Кіріспе

Геллендік қала, қазіргі Самандаг, Түркия.

Пиериядағы Селеукия (грекше Σελεύκεια ἐν Πιερίᾳ), ағылшын тілінде Теңіз жағасындағы Селеукия деп те аталады, кейін Судия деп аталды. Бұл эллиндік қала, Антиохияның Оронт жағасындағы порты, Селевкидтер астанасы, қазіргі Антакия (Түркия). Қала Оронт өзенінің сағасынан сәл солтүстікке қарай, Аманус тауларының оңтүстік шыңдарының бірі – Корифейдің батыс беткейіндегі шағын өзендер арасында салынған. Паузаний мен Малаластың мәлімдемесіне сәйкес, бұл жерде бұрын Палеополис ("Ескі қала") деп аталған қала болған. Қазіргі таңда ол Түркияның Хатай провинциясындағы Самандаг қаласының жанындағы Чевлик теңіз жағалауында орналасқан. Селеукия, Апамея, Лаодикея және Антиохия Сирияның төрт қаласын құрады.

Селевкидтер дәуірі

Селеукия Пирия шамамен б.з. 300 жылы Македониялық жаулап алушы Александр Ұлының және Селевкид империясын құрған Селевк I Никатордың қолдарымен салынды. 281 жылы Македонияға жол жүріп келе жатқанда Селевк I өлтірілген соң, оның ұлы Антиох I оның күлін Селеукиядағы "Никаторион" деп аталатын ғимаратқа жерледі. Қала Селевкидтер мен Птолемейлер арасындағы күрес барысында маңызды рөл атқарды; оны Птолемей Эуэргет 246 жылы басып алды.

Селеукия Пирия және христиандық

Қала ерте христиан дініне айналды. Сириядағы Антақия порты болғандықтан, Пауыл Антақияға барар алдында Селеукияға қоныс теуіп кеткен болуы керек (Елшілердің істері 14:26 қараңыз). Екінші сапарындағы басында оның жолы құрлықпен жүріп, Селеукияны айналып өткен болуы мүмкін (Елшілердің істері 15:40–41 қараңыз), бірақ қайтып оралғанда ол қайтадан сол арқылы өткен болуы керек (Елшілердің істері 18:22 қараңыз). Үшінші сапарына шыққанда да құрлықпен жүріп, Пауыл Селеукияны жіберіп алған болуы мүмкін (Елшілердің істері 19:1 қараңыз), ал сапар соңында ол Антақияға қайтып бармағандықтан, Селеукияны тағы да жіберіп алды (Елшілердің істері 21:7–8 қараңыз). Бұл Пауылдың Селеукиядан кем дегенде үш рет өткенін көрсетеді, және Сирияның Антақиясына миссионерлік сапарларға дейін бірнеше рет сонда болған болуы мүмкін (Елшілердің істері 11:26; 12:25 қараңыз). Ең ежелгі белгілі епископ – Зенобий, ол 325 жылы Никея соборында болған. Басқа белгілі епископтарға ариан Эвсевий және IV ғасырдағы Бизус жатады, ал Ле Куин (Oriens Christianus, II, 777–780) тағы он екі епископты атап көрсетеді. VI ғасырда Антиохияның Episcopatuum тізімінде Селеукия Пиерия Антиохияның автокефальды архиепископтығы ретінде берілген (Échos d'Orient, X 144); епархия Х ғасырға дейін болды және оның шекаралары белгілі (Échos d'Orient, X, 97). Рим-католик титулярлары туралы мәліметтер үшін Eubel, Hierarchia catholica medii aevi, I, 468 қараңыз. Қала әлі де Рим-католик шіркеуінің титулярлық орындығы болып табылады, Селеуциенсис Пиерий; 1980 жылы соңғы епископтың қайтысынан кейін орын бос.

Негізгі орындары

Жоғарғы қала, шамамен 13 км көлемінде, әлі де анық көрінеді. Алдыңғы қаладан кішігірім төменгі қала тығыз қоныстанған.