Кіріспе

Хаха (Хака деп бұрынғыда аталған) – Мьянманың Чин штатының астанасы. Хаха қаласы Чин штатының солтүстік-шығысында орналасқан, жалпы ауданы шамамен. Хаха қаласы теңіз деңгейінен жоғары жатқан үстіңгі жазықта орналасқан. Ауданы салыстырмалы түрде кіші болғанымен, ол Чин штатының ең ірі қаласы және оның астанасы болып табылады. Хаханың қазіргі қалалық аумағынан он есеге дейін кеңейтуге жететін жері мен мүмкіндігі бар деп есептеледі.

Тарих

Хаха қаласы шамамен 1400 жылдары Лай этносымен құрылған. Бұл аймақты көптеген буын бойы жергілікті басшылар басқарды және 1889 жылы британ әскерлері келген кезде 600-дан астам үйден тұратын. Британдықтар 1890 жылдың 19 қаңтарынан бастап, сол кезде Аракан төбелері бөлінісі деп аталған аймақтағы "жабайы тайпаларды бағындыру" операциясының бір бөлігі ретінде Хаканы басып алды. Кейін британ үкіметі кіші бөлімше кеңсесін құрды және Хака бірнеше жылдан кейін қала мәртебесіне ие болды. Алғашқы американдық баптист миссионерлері Артур Карсон (1860-1908) және оның әйелі Лора (1858-1942) 1899 жылы Хакаға келіп, миссионерлік станция ашты. Кейіннен басқа миссионерлер де қосылып, Чин төбелерінде кең ауқымды миссионерлік жұмыстар жүргізіп, бір ғасыр ішінде Солтүстік Чин штатының көп бөлігін христиан дініне өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хака 1943 жылдың 11 қарашасында жапон әскерлерімен басылып алынды, бірақ кейін британ әскерлері қайта басып алды. 1948 жылы Бирма британдық басқарудан тәуелсіздік алғаннан кейін, Хаха Чин арнайы бөлімінің бір бөлігінің орталығы ретінде маңызды қалаға айналды, сол кезде Фалам астанасы болды. 1974 жылы Чин арнайы бөлімі таратылып, Чин штаты болып қайта құрылды, осы кезде Хаха оның астанасы болды. Бұл үкіметтік қызметкерлердің көптеп келуіне, тұрғын үйлердің салынуына және қаланың кеңеюіне әкелді. Ақырында Хаха шамамен 20 000 халқы бар Чин штатының ең ірі қаласы болды. 2012 жылдың 1 маусымында Хака жаңа құрылған Хака ауданының құрамына кірді.

География және климат

Қала теңіз деңгейінен 1865 метр (6120 фут) биіктікте орналасқан және Рунг Тланг (Рунг тауы) тауының етегінде жатыр, оның биіктігі шамамен 2299 метр (7543 фут) Чин штатындағы ең танымал тау шыңдарының бірі. Хахада Кёппен климаттық жіктелімі бойынша субтропикалық биік жерлі климат (Cwb) басым. Мұнда үш маусым бар: салқын, жылы және жаңбырлы. Биік орналасқандықтан, температура жазық жерлерге қарағанда әлдеқайда төмен болады. Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен… Салқын мезгілде күндер жағымды да жылы, бірақ таңертең суық болады. Кейде температура төмендеп, мұз болады. Бұл мезгілде желді де тұманды болады. 2009 жылдың қаңтар айында суық толқын температураны төмендетіп, … дейін түсірді.

Спорт

2017 жылы 4000 орындық Ванту Маунг стадионы, Чин Юнайтед ФК клубының үй стадионы құрылыс жұмыстары жүріп жатқан.