Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коккина (Κόκκινα, ; Erenköy немесе Koççina) – де-факто Солтүстік Кипрдің жағалауындағы (pene exclave) және Кипрдегі бұрынғы түрік кипрлік анклавы. Оны таулы аймақ қоршап тұр, ал солтүстік жағында Морфоу шығанағы орналасқан. Коккина Солтүстік Кипрдің батысына бірнеше шақырым қашықтықта жатыр және кипрліктер үшін 1964 жылғы тамыздағы оқиғалардың (Тиллирия шайқасына қараңыз) маңызды символдық орны болып табылады. 1976 жылы Коккинаның барлық тұрғындары Джалузаға (түрік тілінде Yeni Erenköy немесе "Жаңа Erenköy" деп аталды) көшірілді, содан бері анклав Түрік күштерінің Солтүстік Кипр қорғаныс күштерінің әскери лагері ретінде пайдаланылуда.
Kokkina (Κόκκινα, ; Erenköy or Koççina) is a coastal exclave (pene exclave) of the de facto Northern Cyprus, and a former Turkish Cypriot enclave in Cyprus. It is surrounded by mountainous territory, with the Morphou Bay on its northern flank. Kokkina sits several kilometres west of mainland Northern Cyprus and is a place with symbolic significance to Cypriots, because of the events of August 1964 (cf. Battle of Tillyria). In 1976, all Kokkina inhabitants were transferred to Gialousa (renamed Yeni Erenköy or "New Erenköy" in Turkish) and the enclave has since functioned as a North Cyprus Defence Force military camp for the Turkish forces.
Тарих
Тиллирия/Диллерға аймағы, онда Коккина орналасқан, 1963–1964 жылдардағы қауымдық қақтығыс кезінде грек кипрліктері мен түрік кипрліктері арасындағы қаһарлы ұрыс ошағы болды. 1964 жылдың 4 сәуірінде екі қауымнан шыққан қарулы топтар аймақтың жалғыз тас жолын бақылайтын стратегиялық маңызды нүкте үшін шайқасты. Аймақтағы ауылдар арасында да біраз уақыт мерзімімен атыс-шабыс болып тұрды. 1964 жылдың 8 сәуірінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Кипрдегі бейбітшілік сақтау күштері (БҰҰӘББ) бірнеше маңызды нүктелерге әскер орналастырып, атысты тоқтатуға қол жеткізді. Кипр Республикасы үкіметі Коккинаны Түркиядан келген жартылай әскери күштер мен қару-жарақ Кипрге енуіне арналған нүкте деп қарады, себебі Түркияда оқытылып, қаруланған шамамен 500 түрік кипрлігі еріктілер сол жерге қонды. Сондықтан, 1964 жылдың 6 тамызында грек кипрлік Ұлттық гвардиясы мен генерал Георгиос Гривас басқарған грек армиясының бөлімдері Коккина маңындағы аймаққа шабуыл жасап, ауылды қоршап алды, оның қорғаушылары мен азаматтық халқы тар жағалауға шегінуге мәжбүр болды. Қорғаушылар түрік қарсылық ұйымының өкілдерінен және жоғарыда аталған еріктілерден құралды. Жағалауға ауыр артиллериялық оқ жаудырылды (теңіз күштерінің қолдауымен), көптеген адамдар зардап шекті және ауылға ауыр зиян келді. Қорғаушылар, күштері жеткіліксіз және жабдықталуы нашар болса да, Түркияның араласуға шешім қабылдаған 8 тамызға дейін өз позицияларын ұстап тұруға тырысты. Түркияның әскери күштерін күшейту қаупі және БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің атысты тоқтату туралы қаулысы осы жағдайды аяқтады. 1964 жылдың 9 тамызында атысты тоқтату жарияланды және БҰҰӘББ күштері тағы да сол аймаққа орналастырылды. Түркия әуе шабуылы мен одан әрі араласу қаупі 1960 жылғы Кепілдік шарты бойынша түрік кипрліктерін қорғау құқығымен негізделгенін мәлімдеді. Ауыл артиллериялық оқ жаудырылғаннан қатты зақымдалды, БҰҰ күштері оны апат аймағы деп жариялады және азаматтарға қажетті көмектерді жеткізді.
The Tylliria/Dillirga region, where Kokkina is situated, had been a place of intense confrontation between Greek Cypriot and Turkish Cypriot communities during the inter communal struggle of 1963–1964. On 4 April 1964, armed groups originating from both communities had fought over a strategic location overlooking the region's only highway. There had also been several sporadic incidents of gunfire between villages of the region. On 8 April 1964, the United Nations Peacekeeping Force in Cyprus (UNFICYP) managed to arrange a ceasefire which was enforced by stationing UNFICYP troops at several critical points. The government of the Republic of Cyprus viewed Kokkina as a point of insertion for Turkish paramilitaries and weaponry in Cyprus because about 500 Turkish Cypriot volunteers who had been trained and armed in Turkey had landed there. So, on 6 August 1964, elements of the Greek Cypriot National Guard and Hellenic Army units led by General Georgios Grivas attacked the area around Kokkina and surrounded the village forcing its defenders and the civilian population to retreat to a narrow beachhead. The defenders consisted of elements of the Turkish Resistance Organization and a number of the volunteers mentioned above. A heavy artillery barrage (with naval support) of the beachhead followed causing a number of casualties and heavy damage to the village. The defenders, while completely out powered and lacking supplies, managed to hold their positions until 8 August when Turkey decided to intervene. The threat of a Turkish military escalation and a resolution of the United Nations Security Council calling for a ceasefire, ended the stand off. A ceasefire was declared on 9 August 1964 and UNFICYP forces were once again deployed to the area. Turkey claimed that the aerial attack and threat of further intervention were justified by her right to protect the Turkish Cypriot population under the 1960 Treaty of Guarantee. The village was heavily damaged by the artillery barrage and UN forces declared it a disaster area and brought in much needed supplies for the civilians.
Маңыздылығы
1963 жылдың желтоқсанынан бастап мыңдаған түрік кипрліктері қауымдық қақтығыстардың нәтижесінде анклавтарда шоғырланды (Қыпр дауына қараңыз). Көккина түрік кипрліктерінің бақылауындағы соңғы портовый аймақтардың бірі болды және жауынгерлерді Түркиядан жабдықтау үшін маңызды байланыс құрады. Кипр гректерінің билігінде Көккина түрік кипрлік жартылай әскери күштерінен туындаған ұлттық қауіпсіздікке қатерлі болды және оны бөліп тастау түрік қарулы топтарын қайта жабдықтаудан және күшін арттырудан айыратын еді. Түрік әскері 1974 жылы Кипрге басып кірген кезде Көккина нақты мақсатқа айналды. 1975 жылы бұл анклав Түрік Федеративтік Солтүстік Кипр мемлекетінің құрамына кірді, ал 1983 жылдың қарашасында тәуелсіздік жарияланғаннан кейін Солтүстік Кипр Түрік Республикасының құрамына енді. Алайда, тәуелсіздік туралы бұл жариялама Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 541 (1983) қаулысымен заңсыз деп танылды және оны Түркиядан басқа ешбір тәуелсіз мемлекет мойындаған жоқ.
Since December 1963, thousands of Turkish Cypriots became concentrated in enclaves, as a result of the intercommunal fighting (see Cyprus dispute). Kokkina was one of the last port areas under Turkish Cypriot control and a vital supply link with Turkey for the fighters. In the eyes of the Greek Cypriot authorities, Kokkina was a threat to the nation's security posed by Turkish Cypriot paramilitaries and cutting it off would have severed Turkish armed groups from resupply and reinforcement. When the Turkish military invaded Cyprus in 1974, Kokkina was a specific objective. The exclave became part of the Turkish Federated State of North Cyprus in 1975, then part of the Turkish Republic of Northern Cyprus when independence was unilaterally declared in November 1983. However, this declaration of independence was condemned as legally invalid by United Nations Security Council Resolution 541 (1983) and has yet to be recognised by any sovereign state except Turkey.
Бүгін
Ауыл зиратындағы эксклав ішінде Көккина қоршауында қаза тапқан 13 түрік кипрлігінің мұқият күтілген қабірлері орналасқан. Ауылдың өзі әлі де ауыр соғыс зардаптарын сақтап тұр. Ауылда қорғаушыларды және Солтүстік Кипр әскери күштерін (Қорғаныс күштері бас командасы) еске алатын мұражай да бар. Көккинада Түрік Республикасы Солтүстік Кипр және Түркия үкіметтерінің жоғары лауазымды өкілдері қатысатын жыл сайынғы еске алу шаралары өткізіледі. Грек кипрліктерінің карталарында ауыл грекше атауымен – Коккина деп көрсетіледі.
Within the exclave at the village cemetery, there are 13 carefully tended graves of Turkish Cypriots who were killed at the siege at Kokkina. The village itself still carries heavy battle damage. A museum memorialising the defenders and the North Cypriot military (Security Forces Command) is also at the village. Kokkina is the site of annual memorial ceremonies attended by high ranking dignitaries of both the TRNC and Turkish governments. On Greek Cypriot maps, the village is referred to by its Greek name of Kokkina.