Кіріспе

Doctor Who-дың ойдан шығарылған кейіпкері

Алтыншы Доктор – британдық ғылыми фантастикалық телехикаясы Doctor Who-дың басты кейіпкері Доктордың бірі. Оны Колин Бейкер сомдайды. Телехикаядағы экрандық уақыты салыстырмалы түрде аз және алабұрлы болғанымен, Бейкер Big Finish компаниясының түпнұсқа Doctor Who аудиохикаяларында Алтыншы Доктор рөлінде ойнауын жалғастырды. Хикая бойынша, Доктор – Галлифрей планетасынан шыққан, ғасырлар бойы TARDIS-те уақыт пен кеңістікте саяхаттайтын, көбінесе серіктерімен бірге болатын ежелгі Уақыт Мырзасы. Өмірінің соңында Доктор жаңа денеге ие болады, нәтижесінде оның сыртқы түрі мен мінезі өзгереді. Бейкер осының алтыншы түрін бейнелейді: жарқын, үйлесімсіз киім киген, мақтаншыл және әуесқой мінезді, бұл оны барлық алдыңғы түрінен ерекшелендіреді. Одан бұрын Бесінші Доктор (Питер Дэвисон) жаңа денеге ие болған, ал одан кейін Жетінші Доктор (Силвестр МакКой) келеді. Алтыншы Доктор үш маусымда пайда болды. Оның алғашқы пайда болуы – «Андрозани үңгірлері» сериалының соңғы эпизодында Бесінші Доктордың жаңа денеге ие болуы көрсетілді, содан кейін «Егіздер дилеммасы» сериалында сол маусымның соңында пайда болды. Алтыншы Доктордың дәуірі BBC бақылаушысы Майкл Грейдтің 22 және 23 маусымдар арасында сериалды 18 айға тоқтата тұру туралы шешімімен ерекшеленді. Осы тоқтата тұру кезеңінде радиода тек бір ғана жаңа Doctor Who хикаясы, «Slipback» жарық көрді, ол 1985 жылдың 25 шілдесінен 8 тамызына дейін BBC Radio 4 арнасында 6 бөлімнен (әрқайсысы 10 минуттан) «Pirate Radio Four» балалар журналының бөлігі ретінде эфирге шықты. Колин Бейкер алдыңғы актер Питер Дэвисон секілді үш жылдан кейін кетпеді, оның орнына төрт жылға келісім шарт жасады. Ұзақ экрандық уақытының шектеулі болуына байланысты, Алтыншы Доктор тек екі серігімен бірге болды, олардың ең танымалсы – американдық колледж студенті Пери Браун (Никола Брайант), ол оның бұрынғы түрімен саяхаттаған, содан кейін оған Мел Буш (Бонни Лэнгфорд), оның болашағынан келген компьютер техникасы қосылды, бірақ ол оны әлі сот кезінде кездестірген жоқ. 23 маусымды кейінге жылдыруға дейін эпизодтар дайын болған және кем дегенде бір жағдайда актерлар мен өндіріс тобына таратылған. «Кошмар жәрмеңкесі», «Ақырғы жамандық», «Магнусқа миссия», «Сары қызба және оны қалай емдеу керек» сияқты қалған хикаялар 25 минуттық эпизодтар форматында дамытылып жатқан кезде маусым тоқтатылды. 1985 жылдың ортасында сериалды қайта қарағаннан кейін олардың барлығы «Уақыт әміршісінің сынағы» 14 эпизодтық сюжеттік желісінің пайдасына тоқтатылды. Алтыншы Доктор сонымен қатар «Уақыт өлшемдері» атты арнайы эпизодта да пайда болды. Сондай-ақ, Алтыншы Докторды бейнелейтін романдар мен аудиохикаялар бар, кейіпкер шоудың 2000 жылдардағы жаңа өндірісінде бірнеше рет визуализацияланды. Басқа канондық түрінен гөрі, әсіресе Big Finish Productions компаниясының шығарған аудиохикаяларында, Алтыншы Доктор кеңейтілген әлемде кеңінен дамытылды. «The Marian Conspiracy» (2000) романында жаңа серігі, зейнеткерлікке шығуға жақын орта жастағы тарих оқытушысы Доктор Эвелин Смайт енгізілді, оның өткір тілі мен Доктордың мінезіне төзбеушілігі оны оның қаталдығын шектеуге үйретті. Осының әсерінен Алтыншы Доктор мейірімді және жағымды кейіпкерге айналды. Сонымен қатар, «Real Time» (2003) веб-трансляциясынан бастап, оның костюмі монохроматикалық көк түске өзгертілді, содан бері көптеген аудиохикаялардың мұқабаларында көрсетілді.

Өмірбаян

Алтыншы Доктордың қайта жаралуы бастапқыда тұрақсыз болды, ол есін жимай жатып, Периді таңғыша келді. Ол өзінің не істегенін түсінгеннен кейін, бастапқыда Титан 3 планетасында жалғыз өмір сүруді ойлады, бірақ Джоканда планетасындағы оқиғаларға тартылып, содан кейін саяхаттарын жалғастырды («Егіздер дилеммасы»). Ол көптеген ескі жауларымен кездесті, соның ішінде Мастер, Далектер, Кибермендер және Сонтарандар, тіпті «Екі дәрігер» фильмінде өзінің екінші бейнесімен бірге болды. Ол сондай-ақ, Луддит көтерілісін жамылғанша пайдаланып, адамдарға тәжірибелер жүргізген Ранни атты уақыт иесі ғалымымен де кездесті. Кейін Доктор мен Пери қираған Раволокс планетасына қонды, ол шындығында ғарышқа жылжытылған және қорқынышты салдарлары бар Жер екенін анықтады. Олар осы апаттың себебін білгенше, ТАРДИС Торос Бетаға қонды. Мұнда не болғаны белгісіз, бірақ алғашқы мәліметтер Пери миды ауыстыру тәжірибелерінде қатыгездікпен пайдаланылып өлтірілгенін, ал Доктор уақыттан шығарылып, өзінің тайпасы – Уақыт Иелері тарапынан екінші рет сотталған ғарыш станциясына жеткізілгенін көрсетеді. Шындығында, сот Жоғарғы Кеңес ұйымдастырған жасырын операция болды. Андромедадан келген бір тайпа Уақыт Иелерінің құпияларын ұрлап, Жерге жасырды, сондықтан өзін қорғау үшін Уақыт Иелері Жерді ғарыш арқылы жылжытып, бетін үлкен от шаршаңдатып, Раволокс ретінде қалдырды. Сол сотта прокурор болған Валейард, Доктордың болашақтағы зұлым бейнесі болып шықты, ол оның қалған өмірін ұрлағысы келді. Ол Доктордың саяхаттарының Матрица жазбаларын да өңдеген; шындығында Пери Торос Бетадағы оқиғалардан аман қалған. Сот оқиғалары Доктордың уақыт желісін сәл бұрмалады, өйткені ол әлі таныспаған Мелдің серігінде қалды. ТАРДИС-ке Ранни шабуыл жасағанда, Алтыншы Доктор белгісіз себеппен жарақаттанып, Жетінші Докторға айналды; алайда, осы қайта жаралудың нақты себебі экранда көрсетілген жоқ. Қартайған Алтыншы Доктор «Дәрігердің күші» атты соңғы Он үшінші Доктордың арнайы эпизодында, Доктордың санасының ішіндегі өмірден кейінгі әлемде «Шеттің сақшыларының» бірі ретінде пайда болды.

Сынақтан кейін және қайта жаңғыртудан бұрын қосалқы ортада

Доктор Хью «Уақыт иелерінің сотынан» кейін 18 айға үзіліс жасады, және Колин Бейкерден Доктордың жаңаруына бастайтын оқиғаға алып келетін бір ғана эпизодқа қатысуын сұрады. Ол бас тартқандықтан, «Уақыт және Рани» сериясымен қайта басталатын кезде жаңа Докторға өту үшін экранда не істеуге болатынына шектеулер болды, сондай-ақ Доктор мен Мелдің қашан және қалай танысқандары сияқты шешілмеген мәселелер де болды. Әртүрлі авторлар осы сюжеттік олқылықтарды толтыруға тырысты. «Жоғалған оқиғалар» романы «Өміріңнің уақыты» романында Доктор Валейардқа айналудан қашу үшін өз еркімен шеттеуге кеткені айтылады. Ол Уақыт Иелерімен қайтадан саяхаттауға көндірілді және Грант Маркхэмді серігі ретінде тартты. Енді қайтадан саяхаттап жүрсе де, ол Мелмен кездесуден аулақ болды және басқа серіктерін іздеді. Әсіресе аудиодрамаларда Доктордың саяхаттарына қосылған адамдар бейнеленген, олардың ішінде тарих сабақтарын оқытушы Эвелин Смайт, «Эдвардтық авантюрист» Чарли Поллард (уақыт парадоксының бөлігі ретінде Алтыншы Доктор Сегізінші Доктордың бұрынғы серігін құтқарып қалды), супермаркет кассирі Флип Джексон және WREN кодын бұзушы Констанс Кларк болды. «Айнадағы көлеңке» романында Доктор өзінің ескі досы Бригадир Летбридж Стюартпен бірге Адольф Гитлердің құпия ұлы бастаған Төртінші Рейхтің құрылуына жол бермеу үшін жұмыс істейді. Соңында Доктор BBC кітаптарының «Бұрынғысынан да ерекше» романындағы оқиғалар кезінде Мелмен кездейсоқ кездеседі және ол ТАРДИС-те жасырынғаннан кейін тағдырына мойын бұрады. Пип пен Джейн Бейкердің «Уақыт және Рани» романына жазған нұсқасы Доктордың жаңаруын түсіндіруге алғашқы, салыстырмалы түрде қысқаша талпыныс жасады (әсіресе, Рани ТАРДИС-ке шабуыл жасағанда туған «күшті соққыдан»). «Жаңа оқиғалар» сериясы Жетінші Доктордың Алтыншыны қасақана өлтіргенін ұсынады, өйткені ол келесі реинкарнациясындағыдай шебер жоспарлаушы мен манипулятор бола алмады, себебі Валейардқа айналудан қорқады. BBC кітаптарының «Өткен Доктордың оқиғалары» романы «Spiral Scratch» Алтыншы Доктордың Рани сәулесімен тұтқындалмас бұрын күшті пан-өлшемді тұлғамен шайқас кезінде хроналдық энергиясының азайғанын айтады. Рейтингсіз, қайырымдылыққа арналған «Уақыттың чемпионы» романы Крейг Хинтон мен Крис МакКин «Spiral Scratch» оқиғаларын баламалы уақыт желісіне жібереді және Мелді Уақыт Иесі Құдайы Өлімнің тырнағынан құтқару үшін Алтыншы Докторды «Уақыттың чемпионы» етеді. Бұл оқиғаларда Доктор ТАРДИС-тің телепатиялық тізбектері арқылы өз жаңаруын күштеп іске қосып, содан кейін Лакертияға қарай сапар шегіп, «Уақыт және Рани» оқиғаларын дайындайды. 2015 жылы Big Finish Productions «Алтыншы Доктор: Соңғы саяхат» аудиодрамасын шығарды, ол Алтыншы Доктордың өлімі мен жаңаруына әкелген оқиғаларды көрсетеді. Бұл деректерге сәйкес, өмір бойы Валейардпен кездесулер сериясынан кейін, Валейард соңғы шайқастан кейін энергиясын қалпына келтіргенін көрсеткеннен кейін, Алтыншы Доктор Валейардпен «алмастырылды», ол Доктормен өмір бойы байланыста болған ТАРДИС-тің телепатиялық тізбектеріне паразиттік жаратылыстарды орналастырды, Доктордың тұлғасының соңғы бөліктерін Матрицада тұтқындады. Валейард Доктордың уақыт желісін ауыстырғандықтан, тіпті Мел оның әрқашан Доктор болғанына сенеді, ол тарихтағы басқа Уақыт Иелеріне де солай істеуі мүмкін деген қорқынышқа тап болған Алтыншы Доктор Матрицадан өзінің өткеніне хабар жіберіп, жас Докторды Валейард бастапқыда оның уақыт желісін басып алғанға дейін Лакертия планетасына саяхаттауға итермелейді. Нәтижесінде жас Доктор Уақыт Иелері үшін өлімге әкелетін радиацияға ұшырайды, оның өлімі мен келесі жаңаруы Жетінші Доктордың паразиттерді өлтіруіне әкеледі, бұл жаңару паразиттердің Доктормен жасаған байланысын «өлтіріп», Валейардтың жоспарын жүзеге асыруына кедергі келтіреді, сонымен қатар «Уақыт және Рани» оқиғаларын дайындайды.

Киім

Колин Бейкер өзінің Докторын қара барқытпен кигізуді қалаған, бұл кейіпкердің қараңғы мінезін көрсетер еді. Алайда, продюсер Джон Нейтан Тернер қасақана "толыққанды дәмсіз" костюмді таңдады. Дизайнер Пэт Годфри, Натан Тернер соңғы нұсқасын жеткілікті түрде жарқын деп қабылдамас бұрын, дәмсіз деп есептелген бірнеше әрекет жасады. Кейін Колин Бейкер бұл киімді "радуга фабрикасындағы жарылыс" деп сипаттады. Бейкердің "Doctor Who – The Ultimate Adventure" сахналық қойылымында түпнұсқа пальто қызыл, көк және күлгін түстер схемасымен ұқсас пальтоға ауыстырылды. Соңғы уақытта түпнұсқа костюмнің патша көк түсті нұсқасы қосымша медиада қолданылды. Алғаш рет "Real Time" веб-трансляциясында қолданылды, себебі қолданылған анимация түріндегі түстердің шектеулі болуына байланысты, кейіннен Big Finish Productions аудио драмаларының обложкаларында пайда болды. "Criss Cross" аудио драмасында Доктор 1944 жылы Блетчли паркінде жасырын операция жүргізіп, ТАРДИС-тің жұмыс істемей қалған себебін зерттегенде қоңыр және қызыл твидтің жакеті мен жилеті, көк және ақ жолақты көйлек және қызыл нүктелі көк галстук киген күйде бейнеленген. Доктор бұл киімді қайта киіп, оны "Блетчли Твиди" деп атап, 1947 жылы Ресейге барғанда "Quicksilver" аудио драмасында тағы да киеді.

Басқа көріністер

Алтыншы Доктордың бейнесі "Келесі Доктор" (2008) және "Он бірінші сағат" (2010) қайта жандандыру серияларындағы басқа да түрілердің арасында көрінеді. Ол сондай-ақ "Дәрігердің күні" (2013) эпизодында архивтік кадрлар арқылы пайда болады. Колин Бейкер "Доктордың күші" (2022) эпизодында бұрынғы Докторлармен бірге, "Шеткердің сақшылары" құрамында қартайған Алтыншы Доктор рөлінде қайта оралады, Доктордың бір бөлігі ретінде. "Сонтарандармен түзету", балалар телебағдарламасы "Жим оны түзетті" бөлімі. Top Gear (2 маусым, 8 эпизод) бағдарламасында Алтыншы Доктордың ТАРДИС-і сынақ жолында пайда болып, Honda Civic көлігімен жаңа рекорд орнатуға тырысатын Киберманның назарын алады. Доктор 1:43 уақытты белгілейді.

Комикстер

Алтыншы Доктор Джон Риджвей салған көптеген атақты комикстерде пайда болды. Оларда «Алисаның Әлемдегі Қызығы» сияқты ойшау фантастикалық сюжеттер мен көрнекі бейнелер болды. Алтыншы Доктор теледидардағыдай емес, көбірек сабырлы және ұстамды болды. Бұл комикстердің бәрі 1980 жылдары «Доктор Хью» журналында жарияланды. Колин Бейкер өзі «Хаостың заманы» деп аталатын комикс кітабының арнайы нұсқасын жазды, онда Алтыншы Доктор мен Фробишер егде Периге барады.