Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жартылық арка – әдетте әшекей тастармен безендірілген, алтын, күміс немесе платинадан жасалған, сақина тәждің (шеңбер негізінің) жоғарғы жағындағы мюндке (әшекей) жалғастыратын элемент.
A half arch is the piece of gold, silver or platinum, usually decorated with jewels, that links the circlet (circular base) of a hoop crown to the monde at the top of the crown.
Сегіз жарты қақпақ еуропалық дәстүр
Еуропалық монархтардың көптеген тәждерінде дәстүрлі түрде сегіз жарты ай бар; қазіргіде бар монархиялардың мысалдары – Дания, Нидерланды, Норвегия, Испания және Швецияның корольдік тәждері. Британ монархының сегіз жарты айлы тәжінің жалғыз мысалы – 1911 жылы Дели Дурбарында Үндістан императоры ретінде Георг V үшін жасалған Үндістанның императорлық тәжі. 20 ғасырдың екі британдық патшайымының тәждерінде де сегіз жарты ай бар, атап айтқанда, Королева Александраның (1902) және Королева Мэридің (1911) тәждері, олардың тегі сәйкесінше Дания және Германияның еуропалық ханшайымдары екенін көрсетеді.
Many crowns of continental European monarchs traditionally contain eight half arches; examples from extant monarchies include the royal crowns of Denmark, the Netherlands, Norway, Spain and Sweden. The only example of a crown of a British monarch with eight half arches is the Imperial Crown of India, made for King George V as Emperor of India to wear at the Delhi Durbar of 1911. The crowns of two 20th century British Queens consort also have eight half arches, namely the Crown of Queen Alexandra (1902) and the Crown of Queen Mary (1911), reflecting their origins as European princesses from Denmark and Germany respectively.
Британдық дәстүр бойынша төрт жарты қақпақ
Керісінше, британ монархтарының тәждері дәстүрлі түрде төрт жартылай аркадан тұрады; мысалдарға Әйетті Эдуард тәжі, Георг I-нің мемлекеттік тәжі, Георг IV-нің таж кигізу тәжі және Императорлық мемлекеттік тәж, сондай-ақ Шотландия тәжі жатады. Осыған ұқсас, бірнеше британдық серіктес тәждері үшін де осы айтылады, атап айтқанда Моденаның Мэри мемлекеттік тәжі, Королева Аделаиданың тәжі және Королева Елизавета – Ана Королеваның тәжі.
In contrast, the crowns of British monarchs traditionally contain four half arches; examples include St. Edward's Crown, the State Crown of George I, the Coronation Crown of George IV and the Imperial State Crown, and also the Crown of Scotland. The same is true for several British consort crowns, namely the State Crown of Mary of Modena, the Crown of Queen Adelaide and the Crown of Queen Elizabeth The Queen Mother.
Уэльс принсі тәжі
Уэльс принсі, британдық тақтың мұрагерінің бар үш тәжі де бір толық доғаға ие, жер шары әр доғаның жеке қосылған бөлігі болмай, бір ғана доғаға орталастырылған, бұл 1677 жылы король Карл II берген нұсқауға сәйкес жасалған. Алайда, 1902 және 1969 жылғы князьдік тәждерден өзгеше, ондағы бір доға жоғары көтерілсе, Фредерик, Уэльс принцінің (1728) тәжінде бір доға ортасынан төменге қарай иілген, ал жер шары осы иілген бөлігінің ортасына орналасқан.
The three crowns in existence of the Prince of Wales, the heir apparent to the British throne, all have one full arch, with a globe centred on the single arch rather than being the element to which each arch separately is joined, following an instruction laid down by King Charles II in 1677. Unlike the princely crowns of 1902 and 1969 however, where the single arch rises, in the Crown of Frederick, Prince of Wales (1728) the single arch dips in the centre, with the globe located in the centre of the dip.
Қақпаның пішіні
Әр түрлі таждар әр түрлі пішінді жарты қақпақтарға ие. Кейбір таждарда жарты қақпақтар глобуспен қосылатын жерде ортаға қарай төмендейді. Бұған ең танымал мысал – Ұлыбританияның таж кию кезінде қолданылатын Сент-Эдвард тажы, ал басқаларында, мысалы, Елизаветаның жұбайының тажында, барлық төрт жарты қақпақ біршама тік бұрышпен көтеріледі, ортасынан төмендемейді. Дегенмен, Георг I-нің мемлекеттік тажының бастапқы дизайнында төмендейтін қақпақтар болған, бірақ Георг II таққа отырған кезде олар тік бұрышқа көтерілді және содан бері сол күйінде сақталды.
Different crowns possess different shaped half arches. In some crowns, the half arches dip down at the centre of the crown where they meet the globe. The most widely recognized example of this is St. Edward's Crown, the British coronation crown, while in others, such as Queen Elizabeth's consort crown, all four half arches rise at a somewhat right angle, with no central dip. However, in the case of the State Crown of George I, while the crown as originally designed had dipping arches, they were pulled up to a right angle for the coronation of King George II and have remained in that position.
Ажыратушы доғалар
Кейбір тәждерде, мысалы, Британдық Императорлық Мемлекеттік Тажында, жартылай аркалар алынып тағылатын болады, бұл тәжді шеңбер ретінде киюге мүмкіндік береді. Данияның Александрасы, Тек Мэри және Элизабет Боуз-Лион (британдық патшайымдар Александра, Мэри және Элизабет) әртүрлі уақыттарда өз тәждерін шеңбер ретінде киген, әсіресе күйеулері қайтыс болғаннан кейін, олардың балаларының бірі таққа отырғанда және олар ана патшайым болғанда.
In some crowns, such as the British Imperial State Crown, the half arches are detachable, allowing the crown to be worn as a circlet. Alexandra of Denmark, Mary of Teck and Elizabeth Bowes Lyon (British queens consort Alexandra, Mary and Elizabeth) all at various stages wore their own crowns as circlets, particularly after the deaths of the husbands, when one of their children was on the throne and they were the queen mother.
Бархаттан жасалған инкрустация
Доғалары немесе жарты доғалары бар таж болған жағдайда, доғалар мен жарты доғалардың астындағы таждың шеңбері әдетте барқыт немесе басқа матамен, немесе әшекейлі металл қаппен толтырылады. Әртүрлі мемлекеттер мен әртүрлі таждар әртүрлі түсті мата кірмелерге ие болуы мүмкін. Матамен толтыру үшін ең көп қолданылатын түстер – қызғылт, мысалы, королева Елизаветаның тажында және Сент-Эдвард тажында, және қою қызыл, Австрия императорлық тажындағыдай.
Where a crown possesses arches or half arches, the circlet of the crown below the arches or half arches are usually filled with velvet or other cloth, or with a jewelled metal cap. Different states and different crowns may possess different coloured cloth inlays. The most widely used colours for cloth infills are purple, as in the Crown of Queen Elizabeth and in St. Edward's Crown, and dark red, as in the Imperial Crown of Austria.
Қақпақсыз
Барлық таждарда қақпақтар болмайды. 1660 жылы абсолютизм енгізілгенге дейін сайланған монархтардың тағына отыру рәсімінде қолданылған Кристиан IV-тің Дания тажында мүлдем қақпақ жоқ, ол тек шеңбер түрінде сақталған, ал Папаның Тиарасы бір тікелей күмістен (немесе бір рет алтыннан) жасалған. Ломбардияның Темір Тажында да, Иранның императорлық қазынасындағы барлық таждарда да аркалар жоқ. Ресейдің Императорлық Тажы мен Австрияның Императорлық Тажы екеуінің де ортасында екі жартылай арка бар, ал таждың қалған бөлігі олармен жабылған.
Not all crowns possess arches. The Danish Crown of Christian IV that was used for the coronation of elected monarchs prior to the introduction of absolutism in 1660 has no covering at all but exists in circlet form, while the Papal Tiara rises as one solid silver (or in one occasion gold) unit. Nor are arches to be found on the Iron Crown of Lombardy, nor any of the Iranian Crown Jewels. Both the Imperial Crown of Russia and the Imperial Crown of Austria possess two central half arches, with most of the rest of the crown covered in.