Кіріспе

Приморский өлкесіндегі қала, Ресей. Партизанск (Партиза́нск) – Приморский өлкесіндегі қала, Ресей, Сихоте-Алин тауларының етегінде, Владивостоктан шамамен солтүстік-шығысқа қарай, өлке әкімшілік орталығынан орналасқан. 2010 жылғы халық санауы бойынша, халқы 38 659 адамды құрайды.

Аттар

Бұрын қала Сучан (әдеби мағынасы "Су қаласы" немесе Су) деп аталған, бірақ 1972 жылы Ресейдің Қиыр Шығысындағы Қытай топонимдерін тазарту (Переименование географических объектов на Дальнем Востоке в 1972 году) науқаны барысында оның орысша атауы Партизанск деп өзгертілді.

География

Қала арқылы бірнеше шағын өзендер ағып, жақын жердегі Партизанская өзеніне, бұрынғысы Сучан өзеніне құяды.

Климат

Партизанск төрт маусымдық ылғалды континенттік климатқа ие. Климаты маусымдар арасындағы температураның айқын айырмашылығымен сипатталады, географиялық ені салыстырмалы түрде төмен болса да және Тынық мұхитына жақын орналасқандығына қарамастан. Ішкі аймақта орналасқандықтан, жазы Владивостокқа қарағанда сәл жылырақ, ал қыстары екі қалада да шамамен бірдей, теңіздің әсеріне толыққанды ұшырамайды. Бұл ендік үшін суық температуралар Сібір антициклонының ықпалынан туындайды. Климаты ылғалды, жазғы маусымда жауын-шашын көп, ал қысқы маусымда қар аз жауады.

Тарих

XIX ғасырдың соңында Владивосток қаласындағы Ресейдің Тынық мұхиты флоты көмірге зор мұқтаждықта болды. Кен департаменті Уссурийсктің оңтүстік аймағына геологиялық экспедиция жіберді, ол 1888 жылдан 1893 жылға дейін жұмыс істеді. Көмір табылғаннан кейін, оны қазып, флоттың қажеттіліктері үшін Находкаға жіберуге болатындығы анықталды. 1896 жылы Кен департаменті Сучан өзені аймағынан үлкен көлемде көмір тапсырыс берді, соның нәтижесінде кеншілер үшін елді мекен құрылды. Бұл елді мекен бастапқыда Сучанский Рудник деп аталды, яғни Сучан кеніші деген мағынаны білдірді. Осы кезеңде Кореядан аштықтан қашу үшін Корея түбегінің солтүстік бөлігінен қоныс аударушылар келді, олардың бір бөлігі Партизанскіде қоныстанды. 1937 жылға дейін Ресей мен Кеңес Одағына көшіп келген корейлер "Корио-сарам" деп белгілі. Кореялықтар бұл аймақты Сучхон (수청) деп атады. Аймақ Кореяның жапондық отаршылдығына қарсы тәуелсіздік қозғалысының орталығына айналды. Хан Чанг Кёль (한창걸) сияқты корейлік партизандары жақын маңдағы таулардан жапондық басқыншыларға қарсы күресті. Осы аймақта белгілі корей социалісі дүниеге келді. 1937 жылы корейлер Орталық Азияға күштеп көшірілді. Әкімшілік бөлініс ретінде Партизанск қаласы Край билігіне бағынышты Партизанск қалалық округі ретінде енгізілген.

Экономика және инфрақұрылым

Қаланың және оның айналасындағы аймақтың экономикасы көбінесе көмір өндіруге тәуелді болып қалады; алайда, қазіргі уақытта өнеркәсіп төмендеп барады, өйткені бұрынғы көмір қоры көбінесе таусылыпты. Бұрынғы машина жасау, химия және фармацевтикалық кәсіпорындары да жабылды. Соңғы жылдары ағаш өндірісінің маңыздылығы артты. Жеңіл өнеркәсіп те дамып келеді, қазір киім фабрикасы, былғары өңдеу зауыты, азық-түлік өңдеу орны және сыра зауыты жұмыс істеп тұр. 1970 жылдары қаланың өнеркәсіп секторын жаңғыртуға зор күш-жігер жұмсалды, бұл қаланың атымен аталатын электр станциясын салумен аяқталды. Отыз жыл өткен соң Партизанск электр станциясы қайта жаңартылды және қуатын арттыру үшін жаңа генератор орнатылды. Крайдың энергия жүйесіндегі маңыздылығы төмен станциялардың бірі болғанымен, әсіресе крайдың энергия өндірісіндегі оның үлесі шамалы болса да, Партизанск электр станциясы қала мен оның жақын аудандарын электрмен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Қала Транссибір темір жолының Находкаға қарайтын тармағында орналасқан; осы темір жол бөлігі 1935 жылы аяқталды.

Туризм

Олене Ключтегі (№1 шахтаның жанында) көмір кені туралы алғаш рет Амур крайы Географиялық қоғамының мүшесі Василий Маргаритов хабарлаған. Бұл жер қазір "Бірінші көмір" деп аталады (өйткені бұл аймақтағы алғашқы шахта болған). Бүгінде шахта тоқтап тұр, ал 1932 жылы онда шойыннан жасалған ескерткіш орнатылған. Ескерткіште мына мәтін жазылған: "1883 жылы осы жерде алғашқы көмір табылды. Осы жерден кен өндіру басталады". Жақын маңда биік жартастар мен сарқырамалар да бар.