенімді жаңартуға бағытталған үрдісті де жалғастыруды қалаймын, бұл мұнда маңызды және үлкен міндет". Брэди сөйлескен адамдардың көпшілігі оның лауазымында қалуын қалағанын айтты. "Мен кеше Лурдеске осы епархиядан 800 адаммен бірге саяхат жасадым, және олардың ешқайсысы маған сенімсіздік білдірген жоқ, олар менің осы жерде қалып, осы жұмысты жалғастыруымды қалайды" деді ол. Брэди наурыз айындағы Әулие Патрик күніне арналған уағызында шіркеудегі өзінің болашағы туралы ойлану үшін уақыт алатынын айтты. Шіркеуде зорлық-зомбылыққа қатысты шағымдарды қалай қарастыратынына қатысты бүкіл аралдық аудиттің жарияланғаннан кейін ол лауазымында қалатынын растады. Ол өзінің епархиясын Ватикан шенеуніктері тексеріп көрсін деп сұрағанын айтты. 2010 жылдың қыркүйегінде Брэди ирландтықтардың мейірімділік пен кешірімге қабілетін жоғалтып алғандарын сұрады. "Біз басқалардың әлсіздіктері мен кемшіліктеріне тым ашуланып, шыдамсыз болып кеткен жоқпыз ба?" деді ол. Роскомон графтығындағы Баллагадеррин қаласында Әулие Натхи колледжінің 200 жылдығына арналған салтанатты жиында сөйлеген сөзінде ол: "Бүгінгі күні Ирландияда мейірімділік пен кешірімділік сезімін жоғалту қаупі бар ма деп кейде ойланамын" деді. 2012 жылдың мамырында BBC телеарнасының "Бұл әлем" бағдарламасы Брэдидің педофил дін қызметкері Брендан Смитпен зорлық-зомбылық көрсеткен балалардың есімдері мен мекенжайларын білгенін, бірақ "олардың қауіпсіздігін қамтамасыз етпегенін" анықтады.

Коадютор және отставка

Брэйдидің 2010 жылы коадъютор тағайындау туралы жасаған өтінішіне жауап ретінде, 2013 жылдың 18 қаңтарында Папа Бенедикт 51 жастағы Эмон Мартинді Арманың коадъютор архиепискобы етіп тағайындады. Эмон Мартин Дерри Рим католик епархиясында епархиялық әкімші болып қызмет етіп келген еді. Коадъютор ретінде Мартин Кардиналдың басты орынбасары болды және Кардинал қайтыс болған немесе зейнеткерлікке шыққан жағдайда Арманың митрополит архиепискобы лауазымына мұрагерлік құқығына ие болды. 2014 жылдың шілдесінде Брэйди өзінің 75 жасқа толуына бір ай қалғанда отставкаға кеткенін растады. 2014 жылдың 8 қыркүйегінде Папа Франциск Брэйдидің отставкасын қабылдағаны жарияланды. 2019 жылдың 16 тамызында 80 жасқа толған күні ол болашақ папалық конклавтарда дауыс беру құқығын жоғалтты.