Кіріспе
Матай 4 – Жаңа Келісімдегі Матай Ізгі хабарының төртінші тарауы. Көптеген аудармалар мен Киелі кітапқа түсініктемелер 4-тараудың бірінші бөлігін (1-11 тармақтар, Матайдың Исаны шайтанның азғыруы туралы баяндамасы) қалған бөліктерден бөліп қарастырады, олар Исаның алғашқы жариялауымен және оның алғашқы шәкірттерін жинауымен айналысады.
Мәтін
Бастапқы мәтін Койне грек тілінде жазылған. Бұл тарау 25 аятқа бөлінген.
Мәсіхтің сыналуы
Осы тараудың Исаны Шайтанның құлқына салуы туралы бөлімі, сөзсіз, ең жақсы танылған және көп зерттелген бөлім болып табылады. Шайтан оны үш рет құлқына салуға тырысады: 4:3-де астың көмегімен Исаның ашаруын басуға, 4:6-да Құдайды сынау арқылы, және 4:9-да жер бетіндегі барлық мемлекеттерді билеуге ұсыныс жасап.
Комментарийлер
Азғырулар туралы бірнеше теория бар. Бір пікір бойынша, үш сынақ Исаның Мәсіх ретіндегі әртүрлі көріністерді қабылдамағанын көрсетеді. Бірінші сынақта Ол өзінің күшін әлемдегі аштықпен күресу үшін пайдаланатын "экономикалық" мессия болмайтынын көрсетеді. Екіншісінде, Ол кереметтер жасап, құлшыныс тудыратын адам болмайды, ал үшіншісінде – саяси емес, рухани құтқарушы болады. Бүгінде көптеген ғалымдар бұл көзқарасқа қарсы. Қазіргі таңда кең таралған теория бойынша, Иса Израиль халқының жасаған қателіктерін қайталамауға тырысады. Бұл туралы Мысырдан шығу кезеңіне жасалған бірнеше сілтемелер бар, және Иса өз цитаталарын осы кітаптан алған. Сол бөлімде израильдіктер Құдайды сынап, Оны ашуландырады, содан кейін саяси билік үшін өз принциптерінен бас тартады – бұл қателіктерді Иса жасай қоймайды. Марк ішіндегі жазбаның 1-тарауында азғыру туралы әңгіме тек екі жолдан тұрады. Лұқаның баяндамасы Матайдың баяндамасына ұқсас, бірақ сөздері шамалы өзгеше және екінші мен үшінші сынақтардың орны ауысқан. Сондықтан Матайдағы осы бөліктің көп бөлігі "Q" деп аталатын гипотетикалық құжаттан алынған деп есептеледі. Комментатор Дэвид Хилл Марк аудиториясы бұл әңгімемен жақсы таныс болғандықтан, осы диалог ерте христиандардың арасында кеңінен таралған болуы мүмкін екенін, сондықтан ол міндетті түрде "Q" құрамында болмаған болуы мүмкін дейді. Ғалымдар Матайдың нұсқасы бастапқы түріне жақын деп санайды, бірақ Лұқаның нұсқасы дәстүрде кеңінен таралды.
Scholars generally consider Matthew's account to be more likely to be the original arrangement; however, Luke's version became more popular in the tradition.
Әдеби маңызы
Бұл жерде суреттелген әрекет ету көрінісі көптеген әдеби туындыларға шабыт берді. Ол "Жоғалған жұмақ" кітабында қысқаша айтылады, ал "Қайта келген жұмақ" кітабында кеңінен баяндалып, дамытылады. Бұл оқиға "Қарамазовтар" және "Кафедральдық кісі өлтіру" романдарына да маңызды ықпал етті. "Мәсіхтің соңғы құлқыны" кітабы мен 1989 жылғы оның киноадаптациясы да Шайтанның Мәсіхті азғыру тақырыбын кеңейте түседі.
Исаның қызметіне кірісуі
Осы тараудың қалған аяттары (12-25 аяттар) Исаның (Исус) мінәжат қызметіне кіріспе ретінде қарастырылады, ол Евангелияның келесі бірнеше тарауларында және осы тараудан кейін бірден басталатын Тау уағызында жалғасады. Иса өкінішпен қайту туралы жақпарат айта бастайды: оның сөздері Махаер сарайының түрмесінде отырған Жақияның (Иоанн) сөздерімен бірдей: «Өкініп түзел, өйткені аспанның патшалығы жақын!». 18-22 аяттарда Исаның алғашқы төрт балықшыны шақыруы сипатталған, олар оның алғашқы шәкірттеріне айналды. Екі балықшы, Симон Петр және Андрей, теңізге желі тастап жатқан, ал екі балықшы, Яков және Иоанн, әкесі Зеведеймен бірге желілерін жөндеп жатқан. Шәкірттер Иса айтқандай, «адам балықшылары» болу үшін мүлкін және отбасын тастап кетеді. Соңғы үш аят Иса үн қойып жүрген көпшілік туралы айтады. Бұл аяттар Исаның мінәжат қызметінің үш түрін қамтитын қысқаша сипаттамасын береді: оқыту, уағыздау және емдеу.
Repent, for the kingdom of heaven is at hand. Verses 18 to 22 describe the calling of the first four fishermen, who become his first disciples: two, Simon Peter and Andrew, were casting a net into the sea, and two, James, and John, working with Zebedee their father, were repairing their nets. The disciples abandon their possessions and family to become what Jesus calls "fishers of men". The final three verses introduce the crowds whom Jesus addresses. These verses also serve as a summary of Jesus' ministry outlining the three forms it takes: teaching, preaching, and healing.