Кіріспе

Донованның миы – американдық жазушы Курт Сиодмақтың 1942 жылы жазылған ғылыми-фантастикалық романы. Роман бірден үлкен сәттілікке ие болып, үш рет фильмге бейімделді. Осы уақыттан бері бұл кітап культты классикаға айналды, оның ішінде Стивен Кинг танымал. Ол 1981 жылы жарық көрген «Danse Macabre» кітабында осы романды талқылап, «It» романы/мини-сериалында да еске алады. Кейін Сиодмак 1968 жылы «Хаузердің естелігі» атты жалғасын, ал 1991 жылы «Габриэльдің денесі» атты соңғы жалғасын жазды.

Жариялану тарихы

Роман алғашқыда 1942 жылдың қыркүйек-қараша айларында "Black Mask" журналының қыркүйек–қарашадағы санында үш бөлімнен тұратын серия ретінде жарияланды. Алғашқы толық басылымы 1943 жылы Альфред А. Кнопф баспасынан шықты, және ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ әскери қызметшілеріне "Қарулы күштер басылымы" ретінде ұсынылды. Одан бері осы туынды француз, неміс, португал, итальян, жапон және голланд тілдеріне аударылды.

Сюжет

Роман доктор Патрик Коридің күнделікті жазбалары түрінде жазылған, ол орта жастағы дәрігер, оның миын тірі ұстауға арналған эксперименттерін Коридің бай әйелі субсидиялайды. Салық төлеуден жалтару және қылмыстық қаржылық әрекеттер бойынша тергеліп жатқан миллионер, мегаломан В. Х. Донован өзінің жеке ұшағын доктор Коридің үйіне жақын жердегі шөл далаға апатқа ұшырады. Дәрігер Донованның өмірін құтқара алмайды, бірақ оның миын тірі қалу мүмкіндігіне байланысты алып тастайды, сұр затты шыны резервуардағы электрлік зарядталған, оттегімен қамтамасыз етілген тұщы ерітіндіге орналастырады. Ми толқындары ой мен өмірдің жалғасып жатқанын көрсетеді. Кори онымен байланыс орнатуға бірнеше рет тырысады. Ақыры, бір түнде Кори санасыз бұйрықтарды қабылдайды, өз қолымен емес, Донованның қолымен есімдердің тізімін жазады. Кори Донованның миымен телепатиялық байланыс орнатуға тырысады, бұл Коридің кез-келген көмекшісі, қарт алкоголик доктор Шратты қатты алаңдатады. Бара-бара, қатерлі ақыл-ой Коридің жеке басына ие болады, ол оянғанда оны амнезиялық фугалық күйде қалдырады. Мисы Кориді өзінің тапсырмаларын орындауға, Донованның атына чек беруге және магнаттың заңсыз қаржы схемаларын жалғастыруға пайдаланады. Кори параноикалық Донованға ұқсай бастайды, оның дене бітімі мен мінез-құлқы өлген қылмыскердің салғырт бейнесіне айналады. Донованның ұсынысы Коридің өз жоспарларына кедергі келтіретін жас қызды өлтіруіне ұласады. Жақында өзінің денесі мен ақыл-ойына билік ете алмайтынын түсінген көмекшісі Шратт оның миын тынығу кезеңінде жою жоспарын жасайды. Шратт мидың гипноздық күшіне қарсы тұрып, "Бұл томан мен суық аязда ол тұмсықтарын бағаналарға соғып, әлі де жындыларды көретінін айтады" деген өлеңді қайталайды. Шратт баспана резервуарын балтамен жояды және Донованның миын өлімге қалдырады, осылайша оның ақылсыздық билігін тоқтатады. Алайда, кездесу кезінде ми өзін қорғауға тырысып, Шраттың жүрегіне соғуды тоқтатуға бұйрық береді. Шрат өледі, бірақ ол қанағаттанған көрінеді.

Бейімделулер

Бастапқыда Орсон Уэллс 1944 жылы "Суспенс" сериясының радиоспектаклінде орындаған, ал 1948 жылы Джон МакИнтайр қайта орындады. 1982 жылы осы әңгіменің 1944 жылғы радио нұсқасының LP альбомы "Үздік сөздік альбом" номинациясы бойынша "Грэмми" сыйлығын жеңіп алды. Роман үш рет экранға түсірілді: "Ханшайым мен монстр" (1944), "Донованның миы" (1953) және "Ми" (1962).